1. Không sát sinh

Không có sự vui mừng nào hơn sự vui mừng khỏi bị giết. Cũng chẳng có ân huệ nào hơn ân huệ không hại mạng.

Khi một con chim sặp bị cắt cổ nhổ lông, một con cá sặp bị chặt kỳ, đánh vẩy, thế mà được thả ra, thì hãy tưởng tượng nỗi vui sướng của chúng, lớn lao là bao nhiêu ! Chim sẽ nhảy nhót, tung bay, kêu hót giữa khoảng trời rộng; cá sẽ vùng vẫy, bơi lội, giữa khoảng nước sâu. Thế mới rõ, thoát nạn giết hại, chúng sanh nào lại không khấp khởi vui mừng? Cho nên, không sát sanh mà lại phóng sanh là nghiệp lành đứng đầu trong Thập Thiện Nghiệp.

Không sát sanh cũng như không ăn thịt chúng sanh thì khỏi phạm hai tội lớn sau đây:

a) Giết hại các bực vị lai Phật. Vì Phật nói: "Tất cả chúng sinh đều là chư Phật vị lai"

b) Giết lộn bà con nhiều đời, ăn lầm bà con nhiều kiếp.

Trong kinh Bồ Tát giới có nói: "Tất cả lục đạo chúng sinh đều là họ hàng ta, cha mẹ ta đã chết đi rồi sanh lại trong nhiều đời nhiều kiếp".

Người hằng ngày không sát sanh thì trong đời sống hiện tại sẽ mở rộng thêm lòng từ bi, là một nhân chánh để tu hành thành Phật, và được mười pháp lành, như kinh Thập Thiện Nghiệp đạo đã nói, dưới đây:

a) Tất cả chúng sinh đều kính mến

b) Lòng từ bi mở rộng đối với tất cả chúng sinh 

c) Trừ sạch thói quen giận hờn

d) Thân thể thường được khỏe mạnh

đ) Tuổi thọ được lâu dài

e) Thường được Thiên thần hộ trợ

ê) Ngủ ngon giấc và không chiêm bao giữ

g) Trừ hết các mối oán thù

h) Khỏi bị đọa vào ba đường ác.

i) Sau khi chết, được sanh lên cõi Trời.

2. Không trộm cướp

Không trộm cắp là không lấy những vật gì không thuộc quyền sở hữu của mình, và người ta không cho mình.

Quyền tư hữu là một quyền quan trọng. Đã đành, mạng sống là quý trọng, nhưng nếu có mạng sống mà không có đủ vật thực, áo quần, nhà cửa, những thứ cần thiết để cung cấp cho thân mạng, thì người không thể sống được. Vì thế, mọi người đều thấy mình cần phải nỗ lực làm viẹc, để có tài sản đủ bảo đảm cho đời sống hiện tại và tương lai của mình và con cháu. Người đời quý trọng tài sản là vì thế. Nếu vì một lý do, bất chính, người ta bị tướt đoạt mất tài sản, thì người ta cũng đau khổ, buồn phiền như chính mình bị mất một phần sanh mạng. Tiền của là huyết mạch, cho nên khi bị trộm cắp hết của cải, nhièu người đã thất vọng, buồn phiền đến sinh đau ốm, có khi đến quyên sinh. Như vậy, ai nỡ lòng nào trộm cắp cho đành !

Vả lại, theo lẽ công bình, mình không muốn ai lấy của mình, thì mình đừng lấy của ai. Việc gì mình không muốn người làm đau khổ cho mình, thì mình cũng đừng làm đau khổ cho người. Xã hội chỉ tồn tại được, khi mọi người đều tôn trọng lẽ công bằng.

Vả lại, của phinghĩa, thường vào cửa trước ra ngõ sau, tiêu hao mau lẹ như nước xoi, cát chảy, rốt cuộc, tay trắng cũng lại hoàn tay trắng, mà còn lại bị người đời khinh khi, phỉ nhổ, xấu hổ cho mình và con cháu về sau.

Trái lại, người không trộm cắp, bao giờ lòng dạ cũng được thảnh thơi, không sợ luật pháp truy tầm, chẳng lo ai thù oán. Một xã hội không có trộm cắp, thì nhà nhà khỏi đóng cửa, của đánh rơi không mất, cảnh tượng giành giựt không diễn ra, xã hội được thái bình an lạc:

Nếu không gian tham trộm cắp, mà lại làm hạnh bố thí thì theo kinh Thập Thiện Nghiệp, được những pháp lành như sau:

a) Tiền của có dư không bị nạn giặc giả cướp mất, chánh quyền tịch thâu, không bị nạn lụt trôi, lửa cháy và con cái phá tán.

b) Được nhiều người tin cậy 

c) Không bị lừa dối, gạt gẫm.

d) Xa gần đều khen ngợi lòng ngay thẳng của mình 

đ) Lòng được an ổn, không lo sợ vì sự tổn hại gì cả

e) Khi chết rồi được sanh lên cõi Trời

3. Không tà dục

Dâm dật là cái nhân sanh tử luân hồi. Nó là ma chướng làm ngăn trở bước đường tu giải thoát. Bởi vậy, người xuất gia muốn chứng quả, thành đạo, phải đoạn trừ dâm dật ở thân cũng như ở tâm. Kinh Lăng Nghiêm nói: "Lòng dâm không trừ, thì không thể ra khỏi trần lao".

Còn người tại gia, Phật chỉ ngăn tà dâm, nghĩa là vợ chồng có cưới hỏi chánh thức mới được ăn ở, nhưng phải có tiết độ, không lang chạ, ngoại tình.

Trong gia đình, chồng không tà dâm, vợ không lang chạ, thì cuộc sống chung được đầm ấm, an vui. Do đó, gia đình được hạnh phúc, sự làm ăn tấn phát, sự nghiệp vững bền, bà con đôi bên vui vẻ, dòng họ hai phí thơm lây, xóm giềng vừa lòng, làng nước quí chuộng.

Kinh Thập Thiện Nghiệp đạo nói: Không tà dục và giữ được tịnh hạnh sẽ được bốn điều lợi:

a) Sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đều được vẹn toàn

b) Đoạn trừ hết những sự phiền não, quấy nhiễu.

c)Không ai dám xâm phạm vợ chồng con cái

d) Được tiếng tốt, người đời khen ngợi

4. Không nói dối

Không nói dối là nghĩ thế nào nói thế ấy, trong lòng và lời nói không trái nhau, việc phải thì nói phải, việc quấy thì nói quấy, việc có thì nói có, chuyện không thì nói không.

Có người cho rằng nói dối để lừa phỉnh chơi, thì không hại gì. Thật ra, sự nói dối ấy vẫn có hại, vì nó làm cho ta quan với thói xấu ấy, và làm cho người chung quanh không tin ở lời nói của ta nữa, dù đôi khi ta nói thật.

Nói dối vì sợ hãi, khiếp nhược, lại càng nên tránh, vì nó làm cho ta quen tánh che giấu tội lỗi, và không chịu sửa chữa.

Nói dối để thu lợi hay khoe khoang, lại càng nặng tội. Nhà buôn nói dối rất dễ ế hàng; và nhất là kẻ học Đạo, nếu nói dối rằng mình đã chứng quả Thánh, hay đắc đạo để cho người kính phục, sùng bái mình, thì sẽ mắc tội đại vọng ngữ, bị đọa vào ba đường ác.

Nói dối, chỉ trong trường hợp để cứu khổ độ nguy cho người và vật mới không phạm tội.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói dối mà lại nói lời ngay thật, thì được những điều lợi ích như sau:

a) Miệng thường thơm sạch

b) Thế gian và nhânm, thiên đều kính yêu

c) Lời nói không lầm lộn và vui vẻ

d) Trí tuệ thù thắng, không ai hơn

đ) Được hưởng lạc thú như ý nghuyện và ba nghiệp đều sạch.

5. Không nói thêu dệt

Không nói thuê dệt, nghĩa là không trau chuốt lời nói, không thuê hoa, dệt gấm, không ngọt ngào đường mật, để lung lạc lòng dạ của người, để quyến rũ làm những điều sái quấy. Những kẻ nói lời thuê dệt là những kẻ có lòng dạ bất chính, lợi dụng lòng dễ tin của người để trục lợi. Những người nầy thường bị người đời chê cười, khinh rẻ và tránh xa, để khỏi bị tổn hại tài sản, danh giá và tánh mạng nữa.

Theo kinh Tập Thiện Nghiệp đạo, người không nói lời thuê dệt sẽ được ba điều lợi ích:

a) Được người trí thức yêu mến.

b) Hay đáp được những câu hỏi khó khăn.

c) Được làm người có uy đức, cao quý trong cõi nhân thiên.

6. Không nói lưỡi hai chiều

Không nói lưỡi hai chiều, hay nói hai lưỡi, nghĩa là không đến bên nầy nói xấu bên kia, không đến bên kia nói xấu bên này; không đem chuyện người nầy ra dèm pha, mà cũng không khuê chuyện người nọ ra nhạo báng; không làm cho đôi bên san hận đấu tranh, cũng không đứng trung gian gây ác cảm cho hai đàng thù oán. Tóm lại, người không nói hai lưỡi là người không có ác tâm, không dùng lời trái ngược để làm cho những kẻ thân thành thù, gần thành xa.

Người không nói hai lưỡi, không khi nào có chuyện lôi thôi với bà con, và cũng không có việc phiền muộn với hàng xóm, nên được thân bằng quyến thuộc, kẻ xa người gần kính mến. Người không nói hai lưỡi mà còn nói những lời êm ái hòa thuận, làm cho bạn bè thêm kính trọng nhau, bà con thêm tin yêu nhau, khiến cho ai ai cũng vui vẻ bằng lòng nhau. Những người ấy đi đến đâu cũng được tiếp đãi tử tế, gặp việc gì khó cũng dàn xếp được dẽ dàng.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói hai lưỡi, sẽ được những điều lợi ích sau đây:

a) Bà con, dòng họ được luôn luôn sum họp

b) Tình bằng hữu của thiện tri thức được vững bền bất hoại

c) Đức tin bất hoại

d) Pháp hạnh bất hoại

7. Không nói lời hung ác

Không nói hung ác là không nói những lời hung dữ ác độc, cộc cằn, thô tục làm cho người nghe khó chịu; không mắng nhiếc làm cho người nghe hổ thẹn, tủi đau v.v...

Người không nói lời hung ác, chẳng hề bươi móc việc không hay của ai, mà trái lại, ưa bày những điều tốt đẹp của kẻ khác. Lời lẽ của họ thốt ra dịu dàng, thanh nhã, hiền hậu, toàn là lời đạo đức, từ bi, lợi lạc cho tất cả chúng sinh, ai nghe cũng hân hoan, kính trọng.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không nói lời hung ác mà lại nói lời ôn hòa, được những công đức như sau:

a) Nói lời nào cũng khôn khéo đúng lý và lợi ích

b) Nói điều gì, ai cũng nghe theo và tin cậy

c) Nói ra lời nào cũng không ai chỉ trích mà còn được mến yêu.

8. Không tham muốn

Ở đời, có 5 món dục lạck, mà người ta thường tham muốn nhất là: tiền của, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ. Ngũ trần dục lạc ấy, thật ra, vui ít mà khổ nhiều. Như tham tiền của phải đày đọa thân sống, đôi khi còn dùng những phương tiện bất chính, để thâu tóm về mình, và khi mất thì lại vô cùng đau khổ. Tham sắc thì tồn tiền nhiều, lại mất sức khỏe và hao tổn tinh thần; nhiều khi lại tìm những mưu chước tồi tệ để thỏa lòng ước muốn; nếu không được, lại đam ra ghen tương, thù hận, giết chóc. Tham danh vọng, quyền tước thì phải vào lòn ra cúi, lao tâm khổ trí, mất ăn bỏ ngủ, đôi khi lại còn làm trò cười cho người chung quanh. Tham ăn uống cao lương mỹ vị, thì bị nhiều bịnh khó trị, thân thể mệt nhọc, mạng sống không thọ. Tham nghủ nghỉ, ngủ sớm dậy trưa, thì trí napõ hóa đần độn, tối tăm.

Ngũ dục lạc chính là những nguyên nhân chính ràng buộc kiếp người vào vòng sanh tử, Luân hồi, sa đọa.

Người không tham muốn những thứ ấy, là người biết tu hành Thiểu Dục và Tri Túc. Thiểu Dục là muốn ít; Tri Túc là biết đủ. Người Thiểu Dục, Tri Túc thì có một đời sống giản dik, thanh cao và an toàn.

