Đánh Nhau Bằng Gậy

Trong một tiết học của các sinh viên trường mỹ thuật, vị giáo sư đưa cả lớp xem bức tranh mô tả thân phận con người của Goya, họa sĩ nổi tiếng người Tây Ban Nha.
Bức tranh mang tên Đánh nhau bằng gậy.
Trong bức tranh, Goya vẽ hai người nông dân đang xô xát nhau.
Mỗi người cầm trên tay một chiếc dùi cui sần sùi. Một người đang giơ dùi cui để bảo vệ mặt mình.
Nền trời trong xanh không để lộ một nét gì nguy hiểm sắp xảy đến.
Người ta không đoán được trời sắp dông bão hay sáng rực nữa.---
Cả lớp nhốn nháo. Ai nấy đều lao nhao muốn phát biểu trước. Có sinh viên nói đây là bức tranh diễn tả định luật bảo tồn của con người: “Đấu tranh bảo tồn sinh mạng”.
Sinh viên khác: bức tranh diễn tả mục đích của con người là muốn hạnh phúc vì hạnh phúc là đấu tranh. Sinh viên khác nữa lại phân tích: bức tranh muốn diễn tả chân lý con người là động vật có lý trí, vì chỉ có thú vật mới cắn nhau mà ở đây là thú vật có lý trí nên cắn nhau bằng gậy.---
Vị giáo sư ra hiệu cho cả lớp im lặng rồi bảo các sinh viên hãy quan sát thật kỹ một lần nữa.
Cả lớp im ăng ắng.
Mãi một lúc sau ông mới chậm rãi nói: "Thoạt nhìn ai cũng nghĩ đây chỉ là bức tranh tầm thường như những bức tranh khác. Thế nhưng có một chi tiết nói lên tất cả ý nghĩa của bức tranh: hai người nông dân đang hằm hằm sát khí để loại trừ nhau lại đang mắc cạn trong cồn cát. Từng cơn gió thổi đến, cát bụi đang kéo tới phủ lấp hai người đến quá đầu gối mà hai người không ai hay biết".---
Vị giáo sư ngừng lại hồi lâu rồi nói tiếp: "Goya muốn cho chúng ta thấy rằng cả hai người nông dân này sắp chết. Họ sẽ không chết vì những cú dùi cui giáng vào nhau mà do cát bụi đang từ từ chôn vùi họ.
Thế nhưng thay vì giúp nhau để thoát khỏi cái chết, họ lại cư xử chẳng khác nào loài thú dữ: họ cắn xé nhau.
Bức tranh trên đây của danh họa Goya nói lên phần nào tình cảnh mà nhân loại chúng ta đang trải qua. Thay vì giúp nhau để ra khỏi không biết bao nhiêu tai họa, đói khổ, động đất, khủng bố, chiến tranh… thì con người lại dành giật chém giết lẫn nhau.
Bức tranh ấy có lẽ không chỉ diễn ra ở một nơi nào đó ngoài cuộc sống của các bạn, mà không chừng đang diễn ra hằng ngày trong các mối tương quan của ta với người xung quanh.
Cơn cám dỗ muốn thanh toán và loại trừ người khác có lẽ vẫn còn đang gặm nhấm nơi từng con người.
Một trong những cách tốt đẹp nhất để tiêu diệt một kẻ thù chính là biến kẻ thù ấy trở thành một người bạn. Ngay chính trong cơn quẫn bách và đe dọa tứ phía, ta hãy liên đới để bảo vệ nhau, bảo vệ sự sống, bảo vệ hành tinh này". 

Dĩ Hòa Vi Quý - Nên Chăng?

Một người Việt Nam lớn lên vẫn không quen với rất nhiều lời răn dạy về cách sống, cách cư xử ở đời...
Thôi thì chịu chín bỏ làm mười, một sự nhịn chín sự lành, thôi thì đóng cửa bảo nhau, thôi thì dĩ hoà vi quý...
Tất thảy đều mang một tấm lòng khoan nhượng.
Nhưng những tính tốt ấy có phải lúc nào cũng là một cách sống tích cực?
Nếu nhìn vấn đề ở góc độ lịch sử, những cái đang trở thành nhược điểm của người Việt Nam hiện nay chủ yếu được hình thành trong thế kỷ 20.
Một thế kỷ đầy biến động, chúng ta kế thừa một thứ chủ nghĩa phong kiến để chống chủ nghĩa thực dân và đế quốc, và quy luật chiến tranh đè bẹp, lấn át mọi quy luật kinh tế xã hội. Ở miền Bắc hình thành cơ chế bao cấp .   Nhưng bao cấp, nhất là bao cấp kéo dài sau năm 1975 lại làm nảy sinh hai đứa con tệ hại là thói đạo đức giả và thói vô trách nhiệm.
Báo “Ong đất” của Bungari nhìn lại thời kỳ này của chính họ, đã tổng kết nên 6 nghịch lý mà ta có thể tham khảo :
- Ai cũng có việc làm nhưng không ai làm việc.
- Ai cũng không làm việc nhưng ai cũng có lương.
- Ai cũng có lương nhưng không ai đủ sống.
- Ai cũng không đủ sống nhưng ai cũng sống.
- Ai cũng sống nhưng không ai hài lòng.
- Ai cũng không hài lòng nhưng ai cũng giơ tay "đồng ý".
Bây giờ cơ chế thị trường lại sinh ra hai đứa con là nóng ruột kiếm tiền và cắm đầu hưởng thụ.
Mọi nhược điểm chỉ phát huy tác dụng trong môi trường của bốn thói xấu này.
Một câu nhịn, tốt quá. Nhưng nếu tôi vô trách nhiệm, đó là sự biện hộ cho thói vô trách nhiệm của tôi.

Nói Câu "Xin Lỗi" Có Dễ Không?

"Cho mình xin lỗi" - thật là dễ dàng để viết câu này xuống giấy. Nhưng khi phải thốt ra với một ai đấy, ta thường cảm thấy "nghẹn nghẹn" trong cổ họng, như danh ca Elton John đã từng nói: "Xin lỗi dường như là từ khó nói nhất".
Xin lỗi là sự công nhận chúng ta đã làm một điều sai trái - dù đấy là một lời bình phẩm vô tình, một hành động nông nổi hay một cử chỉ không đẹp. Bằng lời xin lỗi, chúng ta muốn đưa ra thông điệp như sau: "Mình cảm thấy vô cùng ân hận và dày vò vì việc mình đã làm. Mong bạn hãy tha thứ cho mình!". Cũng chính vì điều này mà khi xin lỗi, chúng ta thường cảm thấy bản thân quá... "nhỏ nhoi", thấp bé", rằng xin lỗi là dấu hiệu của sự yếu đuối, của sự mất quyền lực và để cho nguời khác "nắm đầu".
Tuy nhiên, một thực tế cho thấy là "nhân vô thập toàn", không có ai trên cuộc đời này dám vỗ ngực tự hào là mình hoàn hảo cả. Cho nên, việc bạn sẵn lòng nhận lỗi lầm, đối diện thẳng thắn với nó và hành động để đưa mọi việc vào trật tự tốt đẹp như cũ, cho thấy nguồn sức mạnh tinh thần lớn lao và cá tính tuyệt vời của bạn. Bạn bè (người thân, đồng nghiệp, cha mẹ v.v...) sẽ không đánh giá thấp những nỗ lực của bạn. Ngược lại, họ sẽ đánh giá bạn cao hơn, mở rộng lòng hơn cho sự tha thứ và bỏ lại đàng sau quá khứ những niềm đau, nỗi buồn.
* Nên xin lỗi vào lúc nào?
Trong bất cứ trường hợp nào đi nữa, câu xin lỗi cần phải được thực hiện càng sớm càng tốt, để chứng tỏ sự thiện chí của bạn. Nếu cứ chần chừ biện hộ cho rằng bạn không cần xin lỗi vì chẳng có lỗi chi cả, hoặc bạn sẽ xin lỗi với một số điều kiện từ đối tượng, thì e rằng bạn đang làm vấn đề rắc rối thêm. Hãy nhớ lại những chi tiết sau đây để bạn hiểu rõ sự cần thiết và khẩn cấp của một lời xin lỗi:
- Bạn đã phát biểu một câu nói gì đấy không được duyên dáng, êm tai cho lắm và bạn đã nhìn thấy nét đau đớn ngạc nhiên trên khuôn mặt người ấy? Như vậy là bạn đã làm tổn thương bạn mình không ít!
- Ðã có ai la hét, gằn giọng, hạ bệ bạn bằng những ngôn từ không trau chuốt chưa? Hẳn bạn sẽ không ưa thích gì, thậm chí bực bội nữa là khác. Vậy mà bạn đã làm điều ấy cho người thân yêu của mình, thật đáng trách biết bao!
Một số người có tâm hồn nhạy cảm hơn những người khác. Ðiều mà bạn cho là nhỏ nhoi lại có sự tác động rất lớn đến cuộc sống của họ. Hoặc khi đôi bên tranh cãi nhau, ai cũng cố đưa ra những lời nói "nặng ký" nhất để dành chiến thắng, và bạn nghĩ rằng "kẻ kia" phải hạ mình xin lỗi bạn mới đúng.
Vấn đề cần bàn ở đây không phải là việc bạn có chủ ý làm người khác tổn thuơng, thất vọng, đau đớn hay không, mà là việc bạn đã gây ra "tội ác" ấy, dù bạn thật sự "vô tội".
Bằng bất cứ gịá nào, bạn hãy xin lỗi và nói cho người ấy hiểu, rằng bạn không cố ý làm một việc xấu như vậy. Xin lỗi sớm trong trường hợp này chứng tỏ bạn rất dũng cảm và nhanh nhạy, còn hơn là khi bị "dồn đến mức đường cùng" rồi mới tỏ thái độ ân hận muộn màng, thì lời xin lỗi sẽ không còn giá trị lớn nữa.

* Phải tự hoàn thiện bản thân
Biết xin lỗi là nét sống lành mạnh của một con nguời có lòng tự trọng và biết chia sẻ với cảm xúc của những người khác. Tuy nhiên, việc lạm dụng từ "xin lỗi" quá thường xuyên sẽ bớt đi nét đẹp vốn có của nó. Nếu bạn xin lỗi mà cứ tiếp tục phạm sai lầm tuơng tự, người khác sẽ nghi ngờ mức độ thành thật của bạn. Hãy cho từ "xin lỗi" một tác động lớn hơn và kỳ diệu hơn, khi sự tự hoàn thiện bản thân chứng tỏ bạn đã để tâm và trí để cải thiện mối quan hệ theo chiều hướng tốt đẹp.

* Nói câu xin lỗi như thế nào?
Nói câu xin lỗi là một bước quan trọng để sửa chữa lại những lỗi lầm, thiệt hại mà bạn đã gây ra thông qua hành động "trêu ngươi" vừa rồi. Thế nhưng, phụ thuộc vào mức độ thiện chí của bạn, bạn vẫn có cách hay nhất để xây dựng lại niềm tin và những cảm xúc tốt đẹp giữa đôi bên.
- Không nên xin lỗi qua email, điện thoại, nếu như bạn có điều kiện gặp trực tiếp
- Hãy nói câu xin lỗi bằng ánh mắt chân thành, cử chỉ thân ái, từ tốn.
- Không nên biện luận dài dòng để "chạy tội", mà hãy nhìn thẳng vào vấn đề và nhận lãnh trách nhiệm về phía mình.
- Thể hiện một cử chỉ đặc biệt của lòng tốt khác hẳn ngày thường, để tạo ra sự khác lạ đáng lưu ý trong cung cách ứng xử.
-Nếu có thể thì nên tặng hoa kèm với lời xin lỗi, bạn sẽ thấy cực kỳ "ép-phê".
- Sau khi đã xin lỗi xong, bạn cần phải biết tha thứ cho bản thân mình trước, bởi vì bạn đã công nhận sai lầm và cố gắng để sống tốt hơn. Hãy rút kinh nghiệm để trở thành một con người mới mẻ hơn, tích cực hơn, khôn ngoan hơn. Nếu không, bạn sẽ phải hối tiếc và lại phải xin lỗi 1001 lần nữa!