Xã hội nếu chỉ gồm những hạng người ấy, thì những thảm trạng: kẻ mạnh hiếp người yếu, kẻ giàu đàn áp người nghèo, người nghèoi oán hận kẻ giàu, không còn tiếp diễn, và cõi đời cũng được sống trong cảnh thanh bình an lạc.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không tham muốn thì được thành tựu những điều tốt đẹp sau đây:

a) Ba nghiệp (thân, khẩu, ý) được tự tại, vì nhân các căn đều đầy đủ

b) Của cải không mất mát, hay bị cướp giựt

c) Phúc đức tự tại

d) Những sự tốt đẹp sẽ đến với mình, mặc dù mình không mong ước.

9. Không giận hờn

Không giận hờn là vẫn giữ sự bình tĩnh, điềm đạm, nhu hòa trước những cảnh trái ý nghịch lòng.

Giận hờn là một tánh xấu rất tai hại, nó như một ngọn lửa dữ, đót cháy cả mình lẫn người chung quanh. Kinh Phật có câu:

"Một niệm giận hờn nổi lên, thì trăm, nghìn cửa nghiệp chướng đều mở. Lửa tức giận một phen phát ra, liền đốt tất cả rừng công đức".

Khổng giáo cũng có nói:

"Dằn tâm giận xuống một lúc thì khỏi lo sợ cảm trăm ngày. Nên chi việc đáng nhịn thì nhị, chuyện đáng răn thì răn. Nếu chẳng nhịn chẳng răn, thì việc nhỏ hóa ra to. Baonhiêu điều phiền não, đều do chảng nhìn mà ra".

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người nào không giận tức, thì được tám món tâm pháp, vui mừng như sau:

a) Không tâm khổ não

b) Không tâm giận hờn

c) Không tâm tranh giành

d) tâm nhu hòa ngay thẳng

đ) tâm từ bi như Phật 

e) Thường làm lợi ích yên ổn cho các chúng sanh 

ê) Thân tướng trang nghiêm, chúng sinh đều tôn kính

g) Có đức nhẫn nhục, được mau sanh lên cõi Phạm Thiên.

10. Không si mê

Không si mê là biết phán đoán rành rẽ, nhận định rõ ràng, đúng đắn, không cố chấp theo sự hiểu biết riêng của mình, không tin những thuyết không hợp chơn lý, nhất là không mê tín dị đoan.

Người không si mê, tức là người có trí huệ, giản trạch, tin có nhân quả luân hồi, nên không tạo tội mà cứ làm phước, thường tu hạnh Bát nhã, dứ trừ vô minh, để tiến mãi trên con đường giải thoát.

Theo kinh Thập Thiện Nghiệp đạo, người không si mê, thì thành tựu được 10 pháp công đức sau đây:

a) Được ý vui chơn thiện và bạn chơn thiện

b) Tin sâu nhân quả, thà bỏ thân mạng chớ không làm ác.

c)Chỉ quy y Phật, chứ không quy y thiên thần và ngoại đạo

d)Tâm sanh ngay thẳng, chánh kiến

đ)Sanh lên cõi trời, khỏi bị đọa vào ba đường ác

e) Phúc huệ không lường, thường tăng lên mãi

ê) Dứt hẳn đường tà, chăm tu đạo chánh

g) Không lòng chấp ngã, bỏ hết ác nghiệp

h) Yên ở vào nơi chánh kiến

i) Khỏi bị nạn dữ

1. Không được giết hại

Điều răn cấm thứ nhất mà Phật khuyên chúng ta là không được giết sanh mạng, từ loài người cho đến các loài vật. Sanh mạng có một giá trị quý báu, nhất là sanh mạng người; giết hại sanh mạng kia để tô bồi sanh mạng này là một điều ác, không hợp lý đạo.

Phật Giáo cấm sát sanh bởi nhiều lý do

a) Tôn trọng sự công bằng. Chúng ta coi sanh mạng mình là quý, là của báu tuyệt đối. Nếu ai mưu hại, là mình chống trả triệt để bảo vệ sanh mạng. Mình đã biết quý trọng thân mạng mình, tại sao lại muốn chà đạp sanh mạng người? Suy rộng ra, các loài vật cũng biết quý trọng mạng chúng. Như khi một con bò hay con heo sắp bị đập đầu, thọc huyết, ta thấy sự phản kháng mãnh liệt, sự đau thương cùng cực của chúng, bằng những tiếng kêu gào, những cái giẫy giụa thoát chết ! Theo lẽ công bình, điều ta không muốn ai làm cho ta, thì cũng đừng làm cho người khác hay loài khác. Phật dạy: "Ai ai cũng sợ gươm đao, ai ai cũng sợ sự chết. Vậy nên lấy lòng mình suy lòng người, chớ giết, chớ bảo giết !".

b) Tôn trọng Phật tánh bình đẳng. Chúng sanh mỗi loài tùy thân hình khác nhau, mà vẫn đồng một Phật tánh. Phật tánh đã bình đẳng thì không thể viện một lý do gì để nói rằng Phật tánh ở người có giá trị hơn ở vật, ở giai cấp này, màu da này có giá trị hơn ở giai cấp kia, màu da kia. Sát hại một sanh vật là sát hại Phật tánh.

c) Nuôi dưỡng lòng từ bi. Lòng từ bi của đức Phật xem mọi loài như con, nên Ngài không đồng ý cho Đệ tử Ngài sát hại sanh vật, bất cứ trong trường hợp nào. Bởi vì đem tâm giết hại sanh mạng là lòng độc ác đã cực thịnh, tâm từ bi bị bóp chết. Nhẫn tâm vô cớ giết một con vật, tính bạo ác không kém giết một con người. Nhẫn tâm làm cho kẻ khác hay vật khác phải giẫy giụa, rên siết, quằn quại trong máu đào, trong lệ nóng trước khi trút hơi thở cuối cùng, là tự giết lòng từ bi của mình, là bóp chết cái mầm thương yêu rất quý báu trong tâm hồn chúng ta. Như thế, khó mà tu hành để thành chánh quả được. Đức Khổng tử có dạy: "Văn kỳ thanh bất nhẫn kiến kỳ thực, kiến kỳ sanh bất nhẫn kiến kỳ tử". (Nghe tiếng kêu la của con vật, không nỡ ăn thịt nó; thấy nó sống, không đành thấy nó chết). Như vậy, người có tâm từ bi hay lòng nhân đều không nỡ sát hại người hay vật.

d) Tránh nhân quả báo ứng oán thù. Khi ta giết một người hay một con vật thì sự oán hận của họ tràn trề khó dập tắt được. Họ vì cô thế, vì yếu sức nên bị ta giết hại. Trong khi ấy, họ ôm lòng căm hận, chờ gặp dịp báo thù lại. Cứ thế, mỗi ngày ta đều gieo căm hờn cho người và vật, tích lũy lâu ngày, khối oan gia ấy to hơn sức ta, chừng ta sẽ bị nó sát hại lại. Càng tạo nghiệp sát, càng lao mình vào vòng đau khổ. Phật dạy: "Người thường sanh tâm sát hại, càng tăng trưởng nghiệp khổ, mãi xoay vần trong sanh tử, không có ngày ra khỏi" (Kinh Lăng Già).

Lợi ích của sự không giết hại

Vì những lý do trên, đức Phật cấm Phật tử giết hại. Không giết hại, sẽ có những điều lợi sau đây: 

a) Về phương diện cá nhân. Một người không tàn nhẫn sát nhân, hại vật, không độc ác làm đổ máu, không lóc da, xẻ thịt, chặt đầu, thắt cổ, thì trong lòng không bức rứt, hối hận, thân tâm được nhẹ nhàng, thư thới, giấc ngủ được an lành, nét mặt được hiền hòa, trong sáng.

b) Về phương diện xã hội. Nếu tất cả nhân loại trên thế giới này đều giữ đúng giới thứ nhất của Phật dạy đây, thì chiến tranh sẽ không có, mà các nghiệp sanh tử luân hồi cũng được giải thoát. Cho nên Tổ xưa có dạy: 

Nhứt thiết chúng sanh vô sát nghiệp,

Thập phương hà xứ động đao binh,

Gia gia, hộ hộ đồng tu thiện,

Thiên hạ há sầu bất thái bình.

Nghĩa là: 

Hết thảy chúng sanh không nghiệp giết,

Mười phương nào có nổi đao binh,

Mỗi nhà, mỗi chốn đều tu thiện,

Lo gì thiên hạ chẳng thái bình.

Hạn chế: Vẫn biết giết hại là tạo nhân khổ, nhưng người tại gia còn ăn mặn, còn làm công kia việc nọ, thì tránh sao khỏi phạm giới sát. Ở đây không bắt buộc chúng ta phải giữ triệt để như thế, chỉ cần giữ phần quan trọng là không giết người, và các con vật lớn như: trâu, bò, ngựa, chó, heo...

Còn nhiều con vật nhỏ, nếu tránh giết được bao nhiêu thì quý bấy nhiêu. Chúng ta nên đi từ từ thì chắc chắn hơn. Nhất là không nên giết hại sinh vật một cách vô lý, giết để thỏa lòng thích giết.

Trong khi giữ giới sát, chúng ta nên đề phòng hai điều sau: 

a) Không nên để cho ác ý sanh khởi. Giết một con vật lớn mà vì vô ý hay vì tự vệ, thì cái quả của nó còn nhẹ hơn là giết một con chuồn chuồn với cái ác ý muốn giết cho vui tay.

b) Nên tránh sự huân tập trong hoàn cảnh giết hại: Những đứa trẻ bé lên 3, lên 5 ra sân gặp chuồn chuồn, bươm bướm chụp bắt rồi ngắt cánh, rứt đầu, nếu cha mẹ thấy mà không la rầy; đến 12, 13 tuổi, chúng sắm ná, giàn thun bắt chim, đến 20, 25 tuổi, chúng đâm họng heo, giết chó, vẫn không bị ngăn cấm thì sau này, quen với tánh hung bạo, trong cơn giận dữ, chúng có thể giết người không gớm tay. Vậy không những chúng ta không nên để tự do cho con cái quen với sự giết hại sinh vật, mà cũng không nên cho chúng mục kích những cảnh chém giết ở các rạp chiếu bóng hay ở giữa đời.

2. Không được trộm cướp

Ai cũng biết trộm cướp là lấy những vật thuộc quyền sở hữu của người, mà không có sự ưng thuận, hay cưỡng ép người ta ưng thuận bằng võ lực hay quyền hành. Những vật quý giá như nhà cửa, ruộng vườn, tiền bạc, ngọc ngà...cho đến vật hèn mọn như lá trầu, trái ớt v.v...người ta không cho mà mình cố lấy đều là trộm cướp.

Trộm cướp có nhiều hình thức: Ỷ mạnh bè đảng giựt ngang của người là ăn cướp; cậy thế ỷ quyền làm tiền kẻ yếu là kẻ ăn cướp; bắt chẹt người ta trong lúc túng thiếu để cho vay nặng lời, cầm bán với giá rẻ mạt là ăn cướp; tích trữ đầu cơ để bán giá chợ đen là ăn cướp. Dùng mưu mẹo rình rập, lén lút lấy của người là ăn trộm; cân non, đong thiếu, trốn xâu, lậu thuế, mượn của người ta mà không tìm cách trả lại cũng là ăn trộm. Có thể nói tóm một câu là: bất cứ hình thức nào, do lòng gian tham lấy của người bất chính đều là trộm cướp cả.

Nếu vì nghèo nàn túng thiếu, vợ ốm con đau, thiếu gạo thiếu thuốc, nên phải buộc lòng gian xảo, thì tội còn được châm chế; chứ đã giàu có, ăn sung mặc sướng, lên xe xuống ngựa mà còn lường gạt người lấy của, cướp công, để sống một cách vương giả trên mồ hôi nước mắt của kẻ nghèo đói, thì tội ác thật nặng nề!

Vì lý do gì Phật cấm trộm cướp?