Bài Học Về Cách Chấp Nhận

Ở một ngôi trường tiểu học nọ có tổ chức một buổi văn nghệ do chính các học sinh trong trường biểu diễn. Họ tổ chức hẳn một cuộc thi giữa các lớp để tuyển diễn viên cho các vai diễn trong vở kịch của trường, những đứa trẻ rất hăng hái tham gia.
Cậu bé hàng xóm của tôi cũng là một trong số những đứa trẻ đó. Mẹ cậu nói với tôi rằng cậu đã rất nghiêm túc chuẩn bị cho cuộc thi này. Cậu đã đứng hàng giờ trước gương để tập luyện chỉ với mong muốn có một vai diễn phụ trong vở kịch. Hơn ai hết mẹ cậu biết rằng cậu không có khiếu đóng kịch nhưng bà vẫn ủng hộ hết lòng cho nỗ lực của đứa con trai bé nhỏ.
Ngày diễn ra cuộc tuyển chọn tôi đã cùng mẹ cậu bé đến trường đón cậu tan học.
Vừa thấy chúng tôi, cậu bé vội chạy đến ngay, đôi mắt sáng long lanh ngập tràn vui sướng và hãnh diện :
_Mẹ ơi, mẹ thử đoán xem nào?
Và như không thể chờ được, cậu bé la toáng lên bằng giọng nói hổn hển và xúc động :
_Con được cô chọn là người vỗ tay và reo hò, mẹ ạ!
(Sự ngây thơ, hồn nhiên, đáng yêu của cậu bé khiến tôi vô cùng bất ngờ, tôi cứ tưởng nó sẽ tức tối hay buồn rầu..., nhưng đổi lại như các bạn thấy đấy...hãy thử nghĩ xem liệu chúng ta có được như cậu bé trong tình huống như thế, liệu chúng ta có thể chấp nhận chỉ là người vỗ tay và reo hò???
Với một sự nỗ lực nhất định, đôi lúc kết quả lại không được như ta mong muốn, đó là thực tế, vì sự mong đợi đôi khi vượt quá khả năng bản thân mình, vấn đề là ta có chấp nhận nó như một thực tế và bằng lòng với những gì mình có hay không mà thôi...)

Hạnh Phúc Trong Sự Chân Thành

Tất cả mọi người đều chuộng sự thật, người ta thà chấp nhận một sự thật xấu xí còn hơn một sự dối trá tốt đẹp... Có thể nói ở đâu không có sự chân thành thì ở đó không có hạnh phúc đích thực.
Một cô gái dù xinh đẹp, sang trọng nhưng sẽ chẳng có giá trị gì và chẳng mang lại niềm vui cho ai khi cô ta luôn dối trá.
* Người chân thành luôn giữ được sự thanh thản trong tâm hồn. Không sợ gặp phải tai nạn, vì dối trá sẽ sợ bị "dấu đầu lòi đuôi" còn chân thành chỉ có một chân dung, không phải sợ bị phát hiện.
* Người chân thành bao giờ cũng được người khác tin cậy, yêu mến. Lời nói chân thành có sức thuyết phục rất cao. Một lời tỏ tình chân thành dù vụng về vẫn khiến trái tim đối tượng rung động còn hơn ngàn lời mật ngọt nhưng dối trá.
* Khi bạn đánh mất nhiều thứ như tiền bạc, công việc nhưng nếu được tin cậy thì bạn vẫn còn nhiều cơ hội để vươn lên. Ngày nay những nhà tuyển dụng ở các công ty rất quan tâm đến phẩm chất này. Có những nhân viên tuy thiếu hụt một số kỹ năng mà nhà tuyển dụng yêu cầu nhưng cô dám nói lên sự thật ấy họ vẫn nhận vào làm và đào tạo sau.
* Danh ngôn có câu "Chân thành, đó là sự khôn ngoan cao cấp nhất".
Nhiều người cho rằng khôn ngoan khi dối gạt được người khác, thật ra họ chỉ khiến người ta tin trong khoảnh khắc còn người chân thành mới chiếm được lòng tin ở người khác lâu dài.
* Nhà văn Sê-khốp đã viết "Dối trá là xúc phạm người nghe và tiện hóa người nói" cho nên không nói dối khi không cần thiết. Nói dối làm mắt bạn tối lại, tim đập nhanh hơn và cử chỉ trở nên lúng túng, dáng vẻ đẩy đưa, với những kẻ tinh đời thì họ nhận ra ngay.
* Được sống bên những người chân thành cuộc sống bao giờ cũng dễ chịu, hạnh phúc, trong một không khí tràn đầy tin tưởng, không phải đối phó, đóng kịch, được bộc lộ con người thật của mình.
Nhìn vào mắt một người chân thành giống như soi mình vào một cái hồ nước trong trẻo, ta thấy được chiều sâu thật sự của nó và thấy được bóng dáng của chính ta .

Giận Dữ, Kềm Chế Hay Bộc Lộ?