Phật cấm trộm cướp vì những lý do sau đây: 

a) Tôn trọng sự công bằng: Chúng ta không muốn ai lấy của mình, tại sao mình lại chăm chăm muốn đoạt của người? Quyền sở hữu cá nhân của ta, ta biết tôn trọng, thì tại sao ta lại chà đạp lên quyền sở hữu của người? Làm như thế là trái lẽ công bằng. Một xã hội mà thiếu công bằng thì không thể tồn tại lâu dài được.

b) Tôn trọng sự bình đẳng. Mỗi người đều có Phật tánh như nhau, tại sao ta lại muốn làm khổ người khác để ta được sung sướng? Tại sao ta lại muốn hưởng những đặc ân bất chính trong khi ta cũng chỉ là một con người như bao nhiêu con người khác?

c) Nuôi dưỡng lòng từ bi. Một khi vô ý đánh mất một vật gì hay một số tiền, ta dàu dàu buồn khổ, ăn không ngon, ngủ không yên, tại sao ta lại nỡ tâm lấy của người để cho người phải khóc than, đau khổ vì ta? Người ta thường nói: "Tiền tài là huyết mạch". Như vậy, kẻ cướp đoạt của người tức là cướp đoạt xương máu người, sát hại sinh mạng người vậy. Chỉ những người không có lòng thương người, tán tận lương tâm mới làm những việc đen tối như vậy. Còn ta, đã là Phật tử, đang cố gắng nuôi dưỡng lòng từ bi, ta không thể trộm cướp của ai được.

d) Tránh nghiệp báo oán thù. Trong xã hội có tổ chức, tôn trọng lẽ công bằng, thì tội trộm cướp bao giờ cũng bị trừng trị. Ăn trộm thì bị đưa ra tòa án tiều hình, ăn cướp thì đưa ra tòa án đại hình. Khi chưa bị bắt, kẻ trộm cướp phải tìm trăm phương ngàn kế để trốn tránh, sống chui rúc trong bóng tối. Khi bị bắt, người trộm cướp phải bị trói buộc, tra khảo, ngồi tù, nhốt khám. Phận mình đã cực thân khổ trí, lại cho gia đình mình, cha mẹ, vợ con cũng buồn rầu, xấu hổ, và mất hết cả hy vọng ở tương lai.

Nhưng nếu luật pháp thế gian không trừng trị, thì người trộm cướp không thoát khỏi luật nhân quả nghiệp báo. Trộm cướp của người thì sẽ bị người trộm cướp lại, gây bao thù oán khổ đau. Phật dạy: "Người tham luyến sắc tài không chịu rời bỏ, cũng như đứa bé luyến tiếc một chút mật dính trên lưỡi dao, thè lưỡi liếm, phải bị một cái họa đứt lưỡi" (Kinh Tứ Thập Nhị Chương). Chính thế, vì tham tiền của, lắm người đã tự gieo mình vào khám đường, vào địa ngục. Chúng ta hãy lắng nghe bài kệ cảnh tỉnh của vua Trần Thái Tông: 

Tạc bích xuyên tường ý bất hư,

Thiên ban bách kế, khổ vinh cầu;

Kim sanh cầu đắc tha nhơn vật,

Bất giác chung thiên thọ mã ngưu.

Dịch:

Khoét vách xoi tường chí những đâu,

Ngàn mưu trăm kế luống tham cầu;

Của người dầu có đời nay được,

Đời khác luôn luôn kiếp ngựa trâu.

Vì những lý do trên, nên đức Phật cấm Đệ tử trộm cướp.

Lợi ích của sự không trộm cướp

a) Về phương diện cá nhân. Người không gian tham thì đời sống hiện tại được an ổn, không bị đòi hỏi, giam cầm, tù tội, đi đâu cũng được người khác tin cậy, giao phó cho mình những địa vị quan trọng. Người không gian tham thì đời sau được hưởng phước báu giàu sang, an vui, và con cháu nhiều đời cũng nhờ thừa hưởng âm chất của ông bà, cha mẹ mà được vinh hiển.

b) Về phương diện đoàn thể. Nếu một ngày nào trong xã hội không ai có tâm gian tham, trộm cướp thì nhà không cần đóng cửa, của khỏi giữ gìn, vật đánh rơi không mất, thật không còn gì sung sướng hơn! Người ta khổ bởi không có của, nhưng kẻ có của nhiều cũng vẫn khổ, vì phải lo giữ gìn. Người không trộm cướp tức là đã âm thầm ban cho người khác sự an ổn rồi.

Nhà Nho có câu: "Nhơn phi nghĩa bất giao, vật phi nghĩa bất thủ". Huống chúng ta là Phật tử lại đi trộm cướp hay sao?.

3. Không được tà dâm

Tà dâm tức là muốn nói về sự dâm dục phi lễ phi pháp. Luật dạy người xuất gia ly tục phải dứt hẳn dâm dục, còn người tại gia thì không đưọc tà dục. Khi vợ chồng có cưới hỏi đủ lễ gọi là chánh; ngoài ra, lén lút lang chạ làm việc phi pháp gọi là tà. Nhưng nếu vợ chồng chánh thức đi nữa, mà ăn nằm không phải chỗ, gần gũi nhau không chừng mực thì cũng thuộc về tà dâm cả. Đó là nói về mặt thô thiển. Nói một cách vi tế hơn, thì phàm những sự phóng tâm đắm sắc, nghĩ ngợi bất chánh, chơi bời lả lơi, cũng thuộc về tà dâm cả.

Phật cấm tà dâm vì những lý do sau đây

a) Tôn trọng sự công bình. Mỗi người ai cũng muốn gia đình mình đầm ấm yên vui, vợ con mình đoan chánh, thì sao lại đi phá hại gia cang, làm nhục nhã tông môn người, đưa vợ con người vào con đường dâm loạn.

b) Bảo vệ hạnh phúc gia đình. Không gì đau khổ, đen tối hơn, khi một gia đình mà người chồng hoặc vợ có dạ riêng tư, tà vạy. Hạnh phúc đâu còn, khi chồng vợ không tin nhau ! Khi một gia đình lâm vào cảnh ấy, thì con cái sẽ xấu hổ, bê tha, côi cút, bà con không đoái hoài đến, sự nghiệp tan tành, làng xóm chê bai, danh giá hoen ố. Điều kiện thiết yếu để giữ vững hạnh phúc gia đình chính là lòng chung thủy của hai vợ chồng. Người ta thường bảo: "Thuận vờ thuận chồng, tát bể đông cũng cạn". Vì sự tà tâm của một trong hai người bạn đường mà trong gia đình thường xảy ra những sự ghen tương, cãi vã, đánh đập có khi đến gây án mạng. Có khi, để trả thù, người ta thường thấy xảy ra cái cảnh "ông ăn chả, bà ăn nem". Một người chồng đã tâm dò ngó vợ con người, thì chính vợ con họ cũng lăm le vạch rào sang nhà kẻ khác rồi. Họ phá hạnh phúc gia đình người, thì chính hạnh phúc gia đình họ cũng đã tan rã trước.

Cho nên cấm tà dâm là một điều kiện cần thiết để xây dựng hạnh phúc cho gia đình mình và gia đình người.

c) Tránh oán thù và quả báo xấu xa. Phật dạy: "Người ôm lòng ái dục cũng như kẻ cầm đuốc đi ngược gió, quyết bị nạn cháy tay" (Kinh Tứ Thập Nhị Chương). Thật vậy, người ta có tâm xấu xa đắm mê sắc dục, không sớm thì chầy quyết bị hại: nếu không tan nhà mất nước, thì cũng gãy chân mất mạng bởi mũi súng, ngọn gươm. Xưa nay những kết quả thảm khốc đen tối do sự đắm mê sắc dục gây ra không thiếu gì; chúng ta chỉ cần dở những chồng sách lịch sử hay chồng báo hằng ngày, sẽ thấy nhan nhản trong mỗi trang, mỗi đoạn.

Trong các sự oán thù, không có sự oán thù nào mãnh liệt bằng sự oán thù do sự lừa dối phụ rẫy về tình ái gây ra. Các cuộc án mạng xảy ra hằng ngày, phần lớn là kết quả của tà dâm.

Lợi ích của sự không tà dâm

Vì thế nên sự giữ giới cấm tà dâm sẽ có những lợi ích sau đây: 

a) Về phương diện cá nhân. Kinh Thập Thiện nói: "Người thế gian không tà hạnh thì được hưởng bốn điều lợi như sau: 

·         Sáu căn (tai, mắt, mũi, lưỡi, thân, ý) đều được vẹn toàn.

·         Trọn đời được người kính trọng.

·         Đoạn trừ hết cả phiền lụy khuấy nhiễu .

·         Cuộc tình duyên trọn đời không ai dám xâm phạm".

b) Về phương diện đoàn thể. Trong xã hội mà ai cũng không tà hạnh, thì gia đình được yên vui hạnh phúc, những sự *thương luân bại lý sẽ tiêu tan, những cảnh thù hiềm, chém giết không xảy ra nữa; con cái được mạnh khỏe, nâng niu, xã hội sẽ cường thịnh.

Nói tóm lại, cõi Ta Bà ô trọc, đau khổ này sẽ biến thành thế giới thanh tịnh, an vui.

4. Không được nói sai sự thật

Nói sai sự thật có 4 cách: Nói dối, nói thêu dệt, nói lưỡi hai chiều, nói lời hung ác.

a) Nói dối hay nói láo, là nói không thật, chuyện có nói không, chuyện không nói có; việc phải nói trái, việc trái nói phải; điều nghe nói không nghe, điều không nghe nói nghe; hoặc giả trước mặt khen dồi, sau lưng chê mạt; hay khi ưa thì dịu ngọt thơm tho, khi ghét thì lại đắng cay chua chát. Tóm lại, ý nghĩa lời nói việc làm trước sau mâu thuẫn, trên dưới khác nhau, trong ngoài bất nhứt, đều thuộc về nói dối cả.

b) Nói thêu dệt, là việc ít xích cho nhiều, làm cho người nghe nổi sân hận; là trau tria lời nói, chuốt ngót giọng hay, lên hơi xuống giọng cho êm tai mát dạ để cám dỗ người nghe, làm cho người say mê đắm nhiễm; cũng có khi là nói biếm, nói bâm, nói châm, nói chích làm cho người nghe phải khổ sở. Tóm lại, bao nhiêu lời nói không đúng nghĩa chân thật, thêm bớt, cho đến văn chương phù phiếm, bóng bẩy làm cho kẻ nghe phải loạn tâm, sanh phiền não, đều gọi là nói thêu dệt cả.

c) Nói lưỡi hai chiều, hay nôm na hơn, là nói "đòn xóc nhọn hai đầu", nghĩa là đến chỗ này thì về hùa với bên này để nói xấu bên kia, đến bên kia thì về蠨ùa với bên ấy để nói xấu bên này, làm cho bạn bè đang thân nhau trở lại chống nhau, kẻ ân người nghĩa chống đối, oán thù nhau.

d) Nói lời hung ác, là nói những tiếng thô tục, cộc cằn, chửi rủa, làm cho người nghe phải đau khổ, buồn rầu, sợ hãi.

Vì sao Phật cấm nói sai sự thật?

Phật cấm nói sai sự thật vì những lý do sau đây: 

a) Tôn trọng sự thật. Đạo Phật là đạo như thật; người tu theo đạo Phật phải tôn trọng sự thật. Người quen *cới dối trá, không thiết tìm sự thật thì khó có thể chứng quả được. Chúng ta đang sống trong vọng tưởng, công việc chính của người tu hành là cố gắng phá tan vọng tưởng ấy để thấy được bản nguyện; nếu không làm được như thế mà trái lại còn chồng chất thêm cái vọng tưởng ấy với những sự dối trá lừa phỉnh nữa, thì thật là vô cùng trái đạo.

b) Nuôi dưỡng lòng từ bi. Cái động lực chính của sự dối trá là lòng ích kỷ, ác độc, muốn hại người để thỏa lòng dục vọng đen tối của mình. Người bị lừa dối, phỉnh gạt phải đau khổ vì mình, có khi phải mắc thù vương oán, có khi phải tan gia bại sản. Người tu hành mà làm như thế là đã tán tận lương tâm, đã bóp chết tình thương trong lòng họ rồi. Một khi lòng từ bi không có nữa, nghĩa là cái động lực chính đã mất, thì sự tu hành chỉ còn là giả dối, lừa bịp người, và tất nhiên không bao giờ có kết quả tốt.

c) Bảo tồn sự trung tín trong xã hội. Trong một gia đình, một đoàn thể, một xã hội mà không ai tin ai, thì mọi công cuộc từ nhỏ đến lớn đều thất bại. Trong đạo Nho, một trong 5 đức tánh căn bản là lòng tin. "Nhơn vô tín bất lập", đó là lời dạy của Khổng Tử. Hạnh phúc gia đình và xã hội không thể có được trong sự dối trá nghi ngờ, đố kỵ.

d) Tránh nghiệp báo khổ đau. Lời nói tuy không phải là lưỡi kiếm, nhưng nó nguy hiểm hơn lưỡi kiếm, vì nó có hai mũi nhọn, một mũi đâm vào người khác và một mũi đâm vào chính người xử dụng nó. Ai ai chắc cũng chưa quên câu truyện thằng bé chăn cừu muốn đánh lừa hàng xóm, bằng cách la "Lửa! Lửa!", nhưng nó chỉ phỉnh người một lần; lần sau, nhà nó cháy thật, mặc dù nó kêu la thảm thiết cũng không ai thèm đến chữa nữa. Đấy, người dối trá chỉ gây tai họa cho mình. Do đó, Phật dạy: "Phù sĩ xử thế phủ tại khẩu trung, sở dĩ trảm thân do kỳ ác ngôn", nghĩa là: Phàm kẻ ở đời, lưỡi búa bén nằm sẵn trong miệng, sở dĩ trảm chém mình là do lời nói ác. Đã đành nói ly gián, nói xuyên tạc là để hại người, nhưng khi đã làm hại người thì thế nào người cũng hại lại mình. "Ác lai ác báo" là thế. Để tránh sự thù hằn, tránh nghiệp dữ, chúng ta không nên dối trá, điêu ngoa.

Lợi ích của sự không dối trá

a) Về phương diện cá nhân. Được người trọng nể, tin cậy, không ai oán hận thù hiềm; đi đâu cũng được người chung quanh dành cho một địa vị thân tín, niềm nở đón tiếp. Trong nghề nghiệp làm ăn, người chân thật được nhiều thân chủ, và được giao phó cho nhiều trọng trách quý báu.

b) Về phương diện đoàn thể. Gia đình và xã hội được đoàn thể trong sự tin cậy. Mọi công cuộc chung được xúc tiến có kết quả tốt. Đồng bào thương yêu, thông cảm nhau hơn.

Hạn chế: Nói dối là một tai họa lớn lao cho mình và xã hội. Tuy nhiên, cũng có vài trường hợp nên nói dối. Đó là khi nào vì lòng từ bi mà phải nói dối để cứu người hay vật. Nói dối phạm tội là trong trường hợp do lòng tham, sân làm động cơ thúc đẩy. Ngược lại, nếu do lòng từ bi thúc đẩy mà phải nói dối, thì không phạm tội.

5. Không được uống rượu

Tất cả những thứ có chất men làm say người, hay chất độc hại người đều không được uống. Chính mình không uống đã đành, mà cũng không được ép nài người khác uống. Ép nài, khuyến khích người khác uống, tội lại nặng hơn cả chính mình uống nữa. Lúc lâm bịnh nặng, uống các thứ thuốc không lành, lương y bảo phải dùng rượu hòa vào thuốc, thì tạm được dùng. Nhưng trước khi dùng phải bạch cho chúng Tăng biết. Khi hết bịnh, không được tiếp tục uống thuốc có hòa rượu ấy nữa.

Vì những lý do gì Phật cấm uống rượu?

·         Phật cấm uống rượu vì những lý do sau đây: 

a) Bảo toàn hạt giống trí tuệ. Rượu còn nguy hiểm hơn thuốc độc. Một chén thuốc độc ta uống vào chết ngay, nhưng chỉ chết một thân hiện tại, chứ rượu uống vào làm mất giống trí tuệ, phải chết đi sống lại vô số kiếp. Vì thế, để bảo toàn hạt giống trí tuệ quý báu, Phật cấm uống rượu.

b) Ngăn ngừa những nguyên nhân sanh ra tội lỗi. Rượu chính nó không phải là một tội lỗi như sát sanh, trộm cướp, tà dâm, nhưng nó có thể làm nhân cho những tội lỗi kia sanh ra. Khi đã uống rượu vào say sưa, thì tội nào cũng có thể phàm được. Dưới đây là một câu chuyện để chứng minh điều đó: 

Một anh nông phu kia đang cày ruộng giữa đồng, bổng thấy hiện ra sừng sững trước mặt mình một hung thần to lớn, kỳ dị, hăm giết anh. Anh kinh sợ, khóc lóc xin tha mạng. Vị hung thần bảo: 

·         Nếu ngươi làm được trong ba việc này thì ta tha chết cho: hoặc là giết cha ngươi, hoặc là đánh mẹ ngươi hay uống hết lít rượu để trên bàn nhà ngươi.

Anh nông phu suy nghĩ một hồi trả lời: 

·         Xin Ngài cho con được uống lít rượu.

Ác thần nghe xong, có vẻ hài lòng, rồi biến mất.

Trưa hôm ấy, anh nông phu về nhà, thấy lít rượu mà ông thân mua để đãi khách, vì nhà sắp có giỗ, anh ta vội vàng chụp lấy, nốc cạn một hơi. Cha anh thấy đứa con hỗn láo, nắm gậy xông lại đánh mắng con. Ma men đã thấm, anh ta không còn biết phải trái, giựt gậy của cha, đánh ông một cây chết tốt ! Bà mẹ chạy đến ôm con la làng. Anh ta chưa hả cơn giận, đánh mẹ túi bụi. Làng xóm chạy lại bắt anh dẫn lên quan vì tội giết cha đánh mẹ. Tỉnh lại anh mới biết uống rượu là tội nặng nhất trong 3 điều mà hung thần đã bắt anh làm.

Tóm lại, rượu gây rất nhiều tội lỗi. Sau đây 10 tai hại của rượu mà trong Kinh đã nói đến: 

·         Của cải rơi mất;

·         Tăng trưởng lòng giế鴠hại;

·         Trí tuệ kém dần;

·         Sự nghiệp chẳng thành;

·         Thân tâm nhiều khổ;

·         Thân hay tật bệnh;

·         Tâm sân hận bồng bột, ưa cãi lẫy;

·         Phước đức tiêu mòn;

·         Tuổi thọ giảm bớt;

·         Mạng chung đọa vào địa ngục.

Lợi ích của sự cấm rượu

a) Về phương diện cá nhân. Người không uống rượu thì tránh được 10 điều hại vừa kể trên: không mất tiền của, thân ít bệnh tật, không sinh lòng ác độc giết hại, bớt nóng giận, trí tuệ tăng trưởng, tuổi thọ càng cao v.v...

b) Về phương diện đoàn thể. Gia đình được yên vui, con cái ít bệnh tật, xã hội được hòa mục, nòi giống được hùng cường.

HÌNH ẢNH MỘT XỬ NỮ NGÀY XƯA

QUAN DỞ ĐƯỢC KHEN, QUAN GIỎI BỊ CHÊT

Trâu Kỵ ghi nhớ lời Thuần Vu Khôn nên ông làm việc hết sức siêng năng và cẩn thận. Bấy giờ ai cũng đồn vị quan trấn thủ đất A là người hiền, và chê quan trấn thủ đất Tức Mặc đủ điều.Trâu Kỵ để tâm đến việc đó, cho người xem xét hư thực rồi tâu lại cho Tề Uy Vương biết. Uy Vương cho triệu tập quần thần, lại đòi hai vị quan trấn thủ kia. Trước mặt bá quan, vị quan đất Tức Mặc bị coi bằng "nửa con mắt". Vua gọi lão ra hỏi:
- Người trấn thủ Tức Mặc cớ sao để các quan ở triều chê ngươi?
Lão đáp:
- Thần chỉ biết làm hết chức trách của mình, còn việc khen chê thần không được biết.
Uy Vương lớn tiếng:
- Ta cho người dò xét đất Tức Mặc thấy ruộng vườn tươi tốt, người dân giàu có, việc quan không bê trễ, cả một vùng phương Đông ấy yên ổn, mới hay nhà ngươi một lòng vì dân, không đút lót cho bọn quan lại ở triều, vì lẽ đó mà nhà ngươi bị chê. Ngươi thật xứng đáng là một lương thần.
Nói rồi liền gia phong cho vị quan đất Tức Mặc. Lại gọi vị quan đất A, nói:
- Ngươi trấn thủ đất A thế nào mà ngày nào ở triều cũng thấy lời khen ngợi về ngươi. Ta cho người đến dò xét thì thấy ruộng vườn bỏ hoang người dân đói rách. Quân Triệu xâm lấn bờ cõi ngươi không chịu cứu. Nhà ngươi bóc lột tiền của dân chúng đút lót cho kẻ tả hữu của ta để được tiếng khen. Ngươi là tên tham quan độc ác.
Quan đất A sụp lạy xin tha tội. Uy Vương truyền đem hắn bỏ vào chảo dầu sôi. Các quan xanh mặt. Vua truyền những tên từng khen chê bất công đó ra mắng:
- Các ngươi là tai mắt của ta lại ăn bẩn, phải trái đảo lộn. Nay đem các ngươi cho vào vạc dầu.
Uy Vương truyền đem những kẻ thân tín nhất của mình bỏ vào vạc dầu để làm răn! Chư hầu thấy sự cải cách của Uy Vương đều sợ.
LỜI BÀN:
Việc này nhan nhản ở mọi xã hội. Đời nay có khác gì đời xưa? Thí sinh đi thi thấy mình yếu kém bèn đút lót để được điểm cao. Thậm chí có người không đi thi mà vẫn cấp bằng làm mất công nhà vua phải "lật sổ bộ" ra tra. Nguyễn Khuyến nói: "Có tiền việc ấy thì xong nhỉ? Đời trước làm quan cũng thế a?" May mắn thay cho triều nào minh quân gặp lương thần. Vụ án hai ông quan trên đây là một bài học cho những người có trách nhiệm với người dân.

NƠI CHUỒNG NGỰA

Ngày xưa có một hàn sĩ đến kinh để ứng thí. Trong lúc đợi đến ngày thi chàng tạm ngụ tại một quán rộng rãi bề thế. Nhà quán thấy chàng túng thiếu tiền liền cho ra ngủ ngoài chuồng ngựa. Một hôm chàng đi thi về ghé lại chuồng ngựa bỗng thấy cháy bùng bùng phía trước, chàng hàn sĩ vừa kêu vừa cứu lửa, vừa chạy tìm đồ dập lửa. Lửa cháy gây thiệt hại cho quán khá nhiều. Chủ quán dẫn chàng lên cáo quan, nói:
- Gã thư sinh này xin ngụ nhà tôi, hắn không có tiền bạc gì nên tôi không cho ngụ trong nhà, cũng không nỡ đuổi nó, chỉ cho nó ở tạm chuồng ngựa mà không tính tiền. Vì thế nó đâm ra oán
hận đốt nhà tôi để trả thù!
Án quan hỏi:
- Việc gã thư sinh này đốt nhà mụ, có ai thấy, có ai làm chứng?
Mụ quán nói:
- Bẩm quan, trưa vắng ít khách vãng lai, nhưng chính mắt tôi thấy hắn đốt nhà xong, miệng thì hô "lửa cháy", chân thì chạy tìm chỗ trốn.
Lúc ấy quan án nghĩ thầm: "Có lý nào mụ quán đặt điều để hại gã này? Vì mụ cho hắn ngủ ngoài chuồng ngựa, không tính tiền, vậy là người tốt rồi". Án quan tin lời mụ không cần nghe lời biện bạch của gã thư sinh. Án quan bắt chàng bỏ tù.Hai năm sau mãn án, chàng ghé lại kinh hỏi thăm thì biết tin mình đậu. Nhưng vì không có mặt mình lúc đó để điện thí, thì cầm bằng công cốc. Chàng buồn và hận. Hàn sĩ kia kiếm đâu được bộ áo nho sinh lịch sự, chàng ghé lại quán quầng ra sau chuồng ngựa bật lửa đốt nhà kho rồi chạy ra phía trước, vờ như thực khách mới bước vào quán. Chàng vừa gọi thức ăn vừa đưa mắt nhìn khói phía sau cuốn lên ngùn ngụt... rồi mới hô hoán lên: "Cháy nhà... Cháy nhà", rồi cũng chạy đi tìm gàu múc nước dội lửa. Mọi người xúm lại dập tắt ngọn lửa. Chủ quán dường như không nhớ mặt chàng.
Hàn sĩ bỏ đi, còn càm ràm mấy tiếng:
- Ôi cuộc đời! Kẻ có công thì bắt bỏ tù, còn người có tội được thưởng!...
LỜI BÀN:
Chàng thư sinh có vẻ như cay cú với cuộc đời. Xét ra mụ quán không có gì độc ác, vì nóng ruột mà thiển cận mới đổ oan cho chàng. Ngày xưa, bậc quân tử không mấy khi biện bạch nỗi oan khúc của mình. Hoặc có biện bạch mà người ta không nghe thì họ cũng không thèm oán hận. Xét cho kỹ, oán hận cũng không lợi gì.
Nhà Phật nói: "Nỗi oan không nên biện bạch. Vì biện bạch thì không hỉ xả". Nhưng tác giả của bài "Nơi chuồng ngựa" có một ý khác. Ý tác giả muốn nói, người đời thường hay lầm lẫn, hay có những phán đoán chủ quan. Kẻ có công đáng ra phải được thưởng, người có tội phải bị trừng trị. Ở đây thì ngược lại. Để được công bình, xét công và tội của một người, kẻ có trách nhiệm xét việc không nên xét một cách võ đoán.