Giận dữ khiến ta sẵn sàng làm một điều gì đó cho hả cơn bực tức!
* Khi cơn giận dấy lên ở não, nó đẩy cao huyết áp và nhịp tim, rút máu khỏi tứ chi, đặt cơ thể vào tình trạng sẵn sàng sợ hãi hay chiến đấu?
Có thể chúng ta sẽ chửi mắng xối xả, gây thiệt hại nặng nề cho kẻ khác khi bị chọc giận. Nhưng một phản ứng bằng lời nói hay hành động không phải là điều không thể nào tránh được.
* Tất cả chúng ta đều phản ứng giống nhau trước những thái độ vô tâm và thiếu tôn trọng: NỔI GIẬN . Nhưng cách chúng ta biểu lộ cơn thịnh nộ lại hoàn toàn mang tính cách cá nhân. Sự phân biệt giữa cảm xúc và hành động rất quan trọng. Vì trong khi không thể khống chế nỗi xúc động , theo lý thuyết, ta có thể kiểm soát được hành vi của mình. Trong một số trường hợp, thì sự giận dữ rất cần thiết và có ích.
Nó lập ra những giới hạn để bảo vệ mình. Thí dụ, khi có người xâm phạm sự riêng tư của bạn, thì sự tức giận giúp bạn giữ kẻ đó ở một khoảng cách thích hợp. Nó cũng là một phản ứng hữu ích để phục hồi sau một sự lăng nhục về thể lý, tình dục hay cảm xúc.
Khi nhận ra mình không phải là một kẻ vô gía trị như mình tưởng , thì cơn thịnh nộ giúp người bị tổn thương hất tung mối nhục nhã kia và ném nó lên đầu kẻ đã xúc phạm mình. Đó là bước phục hồi đầu tiên .
Nhưng có lẽ tới 95% những cơn tam bành thường không có mục đích và có hại nhiều hơn là có lợi. Dù mỗi người chúng ta mích lòng theo nhiều cách khác nhau thì về cơ bản thường có 4 loại phản ứng sau:
* Bạn có thể :
1-Thừa nhận cảm xúc của bạn, và tự mình đương đầu với nó.
Giữ chặt lưỡi và đếm từ 1 tới 10 vẫn là biện pháp hữu hiệu để khỏi bùng nổ.
2-Trấn áp cảm xúc của bạn , không công nhận rằng mình đang tức giận. Và có thể sau nhiều năm kềm chế, bạn sẽ phải trả giá bằng những rối loạn tâm lý hay thể lý: loét bao tử, bệnh tim mạch, ung thư ...
3- Lợi dụng cơn giận để huy động mọi khả năng, hầu phản ứng một cách khôn khéo và xây dựng.
4- Bộc lộ, bất kể hậu quả. Đa số người trưởng thành không muốn biểu lộ cơn tức giận, vì chúng ta không những sẽ mất tự chủ - điều tự nó rất nguy hiểm - mà còn có thể làm tổn thương người khác bằng lời nói hoặc hành động. Đôi khi sự bộc lộ chỉ làm ta lúng túng. Nhưng thường nó dẫn tới những thương tổn về mặt tình cảm hoặc thể xác.
* Trút cơn giận lên người khác không bao giờ là một giải pháp hữu hiệu cho vấn đề, mà trái lại thường làm cho vấn đề thêm tệ hại ra nữa! Có một số người bộc lộ cơn giận không phải để đả thương mà để trấn áp kẻ khác. Thật vậy, nếu họ không thể thắng trong một cuộc tranh luận bằng lý lẽ hay thuyết phục, họ sẽ nổi khùng lên và dùng cơn thịnh nộ để khuất phục đối thủ.
Không ai muốn trở thành mục tiêu cho cơn giận dữ, nhất là của những người mình quan tâm.
Do đó chúng ta sẽ lảng tránh cái trách nhiệm đáng sợ đó, nhịn đi cho xong !
Phương pháp tốt nhất là nên bước vào phòng tắm, xả nước lên người. Làm thế hóa ra rất là dễ chịu, không can dự vào cuộc tranh chấp dễ gây tổn hại cho sức khoẻ. Nhiều nhà tâm lý đồng ý rằng TRÚT CƠN THỊNH NỘ LÊN KẺ BẠN ĐANG TỨC TỐI LÀ THIẾU KHÔN NGOAN.
Vì sao? Vì hai lẽ: Thứ nhất bạn không thể khống chế được ai, dù bạn có thể trấn áp người đó bằng sự giận dữ, thì bạn chỉ có thể kiểm soát được thái độ của họ đối với bạn, chứ không thể điều khiển được ý nghĩ của họ về bạn .   Thứ hai, nếu bạn nói cho người bạn đang căm giận biết cảm xúc của bạn, thì đến lượt người đó có thể cũng sẽ nổi khùng lên, và quan hệ có thể đổ vỡ vô phương hàn gắn! Rốt cuộc, chính bạn lại là người thấy cay cú, tức giận hơn.
Nếu tính khí bạn nóng nảy như hỏa diệm sơn thường xuyên sôi sục, thì hãy ráng canh chừng nó. Hãy lưu ý những dấu hiệu báo trước. Chẳng hạn như tay chân bạn sẽ lạnh toát, hay dạ dày sẽ co thắt trước khi bạn bùng nổ!
Quan trọng hơn nữa , bạn phải tự nguyện chặn đứng nó kịp lúc. Thay đổi cách suy nghĩ của bạn, thay đổi phương pháp giải quyết vấn đề. Khi nhận thức rằng sự giận dữ bắt bạn phải trả một giá rất đắt về tinh thần lẫn vật chất, rằng nó có thể phá huỷ nghề nghiệp và những quan hệ xã hội thì việc thay đổi của bạn sẽ bớt khó khăn hơn.
Tóm lại, phải cảnh giác với cảm xúc nội tâm, phải biết rõ khi mình sắp sửa "khùng" lên, phải chú ý tới những tín hiệu của người khác, phải kiên trì luyện tập là những gì bạn có thể làm để giúp mình vượt qua .

Giá Trị Của Việc Lắng Nghe

Vào một đêm giáng sinh, một người đàn ông Mỹ đáp chuyến bay trễ nhất về đoàn tụ với gia đình. Người đàn ông này đang mường tượng cảnh đoàn viên vui vẻ thì bỗng nhiên máy bay chao đảo liên hồi.
Phi công trưởng thông báo với hành khách rằng máy bay bay vào vùng thời tiết xấu và trúng phải một cơn bão lớn, có thể rơi bất cứ lúc nào. Cô tiếp viên mặt trắng bệch ra, giọng run run thông báo hành khách hãy viết di chúc cho vào một chiếc hộp đặc biệt. Nhưng may mắn thay, ngay vào thời khắc nguy hiểm này, với sự bình tĩnh và kinh nghiệm của phi hành đoàn, máy bay đã hạ cánh an toàn.
Về đến nhà, người đàn ông Mỹ này không ngừng kể cho mọi người nghe về tai nạn và may mắn thoát chết. Thế nhưng, hình như không ai quan tâm lắm!
Ngay cả vợ và con cũng bận tâm hưởng thụ không khí đêm Giáng sinh.
Trong thoáng chốc anh phát hiện chẳng ai chú ý lời mình nói.
Cái câu chuyện thoát chết trong gang tấc của anh và thái độ lạnh nhạt của vợ anh, của mọi người sao cách xa thế!
 
Trong khi vợ chuẩn bị bánh kem thì người đàn ông lên gác và đã tự thắt cổ, để kết thúc sinh mạng quý báu vừa thoát chết trong chuyến bay.
Mọi người trong chúng ta trong lúc buồn, sau lúc vui đều có chung một khát vọng: Được tâm sự và được ai đó lắng nghe mình, thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ.
Vâng, nếu như người vợ biết cách lắng nghe thì sẽ không có một kết cục bi thương như thế!
Thực ra, “học” được cách lắng nghe không chỉ biểu hiện sự quan tâm thương ái mà còn là “chất dầu” bôi trơn mối quan hệ đôi bên.

Nghệ Thuật Lắng Nghe Chỉ Trích

Việc đầu tiên hãy xét xem là lời chỉ trích có giá trị không ?
Không phải ai cũng chỉ trích bạn được, và không phải cái gì trên đời này đều có thể bị chỉ trích .
Nếu người tấn công là thầy bạn thì tốt nhất phải lắng nghe cái đã .
Lại nữa phải quan sát thái độ, gương mặt của người chỉ trích mình.
Nếu họ lộ vẻ xúc động, bối rối ... thì chính họ -- chứ không phải bạn -- đã có vấn đề.
 