ĐẸP VÀ XẤU

Một hôm thầy Dương Chu đi qua nước Tống trú tạm ở một khách điếm. Ông chủ điếm có hai bà vợ. Một bà rất đẹp và một bà rất xấu. Thế nhưng bà xấu được chồng yêu quý hơn. Dương Chu hỏi duyên cớ, ông chủ đáp:
- Người đẹp tự cho mình đẹp, tôi chẳng thấy đẹp chỗ nào.
Còn người xấu tự cho mình là xấu, tôi chẳng thấy xấu chút nào.
Dương Chu quay lại nói với đệ tử:
- Các con thấy đó, mình làm được việc tốt, chớ nên khoe mình là tốt, thì đến nơi nào lại không được người ta yêu quý?
LỜI BÀN:
Thường tâm lý người thích khoe những gì mình đắc ý hơn người: Khoe giàu, khoe giỏi, khoe đẹp... đó là nguyên cớ để gây bất mãn cho những người xung quanh. Những cái đắc thế, đắc vị đó cũng giống như nhụy hoa, đến lúc khai hương mới toát, nhụy mới lộ ra, và người ta mới chú ý đến. Hoa không thể cưỡng khai được. Cũng như cái tài, cái đẹp cái giàu tự mình phơi bày ra tất phải có tác dụng ngược. Tục ngữ có câu: "Cái nết đánh chết cái đẹp". Đơn giản như thế nhưng không phải ai cũng áp dụng được nó.

CÁI GHEN CỦA NÀNG TRỊNH TỤ

Sở Hoài Vương là ông vua đa tình nhưng rất ngu dốt về việc trị nước. Vua có một ái phi là Trịnh Tụ, đẹp nhưng hiểm độc và tham lam. Sở Hoài Vương tiến cung một nữ nhân nhan sắc chim sa cá lặn. Nữ nhân ấy nết na đằm thắm ai cũng yêu mến. Trịnh Tụ thường lui tới viếng thăm nàng, biếu tặng nàng ngọc ngà châu báu, may cho nàng vô số xiêm y lộng lẫy.Một hôm Trịnh Tụ nói với mỹ nhân:
- Đại vương rất ghét người thở hơi vào mình.
Mỹ nhân điếng lòng hỏi:
- Thế thì phải làm sao? Xin chị giúp em với!
Trịnh Tụ nói:
- Muốn vậy thì khi gần vua em hãy khéo léo che mũi lại.
Mỹ nhân nghe theo kế ấy.
Một thời gian sau vua ghé cung thăm Trịnh Tụ. Trịnh Tụ liệu chừng nhà vua tin mình, liền nói:
- Ngọc thể bệ hạ có mùi hương cao quý như thế này mà "tân nhân" của bệ hạ nói rằng bệ hạ hôi như chuột xạ, thế có đáng hận không?
Sở Hoài Vương nhớ ra, nàng mỹ nhân nói chuyện với mình, thường lấy tay che mũi. Sở Hoài Vương tức giận hét vang như sư tử!
Nhà vua liền truyền lệnh cho nội thị lôi mỹ nhân ra xẻo mũi, lóc thịt hành hình cho đến chết.

LỜI BÀN:
Nói về ghen thì thiên hình vạn trạng cách ghen. Có người ghen bằng cách cho người phục kích để đánh đập, đâm chém, cho người tạt nước độc, nước bẩn vào mặt. Cái ghen của Trịnh Tụ mới thật có "nội công thâm hậu". Trước nhất Trịnh Tụ lấy lòng mỹ nhân, cố làm cho mỹ nhân tin mình, rồi bày kế độc để "hóa giải". Độc kế của Trịnh Tụ trơn tru, có lý như thế, ai mà không lầm! Chỉ đáng trách Sở Hoài Vương, ông vua nổi tiếng là hôn ám của thời chiến quốc. Sao vua không kêu mỹ nhân ra tra hỏi? Sao không tự mình nghe có mùi hương hay mùi hôi? Sao không chịu hiểu Trịnh Tụ là thứ phi trong cung vua Sở lại đi tư thông với sứ Tần, triều đình lại không ai biết? Ngày xưa, nhiều mỹ nhân rất sợ bị tiến cung. Gửi thân vào nơi đó có khác nào cánh hoa trôi giạt trên dòng nước.

CỐT CÁCH CỦA MỘT NHÂN TÀI

 DIỆN MẠO CỦA MỘT TƯỚNG TÀI

KHI TRIỆU QUÁT ĐƯỢC PHONG TƯỚNG

Bấy giờ Triệu Huệ Vương đã qua đời, Hiếu Thành Vương lên kế vị. Tần sai Đại Tướng Vương Hạt đem quân tiến đánh 17 quận ở Thượng Đãng (của nước Hàn), tướng Phùng Đình liệu sức không giữ được bèn dâng đất ấy cho Triệu. Người đến tiếp nhận đất Thượng Đãng Bình Nguyên Quân Triệu Thắng. Phùng Đình nói với Triệu Thắng:
- Công tử về Triệu cử danh tướng và đem đại quân đến đây mới giữ được đất này.
Thế nhưng khi tiếp quản xong, Bình Nguyên Quân về Triệu ngày đêm tiệc tùng để vui mừng "chiến lợi lớn", 17 quận ở Thượng Đãng không đánh mà được. Trong lúc đó tướng Tần vây đánh đến hai tháng, Phùng Đình không giữ nổi đành phải bỏ thành mà chạy, vua Triệu liền cử tướng Liêm Pha đến thì Tần đã lấy xong Thượng Đãng và đang tiến quân đến Trường Bình. Liêm Pha phân quân chống cự với Tần hơn nửa năm bất phân thắng bại. Vua Triệu còn nhỏ không hiểu biết việc binh nhung lợi hại thế nào cứ xúi Liêm Pha xuất quân mà không được phép thủ. Lúc đó Tần dùng kế phản gián nhờ các gian thần của Triệu phao tin: "Tần chỉ sợ Mã Phục Quân Triệu Quát. Nếu Mã Phục Quân cầm binh thì Tần sẽ rút binh về". Vua Triệu hỏi Triệu Quát:
- Khanh có thể đánh Tần được không?
Triệu Quát nói:
- Nếu Tần dùng Võ An Quân Bạch Khởi thì thần có thể tốn ít công phu trù mưu quyết kế, chứ Tần dùng Vương Hạt thì thần coi chúng không ra gì. Vua Triệu nghe Triệu Quát nói cứng như thế rất đẹp lòng, bèn phong Triệu Quát làm tướng chuẩn bị ra trận thay cho Liêm Pha.
Lạn Tương Như đang nằm bệnh nghe vậy liền vào triều can:
- Đại vương dùng Triệu Quát làm tướng chỉ vì nghe tiếng suông của ông ấy mà thôi, giống như gảy đàn không dây. Triệu Quát chỉ đọc sách chứ không có tài ứng biến.
Nhà vua không nghe.
Triệu Quát thẳng ra giáo trường duyệt 20 vạn quân sĩ. Duyệt binh xong, Triệu Quát liền chở mấy xe vàng lụa đem về nhà chào mẹ. Triệu mẫu nói:
- Lúc lâm chung, phụ thân con dạy những gì, nay con quên rồi sao?
Triệu Quát nói:
- Con cũng muốn từ chối, ngặt nỗi không có ai giỏi bằng Quát này!
Triệu mẫu dâng thư cho vua, đại ý: "Xin đức vua chớ dùngTriệu Quát. Quát chỉ biết đọc sách chứ không biết lẽ biến thông, không thể làm tướng được".
Nhà vua đòi Triệu mẫu vào triều. Bà nói:
- Già này từng thờ cha nó, được biết mỗi khi đức vua ban thưởng vật gì đều phân phát hết cho tướng sĩ, cùng chịu khó khổ với quân sĩ. Đến khi thụ phong làm tướng thì ông không để ý gì đến việc nhà nữa. Còn Quát làm tướng thì ngồi ngoảnh mặt về phía đông tiếp khách, không chịu nghe ý kiến ai. Vàng lụa của vua ban đều đem về nhà cất. Hằng ngày xem cái gì có lợi thì mua bán. Trước lúc lâm chung bố nó có dặn: "Nếu Quát làm tướng thì hại cho nước Triệu". Xin đức vua hãy chọn tướng khác.Nhà vua vẫn không nghe.
Triệu Quát dẫn binh đến Trường Bình thay cho Liêm Pha.Bên kia Tần cũng cho Bạch Khởi thay cho Vương Hạt. Trận đầu Bạch Khởi xuất ba ngàn quân, Triệu Quát xuất quân một vạn quân nên thắng được trận đó. Quát tự đắc khoa tay múa chân vạch trời, vẽ đất thuyết giảng om sòm, báo tiệp về triều!... Qua trận thứ nhì, Quát đem quân đuổi theo quân Tần, bị Bạch Khởi tung quân ra vây chặt quân triệu trong 46 ngày. Kết quả Triệu Quát bị giết tại trận. Quân Triệu đầu hàng. Đêm đó Bạch Khởi chôn sống 45 vạn quân Triệu. Dòng sông xanh Cốc Dương từ đó biến thành màu đỏ thẫm!
LỜI BÀN:
Ta miễn bàn Tướng Quốc Triệu Thắng bỏ mất Thượng Đãng, Triệu Thắng chỉ là ông hoàng để làm cảnh mà thôi. Triệu Quát không nghe lời cha dặn, mẹ dạy, với tính cách tự cao tự đại, Quát đã chôn 45 vạn quân Triệu trong một đêm. Vua Triệu tin dùng Triệu Quát mà không chịu tin Liêm Pha và Lạn Tương Như, Triệu mẫu cũng vì xã tắc mà vào triều can, thế mà Bình Nguyên Quân Triệu Thắng đang làm Tướng Quốc không có một lời can gián. Nước Triệu bại trận này khiến cho binh lực của sáu nước phương Đông (Sở, Hàn, Ngụy, Triệu, Yên, Tề) phải xuống dốc, nước Tần có cơ hội thôn tính sáu nước. Đây là một bài học lớn cho các bậc trị quốc ngàn đời. Kẻ có tài năng (nhất là tài năng về quân sự) thì họ có thái độ điềm tĩnh, nói rất ít, nghe rất nhiều. Mỗi lời nói của họ vững như núi. Chỉ có bọn đồ điếu mồm mép bất tài vô dụng mới khoa dại mà thôi. Từ đó ta có thể suy ra những việc khác...

Vì tình chị, em vô tù

Hoàng Viết Tung hai lần vào tù vì tội “Cố ý gây thương tích và phá hoại tài sản”. Thời gian ở tù hắn quen biết và nhận Thanh Mơ cũng đang thụ án tội “Chứa chấp mại dâm” làm chị kết nghĩa.

“Một ngày tù nghìn thu ở ngoài” nên chúng thề “nếu còn sống ra tù thì dù  lên rừng xuống biển cũng quyết tìm đến nhau”.

Mơ ra trại năm 2003 và được chồng con ở vùng quê biển nghèo Quỳnh Lưu (Nghệ An) dang rộng vòng tay đón nhận trong sự đùm bọc yêu thương. Thị cảm động rơi nước mắt nên tu chí làm ăn, chịu thương chịu khó, tham gia hoạt động các đoàn thể dần dần được mọi người yêu thương. Các con cũng phấn đấu vươn lên, hai đứa đi xuất khẩu lao động, cậu út vào đại học, kinh tế khá giả, thật không mong gì hơn.

Chỉ một điều làm Mơ không toại nguyện là ông chồng đã bị vắt kiệt sức bởi cảnh gà trống nuôi con những năm thị ở tù nên nay không sao đáp ứng được lửa tình rừng rực trong cơ thể đang độ tái xuân của chị.

Vào một trưa hè năm 2007, khi thị đang thiu thiu giấc nồng trong chiếc chòi canh cá ven biển thì bừng tỉnh bởi một bàn tay nóng hổi đặt lên vai. Mơ không dám tin ở mắt mình khi thằng em kết nghĩa cao lớn khỏe mạnh xuất hiện như từ trên trời rơi xuống: “Em ra tù là tìm đến với chị ngay”. Chỉ nói được có thế, hai người đổ ụp vào nhau trong nỗi đam mê, thèm khát tội lỗi.

Kẻ có vợ, người có chồng, nhưng sức hút của người đàn bà 44 tuổi với chàng trai đang độ 30 thật khủng khiếp. Những cuộc mây mưa của họ diễn ra ngày một dày hơn.

Để thỏa cơn khát, đầu tháng 4/2008, nhân xây căn nhà 3 tầng nhờ tiền hai con đi XKLĐ gửi về, Mơ bàn với chồng thuê hẳn thằng em kết nghĩa đến “giám sát công trình” cho chắc ăn. Từ đó ban ngày Tung giám sát thợ, đêm đến, hắn “giám sát” bà chủ ở bất cứ nơi nào có thể.

12 giờ trưa ngày 13/4/2008, thợ chủ lai rai nửa chừng thì hết mồi. Mơ chạy ra thì chợ đã tan liền vào thẳng nhà ông Tiến. Tưởng vớ được khách sộp, ông Tiến bỏ giấc ngủ trưa bò dậy bê súc thịt 5 kg chạy ra nhưng Mơ chỉ mua 6 lạng.

Khi nghe ông đòi 30.000đồng, Mơ lồng lên “Bán đếch gì đắt thế, 25.000đồng thôi”. Tức vì vừa mất giấc ngủ trưa, vừa bị chửi, ông Tiến văng tục. Vậy là 2 bên chửi nhau rồi Mơ nhảy vào dùng chiêu “hổ vồ” để lại 5 dấu móng tay rớm máu trên cổ ông Tiến. Biết gặp sư tử, ông Tiến ù té chạy về nhà nằm im thin thít.

Vừa thấy người tình phóng xe về, Mơ hô “Thằng Tiến đánh chị, giết nó đi em”, Tung đã vơ con dao phay lao vào tận giường chém tới tấp làm ông Tiến đứt động mạch chủ và gân tay phải, đứt 2 ngón tay trái. Đầu bị 3 vết chém khâu 20 mũi, vai cổ bị rách. Thấy ông Tiến thẳng cẳng, hắn mới bỏ chạy nhưng bị bắt. Để biện minh cho hành động của mình, Tung thành thật kể lại cuộc tình với Cơ quan điều tra CA huyện Quỳnh Lưu, những mong vì “nghe lệnh của bồ” mà được giảm nhẹ tội.

Mất con vì… thương con

Bị gia đình ngăn cấm quyết liệt, nhưng Duy vẫn một mực yêu Liên và quyết lấy cô bằng được. Sau khi uống đến say mèm, Duy đã mua 1 can xăng đến trước nhà Liên. Một quầng sáng bùng lên dữ dội, Liên chạy ra hô hoán nhưng không kịp.

Cả thôn Hạ không ai là không biết đến gia đình bà Trinh khôn ngoan và giàu có. Bà cũng khéo sinh được hai đứa con, một trai, một gái vừa thông minh lại học giỏi. Vậy mà sáng nay, mọi người trong thôn đều bàng hoàng khi hay tin thằng Duy - đứa con trai cả của bà Trinh đã tự tử.

Học xong 3 năm cấp III ở trường chuyên của tỉnh, Duy thi đỗ vào một trường đại học danh tiếng ở Hà Nội. Trở thành niềm tự hào của cả gia đình và dòng tộc, bà Trinh quyết tìm cho con trai một cô vợ thảo hiền.

Bao nhiêu tiêu chuẩn được đặt ra, nào là phải môn đăng hộ đối, phải biết chiều chồng, chiều con, và còn phải biết đẻ cho bà một thằng cháu đích tôn để nối dõi tông đường. Cuối cùng, bà cũng đã chọn được Thảo  - cô con gái của ông chủ tịch xã.

Thấm thoát 4 năm đại học qua đi, không bon chen ở chốn phồn hoa đô hội, Duy quyết định trở về quê hương lập nghiệp. Với tấm bằng khá, Duy dễ dàng xin được chân kế toán trong một công ty xây dựng.

Tại đây Duy đã gặp và yêu Liên, người con gái có đôi má lúm đồng tiền duyên dáng. Nhìn dáng người nhỏ nhắn và mảnh dẻ của Liên, không ai nghĩ Liên hơn Duy những 5 tuổi. Liên đã có một đời chồng và đã ly dị do anh chồng thường xuyên rượu chè bê tha rồi đánh đập và hành hạ cô. Biết chuyện, bà Trinh giãy lên như đỉa phải vôi:

“Ôi giời ơi! Con ơi là con! Đường quang không đi lại cứ nhằm bụi rậm. Con bé Thảo hiền lành ngoan ngoãn là thế lại không yêu, yêu ngay cái loại mặt trơ trán bóng”.

Duy cự lại: “Nhưng con yêu Liên và con sẽ lấy cô ấy”.

Bà Trinh đùng đùng nổi giận và tuyên bố: “Nhà tao không chứa loại mèo mả gà đồng như vậy. Muốn lấy nó phải bước qua xác tao đã”.

Bị gia đình ngăn cấm quyết liệt, nhưng Duy vẫn một mực yêu Liên và quyết lấy cô bằng được. Biết không thể ngăn nổi Duy, bà Trinh đã tìm mọi cách để “trị” cho Liên một trận vì tội đã “quyến rũ” con trai bà. Bà tìm đến tận nhà Liên chửi mắng cô thậm tệ và yêu cầu cô “tha” cho Duy.

Quá uất ức vì hành động đó, Liên đã thề sẽ không bao giờ gặp lại Duy nữa. Đau khổ vì bị người yêu từ bỏ, Duy đã tìm rượu giải sầu. Nhưng uống bao nhiêu cũng không giúp anh quên được hình ảnh của Liên.

10 giờ đêm hôm đó, sau khi uống đến say mèm, Duy đã mua 1 can xăng đến trước nhà Liên và gọi nhưng cô nhất quyết không mở cửa. Một quầng sáng đã bùng lên dữ dội. Liên chạy ra hô hoán nhưng không kịp.

Trong đám tang của Duy, hình như nghe thấy tiếng khóc ai oán của bà Trinh: “Con ơi! Mẹ chỉ vì thương con, muốn tốt cho con mà thôi. Con ơi!”.
Chữa bệnh, có... thai

Chuyện cô Hóa nhà ông Tuyến đi chữa bệnh lại có thai chẳng mấy chốc đã lan ra cả làng Đông Phong. Người nói ra, kẻ nói vào làm cho câu chuyện trở thành đề tài khá nóng với người dân quanh năm chỉ biết tới hạt thóc, củ khoai.

Hoá là con gái út của vợ chồng ông Tuyến. Khác với anh chị em trong nhà, tính tình của Hóa “nóng, lạnh” thất thường, vui buồn lẫn lộn. Cũng vì cái tính đó nên đã 28 tuổi mà  Hóa vẫn chưa có ai ngó ngàng.

Năm lần bảy lượt mai mối mà chẳng thành. Ông bà Tuyến thì đã xế bóng, chẳng biết còn sống được bao lâu, chỉ mong Hóa yên bề gia thất để khi nhắm mắt xuôi tay cũng mát lòng.

Trong làng nhiều kẻ  ác khẩu thỉnh thoảng lại nói bâng quơ “có đứa con gái mà giữ như của quý ấy”. Kẻ ác miệng nói “28 tuổi thì còn chồng con cái nỗi gì”. Nghe vậy, ông bà Tuyến giận lắm. Một hôm, ông Tuyến đang tỉ tê uống nước ở đầu ngõ thì có người mách nước: “Tôi biết bên Thái Bình có thầy bói rất cao tay. Ông thử đưa con Hóa sang xem sao. Nó khỏi có khi lại lấy được chồng”.

Vợ chồng ông Tuyến như mở cờ trong bụng liền sắp xếp đưa con gái đến gặp thầy bói như lời mách bảo. Đến nơi, thầy bói xem cho Hoá rồi nói “con ông bị một âm hồn nó theo, vì thế muốn lấy được chồng phải làm lễ cắt tiền duyên”.

Có bệnh thì vái tứ phương, vợ chồng ông Tuyến gật đầu nghe theo. Thấy thầy có vẻ tận tình, lại do mùa vụ bận bịu ông Tuyến đành gửi Hóa ở lại nhà thầy nhờ  “chữa giúp”.

Một hôm, Hóa đột ngột trở về sau hơn ba tháng nằm lại nhà thầy “chữa bệnh”. Có mấy tháng mà thấy Hóa béo tốt hẳn lên. Đặc biệt là cái bụng cứ lùm lùm như người đàn bà mang bầu. Đôi lông mày rậm khác thường.

Là người mẹ nên bà Tuyến cũng có chút nghi ngờ. Bà dò hỏi thì Hóa ngô nghê trả lời: “Thầy bảo phải ngủ với thầy thì mới lấy được chồng. Thế là con nghe theo”. Nghe con gái nói thế vợ chồng ông Tuyến mới ngã người biết có chuyện chẳng lành.

Đặc biệt là bà Tuyến cứ  thở vắn than dài: “Bệnh  thì chẳng khỏi lại còn rước họa vào thân”. Suy nghĩ mãi, ông bà đi đến quyết định: Viết đơn tố cáo gã thầy bói lừa và đành đưa cô con gái đáng thương đi giải quyết hậu quả.

Trưởng thôn đi tuần

Mấy năm gần đây, xã N (Nghệ An) rất tích cực trong công tác bảo vệ trật tự trị an khu vực thôn khóm. Mỗi thôn đều thành lập riêng một tổ tự quản.

Thôn M thành lập mỗi khóm một tổ gồm 4 người, do ông Biên trưởng thôn làm tổ trưởng và 3 công an viên. Thi thoảng có các đồng chí công an xã N về hợp tác tuần tra bảo vệ.

Như thường ngày, hôm ấy ông Biên ăn cơm từ lúc bảy giờ tối. Ăn xong ông không quên mang theo chiếc đèn pin và chiếc dùi cui gỗ. Đến hội trường xóm, sau khi bàn bạc cùng các đồng nghiệp xong, ông Biên lại chọn cho mình khu vực khóm Đông của thôn để tuần tra. Và địa điểm mà ông thường xuyên nháy đèn pin là trên đường sau khu vườn nhà chị Thảo.

Chị Thảo là một phụ nữ góa chồng. Cách đây 3 năm, sau trận ốm nặng, chồng chị đã qua đời và để lại 4 đứa con. Mặc dù đã ngoài 40 nhưng chị Thảo trông còn khá trẻ. Các con chị đứa đi làm xa, đứa thì về quê ngoại tận Thanh Hóa. Nên chị phải ở nhà một mình. Thương cảm trước cảnh “đàn bà gối chiếc” nên ông trưởng thôn đã đến “tâm sự” và cùng “sẻ chia” nỗi buồn “thiếu bóng đàn ông” của chị.

Sau 3 lần nháy, ánh đèn pin tắt ngấm, bóng ông trưởng thôn cũng khuất dần cùng đêm tối. Nhưng nửa tiếng đồng hồ sau, trong nhà chị Thảo bỗng ầm vang tiếng chửi bới của một người đàn bà. Đó là bà Vi, vợ ông Biên. Thì ra do nhiều lần nghe bà con nhỏ to bàn tán, bà Vi đã biết chuyện chồng mình “lấy cớ tuần tra để làm chuyện bậy”.

Bị “bắt tận tay day tận mặt”, trong bộ dạng không mảnh vải che thân, chị Thảo không nói được gì, còn ông trưởng thôn chỉ biết van lạy bà vợ đừng làm ầm lên. Nhưng vô ích, tiếng chửi bới của bà Vi đã làm cả khóm Đông biết tin và sự thật đã sáng như ban ngày.

Ông trưởng thôn lặng lẽ mang dụng cụ trang bị cho đêm tuần tra của mình về nhà, để lại đằng sau là những tiếng cười chế giễu cùng những câu vè mỉa mai của người dân: Trưởng thôn ta thật tốt/Đi tuần tra cả đêm/Thăm hỏi các chị em/ Cảnh goá chồng đơn gối.

Sau chuyện ấy, ông Biên bị khai trừ khỏi Đảng và cách chức trưởng thôn. Còn chị Thảo cũng nhanh chóng khăn gói để về quê ngoại sống. Ngôi nhà đành để
lại cho ông anh chồng trông hộ.

“Tống tình” lấy đất

Ông bà Dũng sinh ra được hai anh em. Tiến là anh cả, Liên là cô em. Liên mấy năm trước đã đi lấy chồng và “cắt khẩu” về bên ấy.