Đừng quên những gì bạn không nói để trả lời đôi lúc quan trọng ngang hàng với những gì bạn đã nói.
Cuộc sống hàng ngày với biết bao biến động bất ngờ, có những niềm vui lẫn nỗi buồn khôn tả. Và chắc chắn không một ai là không mắc phải những khuyết điểm, những sai lầm to, nhỏ khác nhau. Khi bạn mắc phải khuyết điểm nào đó thì sự phê bình góp ý của mọi người đối với bạn là điều tất nhiên.
 
Nếu là người hiểu biết khôn ngoan, bình tĩnh và sáng suốt thì sẽ nhận ra rằng : Những lời phê bình thẳng thắn, trung thực chính là những lời nói vàng ngọc khiến cho mình ngày càng hoàn thiện hơn. Còn với những người có tính tự ái, bảo thủ cao và luôn tự mãn thì họ sẽ có những phản ứng không hay khiến cho mọi người ngại ngần, xa lánh họ. Và lẽ dĩ nhiên họ đánh mất lòng yêu mến và quý trọng của mọi người.
Vì vậy , khi phải đối mặt với những lời phê bình của người khác thì phải làm sao để ta không làm tổn hại đến nhân cách và nét dịu dàng đáng yêu vốn có hàng ngày của mình ?
Sau đây là vài lời khuyên về nghệ thuật lắng nghe chỉ trích :
*-Cố gắng mở lời sao cho người phê bình chịu ngồi xuống trò chuyện với mình , như thế sẽ làm dịu bầu không khí đang căng thẳng giữa hai người. Nếu điều kiện cho phép , bạn có thể rót mời họ uống một ly nước mát để giảm đi sự căng thẳng , nóng giận ; đồng thời cũng làm cho bản thân mình bớt nóng vội. Điều cần nhớ là hãy khoanh vùng phạm vi bị chỉ trích cho đúng.
*-Đừng biểu hiện ra sự buồn chán hay bất mãn dữ dội , cũng không nên giận dữ phản công trở lại hay bỏ đi trước những lời phê bình gay gắt. Nếu làm như vậy , vô tình bạn đã chứng tỏ mình là người không độ lượng.
*- Không nên bày tỏ thái độ đúng, sai , cảm ơn hay xin lỗi.... khi mà người phê bình mình chưa trình bày hết câu chuyện. Cần phải chú ý lắng nghe và phân tích một cách khách quan rồi mới đưa ra lời xin lỗi hay phản bác.
*- Không nên ngắt lời người phê bình mà ngược lại nên khuyến khích họ nói ra cho hết ý, hết lời. Như th , người phê bình thấy mình được tôn trọng và họ sẽ có những lời nói xác đáng, thận trọng hơn.
*- Không nên tranh luận kịch liệt với người phê bình mình mà ở nơi họ đang có tâm trạng phẫn kích. Điều này chẳng khác nào " đổ thêm dầu vào lửa ".
*- Đừng dùng những hình thức đồng ý không chân thật,  mà hãy nêu lên ý kiến của đối tượng để chứng tỏ bạn là người biết lắng nghe, chân thành và cầu hòa. Làm như thế, bạn sẽ chiếm được nguồn tình cảm độ lượng và tha thứ của mọi người, cho dù bạn đang có khuyết điểm đáng chê trách.
Hãy bình tĩnh và lắng nghe.
Hãy kềm chế mọi xúc động và cố gắng nghe người đang phê bình bạn đang nói cái gì ?
Nếu cần, bạn hãy đặt câu hỏi để hiểu cho rõ hơn, gợi ý người phê bình bạn giúp bạn sửa chữa sai lầm bằng cách nào ?
Vì người phê bình có thiện ý bao giờ cũng có kèm theo " thuốc chữa " cho bạn .
Hãy hỏi : " Thế ông ( bà ) muốn tôi phải làm gì bây giờ ?
Một trong những luật lệ chủ yếu của nghệ thuật chỉ trích người khác là đừng bao giờ làm chuyện này trước đám đông .
Hãy để cho người bị chỉ trích nêu ý kiến và hãy lắng nghe ý kiến của họ.
Không nên chỉ trích ai dài quá 3, 4 câu và nên bắt đầu cho nhẹ nhàng, đừng có dội bão lửa lên đầu họ ngay lập tức .
 
Hãy phê bình trong vòng kín đáo, hãy cho người bị chỉ trích có cơ hội không bị mất mặt và chỉ nên chỉ trích khi nào sự chỉ trích chấm dứt trong một bầu không khí thân thiện.
 
Không nên để sự bực bội hay oán hờn tồn đọng sau khi bị chỉ trích xong .
Nhiều người phải lấy hết can đảm mới dám lên tiếng phê bình người khác. Cho nên họ hướng sự chỉ trích một cách hùng hồn vào sự kết án và quên đi nhiệm vụ ban đầu là phê bình nho nhỏ về một khuyết điểm nào đó .

Chuyện hai hạt lúa

Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to khỏe và chắc mẩy.
Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó. Hạt thứ nhất nhủ thầm:
“ Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng. Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất. Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ.”
Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó.
Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất.
Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.
Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng. Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích được gì - nó chết dần chết mòn.
Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt. Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới...
Đừng bao giờ tự khép mình trong lớp vỏ chắc chắn để cố giữ sự nguyên vẹn vô nghĩa của bản thân mà hãy can đảm bước đi, âm thầm chịu nát tan để góp cho cánh đồng cuộc đời một cây lúa nhỏ - đó là sự chọn lựa của hạt giống thứ hai.
Tôi hy vọng đó cũng sẽ là sự lựa chọn của bạn và tôi khi đứng trước cánh đồng cuộc đời bao la này...

Vứt bỏ sự nghi hoặc, hãy tin tưởng mọi người

Có một phạm nhân trong thời gian cải tạo khi đang tu sửa lại đường đi, anh ta nhặt được hai triệu đồng, anh ta không mảy may suy nghĩ liền mang số tiền này đến chỗ cảnh sát. Nhưng viên cảnh sát lại nói với anh bằng một giọng mỉa mai : "Anh đừng có tới đây để lôi kéo chúng tôi, anh tưởng rằng có thể dùng tiền để lừa bịp, hối lộ chúng tôi được sao, anh tưởng rằng có thể dùng tiền để mua được sự ân xá sao, các anh cũng thuộc loại người không chân thực rồi".
Người phạm nhân này nghe xong cảm thấy vô cùng thất vọng và nghĩ rằng trên thế gian này không còn ai tin tưởng anh ta nữa. Buổi tối, anh ta quyết định vượt ngục. Anh ta đã lấy trộm tiền của mọi người để chuẩn bị cho cuộc trốn chạy. Khi anh ta lấy đủ số tiền rồi, liền lấm lét lên tàu hoả, trên tàu khách rất đông, đã chật cứng không còn chỗ ngồi, anh ta phải đứng ngay bên cạnh chiếc toilet trên tàu.
Lúc đó bỗng nhiên xuất hiện một cô gái xinh đẹp đi vào toilet, nhưng cô chợt phát hiện ra cái khuy cửa đã bị hỏng, cô gái liền nhẹ nhàng bước ra nói với anh ta: "Thưa anh, anh có thể giữ cửa giúp tôi được không ?"
Anh ta sững người một lúc, nhìn cô gái với ánh mắt dịu dàng và thuần khiết, anh ta khẽ gật đầu. Cô gái đỏ mặt bước vào bên trong toilet còn anh ta lúc này trông giống như một người vệ sĩ trung thành, nghiêm nghị giữ cái cánh cửa phòng toilet.
Và trong cái thời khắc ngắn ngủi ấy, anh ta đột nhiên thay đổi ý định, khi tàu dừng lại anh ta rời khỏi đó và đến đồn cảnh sát tự thú...
Lòng tin cũng chính là bàn đạp thực tế, có người nói rằng : "Tin tưởng người khác thật là nguy hiểm, bạn có thể phải chịu sự lừa gạt của họ" chúng ta giả sử là thiên hạ luôn luôn tồn tại sự lừa dối, như vậy thì câu nói đó đúng là có lý, lòng tin không nên xuất phát từ trong ảo giác.
Bạn biết rõ với người thích nói nhiều thì không nên đem bí mật của mình mà kể cho họ nghe. Thế giới không hẳn là một chiếc sân vận động an toàn mà người ở trên đó không phải ai ai cũng có thiện ý, chúng ta buộc phải đối mặt với sự thật này.

Lòng tin chân chính, không phải là sự cả tin.
Không tin tưởng người khác, thì không thể thành nghiệp lớn, cũng không thể trở thành vĩ nhân.
Xin hãy ghi nhớ câu nói này : "Bạn tin tưởng người khác, thì họ mới tin tưởng bạn, trung thực với bạn.  Hãy lấy phong độ của một vĩ nhân đối với người khác, họ mới có thể biểu hiện ra cái phong độ vĩ nhân mà họ có với bạn".

Hành động và ý định

Mùa đông năm 1990, tôi được mời lên thủ đô để xuất hiện trong một show nói chuyện trên truyền hình. Vào cuối ngày trước ngày thu hình, khi đang chạy xe về khách sạn tôi đã trông thấy một điều...
Nằm ngay tại vỉa hè trên lớp tuyết dầy lạnh cóng là một người đàn ông đang ngủ chỉ với một tấm giấy carton đắp trên người. Tôi thật sự xúc động khi nhìn thấy đôi chân trần của ông ta, không giầy lẫn vớ.
Lúc đó, tôi đã nghĩ mình nên dừng xe và xuống giúp ông ta nhưng vẫn không chắc lắm về điều mình sắp làm. Thế rồi, đèn giao thông bật tín hiệu xanh, cuộc sống dường như đòi hỏi tôi phải chuyển động. Và tôi đã nhấn ga. Trở về khách sạn, tôi nhanh chóng quên đi người đàn ông bên vệ đường.
Ngày hôm sau, khi đang dùng cà phê chờ đến lượt trong sảnh lớn. Tất cả những nhân vật quan trọng đều rời khỏi sảnh, chỉ còn tôi và người lao công ở lại.
Tôi đã nhìn thấy anh ta lặng lẽ làm công việc hằng ngày của mình trong những ngày tôi ở đó. Anh ta không bao giờ nói gì khác ngoại trừ "Chào buổi sáng" hay "Tôi có thể giúp gì cho ông không, thưa ông?". Anh ta luôn tươi cười với tất cả mọi người. Bắt chuyện với anh ta, tôi đã hỏi anh ta hôm nay anh ta cảm thấy như thế nào. Anh ta trả lời tôi rằng anh vừa mới đạp xe một vòng dưới trời tuyết và lấy làm buồn cho chính mình... cho đến khi anh trông thấy một người đàn ông nằm ngủ ngay góc đường chỉ với một tấm carton làm chăn và chân không giầy. Tôi cảm thấy như tắc nghẹn nơi cổ họng khi nghe anh ta thuật lại anh đã vòng xe nhiều lần như thế nào để mua cho người đàn ông khốn khổ kia một đôi giầy và một đôi vớ.
Trong khi nghe câu chuyện của người lao công, tôi chợt nhớ lại hình ảnh một bức poster quen thuộc. Bức poster vẽ hình một đứa bé tay cầm một bông hoa đang cố nhón chân đưa bông hoa cho một người lớn kèm lời chú thích: "Một hành động nhỏ vẫn có ý nghĩa hơn những ý định dù là cao cả".
Tôi đã đứng đó và thầm ước gì mình chính là người đã mua giầy và vớ cho người đàn ông bên vệ đường, khi người ta gọi tôi vào phòng thu hình.
Khi buổi thu hình kết thúc, tôi đã đi lại con đường ấy để tìm người đàn ông nghèo khổ nhưng ông ấy đã đi khỏi…