Đầu năm rồi do tai nạn giao thông ông bà Dũng qua đời đột ngột  không để lại di chúc. Theo lệ ở quê, lẽ dĩ nhiên số tài sản mà cha mẹ để lại đều do anh Tiến quản lý. Tài sản đáng giá nhất là mảnh đất và ngôi nhà mà  Tiến và Phượng (vợ Tiến) đang sống. Thế rồi, có quy hoạch tuyến quốc lộ mới chạy ngang qua, mảnh đất  ấy đột nhiên có giá. Ai cũng bảo vợ chồng Tiến-Phượng nằm trên đống tiền. Đã có người trả giá trên hai tỷ mà vợ chồng vẫn chưa đồng ý.

Với cái lý “hoa thơm mỗi người hưởng tý”  cô Liên cũng muốn mình có phần trong mảnh đất tiền tỷ đó. Nhưng Tiến nhất quyết không cho em với cái lý “mày không còn khẩu ở đây nữa”. Mỗi người một ý không ai chịu ai nên giữa hai anh em đã xảy ra xích mích, cãi cọ to tiếng.

Liên vốn không chịu kém miếng nên đã tìm cách “lấy lại” những gì mình đáng được hưởng.

Biết chị Phượng hay ghen và ông anh có thói “trăng hoa” nên Liên đã bắt thóp đưa ông anh vào “tròng” để dễ bề “thương lượng”. Liên  nhờ Hoa một cô bạn làm nghề “tự do” tiếp cận ông anh với mục đích “càng thân thiết càng tốt”. Thế rồi không biết “tác nghiệp” thế nào mà cá đã cắn câu.

Chiều đó như thường lệ, sau khi đi giao hàng cho khách song, Tiến đến chở Hoa đi “hóng gió” cho mát. Khi hai người đang “hoan hỉ” thì cô em gái cùng hai tên bợm trợm ở đâu thình lình xuất hiện, trên tay là cái máy ảnh phát sáng liên tục…Đến lúc này “ông anh”  mới ngã ngửa vì đã “trúng mưu”  của cô em “quý hoá”.

Có được bằng chứng về tội ngoại tình của anh trai, Liên bắt đầu ra điều kiện chia chác mảnh đất. Tuy ấm ức nhưng vì hạnh phúc gia đình anh Tiến đành phải “ngậm bồ hòn làm ngọt” chia cho cô em một phần đất thừa kế để đổi lấy những tấm ảnh.

Người xưa có câu “lọt sàng xuống nia”, ấy thế mà trong anh em ruột vẫn có sự toan tính. Không biết sau vụ việc này anh em họ có nhìn nhau nữa không. Nhưng trước mắt Tiến đang phải “chịu án” do Phượng đã phát hiện ra chuyện “ăn vụng mất đất” của chồng.

Chiếc điện thoại và nải chuối tiêu

Chỉ vì cố chấp làm ơn mong được trả ơn khi cho bà cụ Hạ nghe nhờ điện thoại di động mà ông Tư đã đánh mất lòng thảo của mình

Anh Tư đi làm ăn bên Đức về quyết định mắc cho thầy u chiếc điện thoại để tiện liên lạc. Chả là mấy tháng nay ông Tảo, bố anh bị chứng cao huyết áp phải đi bệnh viện luôn. Anh sang bên Đức thỉnh thoảng gọi điện về thăm gia đình tiện lợi trăm bề.

Cũng nhờ đó, bà con xóm Nam có phần thơm lây. Người làng ai có chuyện đều nhắn gọi điện qua nhà ông Tảo. Ông bà sẵn lòng nghe rồi thông báo tới từng nhà. Bà cụ Hạ hàng xóm sang thăm ông Tảo  luôn vẫn thường khen ông bà Tảo thật là tốt bụng...

Rồi nhà bà cụ Hạ có việc hiếu. Cụ Hạ ông mất. Con cháu, họ hàng thân thích về chịu tang cụ. Anh Thư, con trai cả nhà cụ làm ăn mãi tận miền Nam nhận được tin bố mất vội thu xếp công việc về quê.

Anh có gọi điện về nhờ ông bà Tảo thông báo với gia đình, anh sẽ cố về nhà sớm để kịp giờ khâm liệm. Đã nửa đêm, bà Tảo vẫn sang nhà cụ Hạ báo tin làm mọi người rất xúc động.

Đám tang cụ Hạ diễn ra trang trọng, ấm tình làng nghĩa xóm. Bận việc tang gia, anh Thư vội vào miền Nam công tác nên vô tình không sang nhà cám ơn ông bà Tảo. Ông Tảo đi đâu cũng phàn nàn là anh Thư quên ơn nhà ông. Biết chuyện bà cụ Hạ buồn lắm. Thôi thì con dại cái mang. Bà chọn dịp sang nhà ông Tảo thưa chuyện...

Sáng hôm ấy, bà chọn nải chuối tiêu to nhất buồng vừa dấm chín, mang sang nhà ông Tảo. Đặt nải chuối xuống bàn, bà cụ khẽ khàng:

- Thay mặt gia đình tôi cảm ơn ông bà. Cháu Thư nhà tôi nhẽ ra phải sang thưa chuyện với ông nhưng vì tang gia bối rối cháu lại bận  công tác nên chưa qua nhà cám ơn ông được. Hôm nay, tôi sang trước hết là xin lỗi ông bà sau là hỏi xem cháu gọi điện hết bao nhiêu tiền tôi xin gửi lại!

Ông Tảo mặt đỏ bừng phần vì áp huyết lên phần vì giận, đay nghiến:

- Bận bận cái gì? Nhà tôi thiếu gì tiền. Nó bận thì phải nhắc nó chứ!

Bà cụ Hạ vẫn ôn tồn:

- Thôi cháu nó nhỡ ra rồi mong ông thứ lỗi! Tôi có nải chuối mang sang biếu ông bà mong ông nhận cho!

Ông Tảo vẫn chì chiết:

- Nhà tôi không quen ăn chuối. Ăn chuối nó hay quên lắm. Thôi bà mang về đi. Khi nào thằng Thư về bà nên dạy nó. Có học mà cũng như không!

Bà cụ Hạ cố nén giận bê nải chuối về. Cái ngõ nhỏ hàng ngày bà cụ vẫn đi nay sao dài thế. Cụ nghĩ: Người đâu mà cố chấp đến vậy. Từ trước tới giờ xóm giềng có việc người ta giúp đỡ nhau là chuyện thường nào phải để chờ sự mang ơn, rồi muốn ăn, muốn nói thế nào cũng được. ... Một tuần sau, tôi có dịp sang nhà bà cụ Hạ chơi thấy nải chuối tiêu chẳng ai ăn đã chín nẫu. Tôi cũng chẳng thấy bà con xóm Nam ra vào nhà ông Tảo nghe điện thoại nữa.

“Cầy tơ Voỏng - Xíu”!

Với bề dày 5 năm làm “tài xế xe ôm” trên phố huyện, hay được “dùng bữa” tại các quán phở, khiến Voỏng sinh “nghiện” món bún chó từ lúc nào không hay.

Khá nhiều lần khi rượu ngà ngà, Voỏng nửa đùa, nửa thật với cô Xíu người làm ở quán “Cầy tơ số 7” trên thị trấn: “Ước mơ lớn nhất của đời anh là cưới được cô vợ làm nghề bún chó, xinh đẹp như em!”.

Xíu cười tít mắt: “Đơn giản lắm. Chỉ sợ anh không thật lòng thôi!”. Thăm dò qua chủ quán, biết Xíu cũng thích mình, Voỏng bèn ra sức tấn công, và đám cưới đã được tổ chức sau đó chưa đầy hai tuần.

Sau lễ cưới, phần vì thương vợ luôn đi sớm về muộn vất vả, phần vì sợ tiếng có vợ làm nhân viên nhà hàng, nên Voỏng bàn với Xíu bán xe máy, tập trung vốn liếng, mở riêng quán bún chó mang tên “Cầy tơ Voỏng-Xíu” ngay tại thôn Giếng Chằm.

Tuy mới khai trương nhưng chất lượng và thái độ phục vụ chẳng kém gì các nhà hàng trên thị trấn, nên quán “Cầy tơ Voỏng - Xíu” lúc nào cũng đông khách. Với tham vọng làm ăn lớn và kinh nghiệm học được từ những năm làm ở một số nhà hàng, nên Xíu nảy ra sáng kiến đóng một cuốn sổ tham khảo ý kiến khách hàng đặt tại bàn uống nước.

Nhờ cuốn sổ này, Xíu phát hiện ra nhiều “thượng đế” có nhu cầu hát hò sau khi đã “cơm no rượu say”, nên bàn với chồng tận dụng mặt bằng, mở thêm phòng hát karaoke. Voỏng nhất trí liền.

Từ ngày mở thêm phòng hát, thu nhập của vợ chồng Voỏng tăng đáng kể, vì ngoài tiền phở, các “thượng đế” còn thay nhau ngồi hát tới khuya, tiêu thụ hết không biết bao nhiêu là nước giải khát, kẹo bánh và thuốc lá giá cao!

Tuy vất vả nhưng Xíu không hề kêu ca, phàn nàn, luôn tỏ ra niềm nở, chu đáo với chồng, khiến Voỏng sung sướng lắm. Đặc biệt, đã thành nếp, mỗi buổi tối Xíu làm một bát bún thật ngon, rót một cốc rượu đầy, đặt lên bàn, mời Voỏng ăn trước khi đi ngủ, còn mình thì thức đến khi nào khách hát xong, ra về hết mới lên giường…

Bình thường, Voỏng rất dễ ngủ. Thế nhưng tối đó có mấy bạn “đồng niên” đến chơi, anh pha cà-phê mời, nên đêm khó ngủ quá. Thấy tiếng nhạc tắt đã lâu mà vợ vẫn chưa về giường, Voỏng bèn trở dậy, lặng lẽ xuống phòng hát ngó vào thì vô tình bắt gặp dưới ánh đèn mờ, Xíu đang trong vòng tay một “thượng đế”!

Voỏng như phát điên, đạp cửa xông vào, chỉ thẳng mặt “thượng đế” mà quát: “Quân khốn nạn! Mày là thằng nào?”. Lạ thay, vị “thượng đế” đáp chẳng chút sợ hãi: “Là thằng nào à? Là chồng của cô gái này!”. Voỏng vằn mắt nhìn Xíu.

Thoáng hoảng sợ, Xíu cúi mặt, lí nhí thừa nhận: “Dạ! Đúng đấy anh ạ!”. “Trời! – Voỏng khoát tay, tru tréo – Lũ mèo mả gà đồng. Chúng mày cút ra khỏi nhà tao ngay!”.

Chỉ đợi có thế, vị “thượng đế” vội nhanh chân bước một mạch ra cửa quán, lên xe nổ máy đứng chờ. Còn Xíu không nói không rằng, đi thẳng lên nhà, vào buồng xách theo chiếc va-li ngày cưới ra leo lên xe.

Lúc này cô mới ngoái lại nói một câu rõ to: “Thôi nhé! Anh đuổi thì em đi. Xin lỗi và chào từ biệt!”… Voỏng cay cú đóng sầm cửa, quay vào nằm úp mặt xuống giường ngẫm nghĩ: “Thằng cha kia liệu có đúng là chồng của Xíu không? Và vì sao Xíu không hề đòi hỏi chia chác gì mà chỉ đem theo duy nhất chiếc va-li?”.

Rồi Voỏng chột dạ, vùng dậy mở tung các hòm, tủ thì phát hiện toàn bộ số tiền hơn bảy chục triệu mà cả hai chung tay gom góp đã không cánh mà bay!

Quá tiếc của, tinh mơ hôm sau Voỏng tức tốc đạp xe đến hỏi chủ quán “Cầy tơ số 7” xem quê quán của Xíu ở đâu nhưng ông ta cũng không rõ với lý do cô ấy vừa đến đó làm ít bữa thì đã… yêu và cưới Voỏng rồi!

Như kẻ mất hồn, Voỏng thất thểu đạp xe về nhà, vừa đi vừa đau đớn rên rỉ một mình: “Yêu đương không tìm hiểu ngọn ngành, cưới vội vàng, không đăng ký nên ra nông nỗi này đây! Thôi đành chịu nhục ngậm đắng nuốt cay, biết kêu ai bây giờ nữa, Voỏng ơi!”.

Chiếc công nông “tìm chồng”

Sự kiện nhà ông Đông mua một chiếc công nông đầu ngang làm cả làng Kẻ Sạp xôn xao. Vợ chồng ông Đông đã già, anh con trai cả là kỹ sư làm việc trên thành phố, cô út thì đang học đại học.

 Nhà ông còn mỗi người con gái thứ là cô Dung, tuổi cũng đã sắp sang “băm” nhưng tính cách hơi “hâm hâm” nên chưa chàng trai nào tìm hiểu, dù ông đã nhờ nhiều người mai mối.