Tha thứ mãi mãi

Lisa ngồi trên sàn với chiếc hộp trước mặt. Cái hộp cũ kỹ đựng một tờ giấy kẻ ô vuông. Và đây là câu chuyện đằng sau những ô vuông...
- Các con phải tha thứ cho anh chị em mình bao nhiêu lần ? Cô giáo trường Chủ Nhật đọc to luôn câu trả lời cho cả lớp nghe : "70 nhân 7 lần !"
Lisa kéo tay Brent - em trai cô:
- Thế là bao nhiêu lần ?
Brent viết số 490 lên góc vở Lisa. Brent nhỏ bé, vai hẹp, tay ngắn, đeo cặp kính quá khổ và tóc rối bù. Nhưng năng khiếu âm nhạc của cậu làm bạn bè ai cũng phục. Cậu học pianô từ năm lên 4, kèn clarinet năm lên 7 và giờ đây cậu đang chinh phục cây đàn Oboa. Lisa chỉ giỏi hơn em trai mình mỗi một thứ : bóng rổ, hai chị em thường chơi bóng rổ sau giờ học. Brent thấp bé lại yếu, nhưng nó không nỡ từ chối vì đó là thú vui duy nhất của Lisa giữa những bảng điểm chỉ toàn yếu với kém của cô.
Sau giờ học, hai chị em lại chạy ra sàn bóng rổ. Khi Lisa tấn công, Brent bị khuỷu tay Lisa huých vào cằm. Lisa dễ dàng ghi điểm. Cô hả hê với bàn thắng cho đến khi nhìn thấy Brent ôm cằm.
- Em ổn cả chứ ? Chị lỡ tay thôi mà !
- Không sao, em tha lỗi cho chị - Cậu bé cười - Phải tha thứ 490 lần và lần này là 1, vậy chỉ còn 489 lần nữa thôi nhé !
Lisa cười. Nếu nhớ đến những gì Lisa đã làm với Brent thì hẳn 490 lần đã hết từ lâu lắm.
Hôm sau, 2 chị em chơi bắn tàu trên giấy. Sợ thua, Lisa nhìn trộm giấy của Brent và dễ dàng "chiến thắng".
- Chị ăn gian ! - Brent nhìn Lisa nghi ngờ.
Lisa đỏ mặt :
- Chị xin lỗi !
Được rồi, em tha lỗi - Brent cười khẽ - Thế là chỉ còn 488 lần thôi, phải không?
Sự độ lượng của Brent làm Lisa cảm động. Tối đó, Lisa kẻ một biểu đồ với 490 hình vuông:
- Chúng ta dùng cái này để theo dõi những lần chị sai và em tha lỗi. Mỗi lần như vậy, chị sẽ gạch chéo 1 ô - Miệng nói, tay Lisa đánh dấu 2 ô. Rồi cô bé dán tờ biểu đồ lên tường.
Lisa có rất nhiều cơ hội đánh dấu vào biểu đồ. Mỗi khi nhận ra mình sai, Lisa xin lỗi rất chân thành. Và cứ thế... Ô thứ 211 : Lisa giấu sách Tiếng Anh của Brent và cậu bé bị điểm 0. Ô thứ 394 : Lisa làm mất chìa khoá phòng Brent... Ô thứ 417 : Lisa dùng thuốc tẩy quá nhiều làm hỏng áo Brent... Ô thứ 489 : Lisa mượn xe đạp của Brent và đâm vào gốc cây. Ô 490 : Lisa làm vỡ chiếc cốc hình quả dưa mà Brent rất thích.
- Thế là hết - Lisa tuyên bố - Chị sẽ không có lỗi gì với em nữa đâu.
Brent chỉ cười : "Phải, phải !"
Nhưng rồi vẫn có lần thứ 491. Lúc đó Brent là sinh viên trường nhạc và cậu được cử đi biểu diễn tại đại nhạc hội New York. Niềm mơ ước thành hiện thực.
Người ta gọi điện đến thông báo lịch biểu diễn nhưng Brent không có nhà, Lisa nghe điện : "2h chiều ngày mùng 10 nhé !" Lisa nghĩ mình có thể nhớ được nên cô đã không ghi lại.
- Brent này, khi nào con biểu diễn ? - Mẹ hỏi.
- Con không biết, họ chưa gọi điện báo ạ ! Brent trả lời.
Lisa lặng người, mãi mới lắp bắp:
- Ôi ! Hôm nay ngày mấy rồi ạ ?
- Mười hai, có chuyện gì thế ?
Lisa, bưng mặt khóc nức lên:
- Biểu diễn... 2 giờ.... mùng 10.... người ta gọi điện..... tuần trước....
Brent ngồi yên, vẻ mặt nghi ng�?, không dám tin vào nhữnng gì Lisa nói.
- Có nghĩa là... buổi biểu diễn đã qua rồi ư ? - Brent hỏi.
Lisa gật đầu. Brent ra khỏi phòng, không nói thêm lời nào. Lisa về phòng, ngậm ngùi khóc. Cô đã huỷ hoại giấc mơ của em cô, làm cả gia đình thất vọng. Rồi cô thu xếp đồ đạc, lén bỏ nhà đi ngay đêm hôm đó, để lại một mảnh giấy dặn mọi người yên tâm.
Lisa đến Boston và thuê nhà sống ở ngay đó. Cha mẹ nhiều lần viết thư khuyên nhủ nhưng Lisa không trả lời : " Mình đã làm hại Brent, mình sẽ không bao giờ về nữa". Đó là ý nghĩ trẻ con của cô gái 19 tuổi.
Rất lâu sau, có lần gặp lại người láng giềng cũ : bà Nelson.
- Tôi rất tiếc về chuyện của Brent... - Bà ta mở lời.
Lisa ngạc nhiên :
- Sao ạ ?
Bà Nelson nhanh chóng hiểu rằng Lisa không biết gì. Bà kể cho cô nghe tất cả: xe chạy với tốc độ quá cao, Brent đi cấp cứu, các bác sĩ tận tâm nhưng Brent không qua khỏi. Ngay trưa hôm đó, Lisa quay về nhà. Cô ngồi lặng yên trước chiếc hộp. Cô không thấy tờ biểu đồ ngày xưa kín đặc các gạch chéo mà lại có một tờ giấy lớn:

" Lisa yêu quý,
Em không muốn đếm những lần mình tha thứ, nhưng chị lại cứ muốn làm điều đó. Nếu chị muốn tiếp tục đếm, hãy dùng tấm bản đồ mới em làm cho chị.

Yêu chị,
Brent "
Mặt sau là một tờ biểu đồ giống như Lisa đã làm hồi bé, với rất nhiều ô vuông.  Nhưng chỉ có một ô vuông đầu tiên có đánh dấu và bên cạnh là dòng chú thích bằng bút đỏ : "Lần thứ 491 : Tha thứ, mãi mãi !"