Chiếc công nông mua về mới coóng, đặt chình ình ngay giữa cổng, ai đi qua cũng phải nhìn vào.

Thấy ông cứ “phơi” xe giữa trời, anh Quang là hàng xóm bèn sang bảo: “Bác có xe mà chẳng dùng, cháu biết lái mà đang thất nghiệp, hay bác cho cháu thuê để cháu làm dịch vụ, mỗi tháng xin “nộp” bác một triệu”.

 Đề nghị hợp tình hợp lý như thế nhưng ông nào có nghe, hỏi vặn thì ông bảo: “Xe tao sắp có việc”

Quả đúng là xe ông sắp có việc thật. Bà Kim vốn là người hay buôn chuyện nhất làng Kẻ Sạp chẳng mấy chốc đã tìm ra nguyên nhân khiến ông Đông sắm chiếc công nông rồi lại để không như vậy.

 Bà rỉ tai mọi người rằng: “Đấy là của hồi môn cho cái Dung, đứa nào lấy được nó sẽ được ông Đông cho không chiếc công nông”.

Chuyện này chẳng mấy chốc đã lan ra khắp làng Kẻ Sạp, ông Đông không công nhận mà cũng chẳng phản đối.

 Vì thế mọi người càng tin là chuyện thật. Không lâu sau đó, nhà ông Đông đã tấp nập người đến tìm hiểu cô Dung. Không ai nhắc đến cái công nông cả nhưng kỳ thực muốn vào nhà thì phải bước qua cái công nông nên chẳng ai là không nhìn thấy.

Sau một thời gian chọn lựa, cô Dung cũng chọn được anh chàng Đình trông to cao khỏe mạnh (mỗi tội nhà nghèo) để nhận lời hẹn hò.

Đến khi cô thực sự “kết” và ông bà ông Đông cũng muốn chọn anh Đình làm rể thì anh thưa chuyện rất thẳng thắn: “Nhà con nghèo, lấy vợ thì phải có kế sinh nhai đàng hoàng thì con mới lấy, chúng con chẳng xin gì, chỉ mong bố mẹ cho chiếc công nông thừa để con mở dịch vụ vận tải thuê lấy tiền nuôi vợ. Bố mẹ đồng ý thì ngày mai gia đình con sẽ đem trầu cau sang thưa chuyện”.

Thật ra, ông Đông mua chiếc công nông cũng chỉ nhằm mục đích trên. Nguyên là nhờ người mối lái mãi không xong, bà Kim mới bày kế cho ông: “Vẫn biết lấy cái Dung là sẽ có của hồi môn nhưng nhiều anh vẫn chưa biết của hồi môn nhà ông to đến cỡ nào. Bây giờ, ông cứ mua một chiếc công nông để ra đó, ối đứa lác mắt cho mà xem”.

Ông Đông nghe lời và hiệu quả thì đúng như vậy. Nhưng nay tự nhiên nghe anh Đình nói thẳng quá, ông đâm thấy “chướng”: Con gái mình khỏe mạnh ngoan ngoãn như vậy mà thằng rể chưa chi đã mặc cả ! Lòng tự tôn khiến ông nổi nóng đuổi anh Đình về.

Đến nay, chiếc công nông vẫn nằm ỳ ngoài cổng. Anh Đình nổi đóa đã thề không thèm nhìn mặt ông Đông.

Chỉ khổ cho Dung, nhờ “mẹo” của bố mà có người yêu rồi cũng chỉ vì thế mà ôm vết thương lòng. Nhiều người khuyên ông Đông nên xuống thang cho con cái được nhờ.

Không biết ông Đông có xuống thang hay không nhưng chiếc công nông phơi ngoài trời đã bắt đầu gỉ. Người làng Kẻ Sạp thầm thì với nhau: “Phen này ông Đông phải mua chiếc công nông khác chứ không thì “mất giá” lắm”.

Chiêu mới của “cẩu tặc”

Đã hơn một tháng trôi qua vậy mà anh Tám Vàng ngụ ở xã Xuân Hiệp (Trà Ôn, Vĩnh Long) vẫn chưa hết tức vì bị gạt… lãng nhách.

Ôi con Mực, con chó khôn đáo để, anh cưng biết chừng nào. Vậy mà chỉ trong một lúc nhẹ dạ anh đã giao nó cho cái thằng “cẩu tặc” ấy và chắc chắn con chó đã bị đem làm mồi nhậu ở một quán nào đó…

Trưa hôm ấy đi thăm ruộng về đến đầu xóm, con Mực vẫn quấn quýt bên anh như mọi ngày. Chợt thấy đám đông bà con trong xóm vây quanh một người đàn ông độ 40 tuổi, vẻ mặt rất đau khổ ngồi bệt dưới đám cỏ bên vệ đường than khóc.

Lách người vào, anh Tám được nghe một câu chuyện thương tâm: Nhà anh ta ở huyện bên, có 1 vợ và 2 con nhỏ. Là nông dân nghèo nên tai họa ập xuống làm cho gia đình anh ta tan nát.

Đứa con gái lớn năm nay 12 tuổi bỗng mắc phải căn bệnh hết sức kỳ lạ. Toàn thân lở loét, chảy máu mủ, nước vàng hôi hám vô cùng. Bán hết đất đai, anh ta mang con đi hết các bệnh viện, thầy thuốc trong Nam ngoài Bắc nhưng bệnh chẳng những không giảm mà còn trở nặng hơn.

Sức khỏe con bé ngày càng suy kiệt và nay chỉ còn da bọc xương. Tiền hết buộc lòng anh ta phải để con ở nhà trị bằng đủ thứ lá cây, bùa chú.

Hôm trước, có người chỉ anh ta lên núi Sam miệt Châu Đốc tìm gặp một ông thầy rất hay. Tới nơi, anh ta mới biết có hàng chục bệnh nhân như con anh ta được chữa khỏi bằng thuốc của ông ta.

Có điều, ngoài uống thuốc gia đình phải tìm một con chó mực cách xa nhà chừng 10 cây số về hàng ngày cho liếm các vết thương mới mau khỏi. Mừng quá, anh ta chạy đi lo ngay cho con nhưng khổ nỗi không còn tiền để mua chó, đành phải cậy nhờ bà con nào đó có lòng hảo tâm cho mượn chó để trị bệnh …

Nghe câu chuyện, vốn tính hay thương người, lại thấy hoàn cảnh anh ta quá thương tâm nên anh Tám cũng rưng rưng. “Có lẽ ông thầy có lý vì lâu nay vẫn nghe con chó có thể tự làm lành vết thương bằng cách liếm vào đó”.

-Nè, tôi cho anh mượn con chó này, khi nào con anh hết bệnh mang đến trả lại cho tôi !

Tám Vàng quyết định thật nhanh. Bà Sáu cạnh nhà kéo Tám Vàng ra một góc nhỏ thì thào :

-Tám à ! Tao thấy thằng cha này không đáng tin đâu.

Tám Vàng hơi chột dạ. Chừng như nghe bà Sáu nói gì nên gã đàn ông tiếp tục than khóc thảm thiết :

-Trời ơi ! Không có con chó thì con tôi không thể sống nổi.

Tám Vàng dứt khoát gạt tay bà Sáu bước tới:

-Thôi ! Anh mau mang con chó về đi.

Gã đàn ông rối rít cảm ơn rồi ôm con chó đi mất.

Câu chuyện Tám Vàng cho mượn chó trị bệnh gây xôn xao trong xóm rồi chẳng mấy chốc  cả vùng đều biết. Chính vì thế mà một số nạn nhân giống như anh Tám Vàng mới biết mình bị lừa tương tự.

Tức mình anh Tám cất công đi “xác minh” khắp nơi và “kết luận” có đến hơn chục trường hợp bị lừa trong một tháng. Vẫn câu chuyện về đứa con gái bệnh lạ, ông thầy trên núi Sam và con chó có thể chữa bệnh… Mỗi khi có ai hỏi chuyện con chó, Tám Vàng tiếc của thì ít mà xấu hổ vì nhẹ dạ thì nhiều.

Khi “net” về làng

Từ khi "net" về làng Cự, để có tiền chơi điện tử, bọn trẻ không chỉ bắt cua mang ra chợ bán, mà còn lấy trộm cả thóc nhà đi đổi.

Làng Cự bao năm yên bình núp mình bên những rặng tre xanh mướt. Cuộc sống yên ả trôi. Bọn trẻ sau giờ đi học vẫn tụ tập chăn trâu, chơi lò cò bên sân đình hoặc đi bắt cua, bắt cá. Nhưng, gần đây thằng Cò, Minh, Hiển mấy đứa được coi là đầu trò của đám trẻ ít thấy xuất hiện. Sau giờ học chúng đi đâu chẳng ai hay.

Dạo này bà Biền mẹ thằng cu Minh thấy con có nhiều biểu hiện khác lạ. Minh luôn đi học sớm và về muộn. Đi học về, ăn vội bát cơm nó lại xin phép cả nhà đi móc cua cùng mấy thằng bạn nhưng chẳng bao giờ thấy nó mang cua về như mọi khi.

Hỏi thì nó bảo được mấy con không bõ nên cho. Vì bận việc đồng áng lại thêm hai con bò đang đến ngày sinh nở nên bà Biền cũng quên bẵng đi. Một hôm, bà Biền trèo lên gác bếp lấy thóc đưa đi xay thì thấy bồ thóc được đậy cẩn thận đã vơi đi quá nửa.

Thấy lạ nhưng không biết ai là thủ phạm, bà đem chuyện xuống hỏi chồng nhưng ông Thông cho biết là từ hồi thu hoạch lúa năm ngoái ông chưa lên gác bếp lần nào. Nhưng hơn nửa bồ thóc biến đi đâu, chẳng lẽ có trộm? 

Hỏi các con ai cũng chối. Xót của nhưng bà Biền không biết phải làm như thế nào vì xưa nay chúng chẳng lấy của ai cái gì, hơn nữa lấy cả bồ thóc thì bà không tin các con dám làm việc đó.

Thóc mất, rồi đến cả buồng chuối bà để dành cúng giỗ các cụ cũng không cánh mà bay khiến bà không thể để yên được mãi. Tra hỏi người trong nhà chẳng được gì, bà chợt nhớ đến sự thất thường, chểnh mảng việc học hành của thằng Minh nhưng hỏi nó cứ chối đây đẩy.

Có người mách dạo này hay thấy bọn thằng Hiển, Cò, Minh lảng vảng gần đường mới nơi mấy tháng nay xuất hiện một cửa hàng Internet do Vương con trai ông Hậu người trong làng mở. Vương năm nay 21 tuổi, sau một thời gian lên Hà Nội học thì về nhà mở quán Net.

Ngoài chát, Vương còn cóp nhiều trò chơi hấp dẫn khiến bọn trẻ trong làng cứ mê tít. Tuy nhiên, giá một tiếng 2000 đồng, sau giảm xuống 1500 đồng cũng ít khách vì bọn trẻ ở quê làm gì có tiền.

Vì nghiện điện tử quán của Vương nên ngày nào lũ trẻ cũng đi mò cua đem ra chợ bán lấy tiền chơi điện tử. Sau rồi cua bắt mãi cũng hết, Vương bảo cứ hai cân thóc thì được chơi một tiếng rưỡi.

Mất công theo dõi mãi, ông bà Biền mới bắt gặp nhóm thằng Cò mỗi đứa lấy trong bọc ra một túi thóc để trả tiền chơi điện tử. Ông bà Thông ập vào bắt quả tang và lần này thì thằng Minh không thể chối được.

Vụ việc bị vỡ lở khiến ngôi làng nhỏ xôn xao. Điều bất ngờ hơn là nhiều nhà trong làng cũng liên tục bị mấy “cậu ấm” hót thóc mang đi chơi điện tử. Ngay lập tức ông trưởng thôn rồi cán bộ xã được mời đến để lập biên bản việc Vương mở quán để tiêu thụ “đồ gian”.

Tuy nhiên, khó có lý do để bắt tội quán “nét làng” nên sau khi bàn bạc, mọi người thống nhất yêu cầu từ nay Vương không được dùng kiểu đổi thóc để chơi trò chơi nữa.

Từ đấy thóc trong nhà ông bà Thông không thấy bị mất trộm, và quán Internet đó cũng đóng cửa luôn vì bọn trẻ không còn dám lấy đồ của nhà bán lấy tiền để chơi điện tử nữa. Người dân làng Cự thở phào nhẹ nhõm như vừa thoát được một cái nạn.