Sơ sót hoàn hảo

Ông ngoại tôi là thợ mộc. Trong đợt trường tôi quyên góp cho trẻ em mồ côi Trung Quốc, ông đóng các thùng gỗ đựng quần áo chuyển đi. Ông rất hứng thú với công việc này vì tính ông tôi rất thương người.
Nhưng không may, khi vềnhà, ông không tìm thấy kính của ông đâu. Suy nghĩ mãi, cuối cùng ông cũng nhận ra điều gì đã xảy ra cho cặp kính của mình. Khi ông đóng thùng, chắc cặp kính đã tuột ra khỏi túi áo và rơi vào bên trong một trong những chiếc thùng - giờ đây đã được niêm phong.
Thế là chiếc kính mới của ông ngoại lên đường sang Trung Quốc ! Ông bực lắm vì ông đã mua cặp kính đó với giá 20 đôla, trong khi gia đình thì nghèo và ông có đến 6 đứa con nhỏ. “Trời đất ơi ! Mình đã bỏ công ra làm giúp người khác. Vậy mà cuối cùng lại thế này đây, chẳng ai giúp được mình ! Ôi – ông nhủ thầm.
Vài tháng sau, ông hiệu trưởng trường trẻ mồ côi ở Trung Quốc – nơi nhận quà quyên góp - được đến thăm trường tôi. Ông hết lời cảm ơn chúng tôi vì quần áo cho trẻ mồ côi. Rồi ông cũng phát biểu:
- Tôi cũng hết sức cảm ơn các bạn vì cặp kính các bạn gửi cho tôi lần trước. Vừa trước đó, chiếc kính cũ của tôi bị vỡ và tôi rất tuyệt vọng vì không thay được tròng kính, do hàng hóa khan hiếm ở đất nước nước tôi vào thời điểm đó. Tôi không nhìn rõ được và thường xuyên nhức đầu. Thế rồi các thùng quần áo các bạn gửi đến và khi mở ra, chúng tôi thấy cặp kính.
Mọi người chăm chú lắng nghe. Ông hiệu trưởng nói tiếp :
- Các bạn ạ, khi tôi thử đeo kính vào, thật may mắn, tôi nhìn mọi vật đều rõ ràng ra, như thể nó được làm riêng cho tôi vậy. Tôi rất biết ơn các bạn về cặp kính.
Mọi người đều vui vì chuyện cặp kính dù ai cũng bối rối : cặp kính không nằm trong danh sách nhưng món quà được gửi đi Trung Quốc. Mọi người nghĩ rằng ông hiệu trưởng đã nhầm và cặp kính đó là một nhà thờ khác gửi.
Lúc đó, tôi thấy ông ngoại ngồi ở băng ghế sau cùng, kín đáo lau nước mắt.
Ông, một người thợ mộc bình thường, đã nhận ra rằng Tạo Hóa đã cậy nhờ ông một việc đặc biệt, theo một cách đặc biệt nhất.
Có những sự việc chúng ta tưởng như không may xảy ra, nhưng cũng có thể nó được sắp đặt để xảy ra như vậy - sắp đặt một cách có ý nghĩa.

Một bức tranh đẹp

Có một anh chàng họa sĩ từ lâu ôm ấp ước mơ để lại cho hậu thế một tuyệt tác. Và rồi một ngày kia chàng bắt tay vào việc. ÿể tránh sự ồn ào náo nhiệt của cuộc sống thường nhật, chàng dựng một khung vẽ rộng 30 mét vuông trên sân thượng một tòa nhà cao tầng lộng gió. Người họa sĩ làm việc miệt mài suốt nửa năm. Chàng say mê bức họa tới mức quên ăn quên ngủ. Khi bức tranh hoàn thành, nó sẽ đưa tên tuổi của chàng sống mãi với thời gian.
Một buổi sáng nọ, như thường lệ, chàng họa sĩ tiếp tục hoàn chỉnh những nét cọ trước sự trầm trồ của hàng chục du khách tham quan. Tuy nhiên sự có mặt của đám đông không hề ảnh hưởng tới họa sĩ . Chìm đắm trong cơn say mê điên dại, chàng ngây người nhìn ngắm thành quả lao động sáng tạo của mình . Cứ thế, chàng từ từ lùi ra xa để chiêm ngưỡng bức tranh mà không biết rằng mình đang tiến tới mép sân thượng. Trong số hàng chục người khách tham quan đang bị bức tranh hút hồn, chỉ có vài người phát hiện ra mối nguy hiểm đang chờ đón người họa sĩ: chỉ lùi một bước nữa là chàng sẽ rơi tõm xuống khoảng trống mênh mông cao cả trăm mét.  Tuy nhiên, không ai có can đảm lên tiếng vì biết rằng một lời cảnh báo có thể sẽ khiến người họa sĩ giật mình ngã xuống vực thẳm.
Một sự im lặng khủng khiếp ngự trị trong không gian. Bất chợt một người đàn ông tiến tới giá vẽ . Ông ta chộp lấy một cây cọ nhúng nó vào hộp màu và bôi nguệch ngoạc lên bức tranh. Một sự hoàn mỹ tuyệt vời đã bị phá hủy. Người họa sĩ nổi giận, anh ta gầm lên đùng đùng lao tới bức vẽ, giật cây cọ từ tay ngươi đàn ông nọ. Chưa hả giận, người họa sĩ vung tay định đập cho người đàn ông nọ một trận. Tuy nhiên, hàng chục người xung quanh cũng đã kịp lao tới, giữ lấy người hoạ sĩ và giải thích cho anh ta hiểu tình thế. Rồi một vị cao niên tóc bạc phơ đến bên chàng họa sĩ và nhẹ nhàng nói: "Trong cuộc đời, chúng ta thường mải mê phác ra những bức tranh vẽ tương lai. Tuy rằng bức tranh đó có thể rất đẹp, rất quyến rũ nhưng chính sự quyến rũ, mê hoặc về những điều sắp tới đó thường khiến chúng ta không để ý tới những mối hiểm họa gần kề, thậm chí là ngay dưới chân mình".
Vậy nên, nếu như có ai đó bôi bẩn, làm hỏng bức tranh về tương lai mà ta dày công tô vẽ, xin bạn chớ nóng vội mà oán giận. Trước tiên hãy xem lại hoàn cảnh thực tại của chính mình. Biết đâu một vực thẳm đang há miệng chờ đón ngay dưới chân bạn.

Người đàn bà không nhan sắc

Thơm đứng bên cửa sổ, tóc buộc ở sau gáy bằng một sợi dây thun màu vàng. Trong ngày, hễ có lúc nào thuận tiện chị lại đứng bên cửa sổ nhìn ra khoảng sân xi măng rợp bóng cây bàng. Gió đưa những chiếc lá xào xạc, lá nào vàng thì lìa cành rơi xuống sân. Hoàng hôn với những bóng râm sẫm lại giữa những cây bàng trong khi bầu trời vẫn còn giữ được một màu nhôm đánh bóng. Luồng ánh sáng lấp lánh cuối ngày ví như tia hy vọng mỏng manh ở trong chị.

Đến tháng bảy mưa dầm thì chị về đây làm việc đã mười năm. Trước đó chị công tác ở một cơ quan hành chánh sự nghiệp trong thị xã. Quê ở vùng nông thôn sâu, bên dòng sông nước đục ngầu sáng chiều vẫn chở những mảng lục bình xuôi ngược. Khi chiến tranh kết thúc, mái nhà của gia đình chị chỉ còn là một hố bom khuất sau hàng dừa nước xanh rì. Cô bé Thơm lúc ấy mười ba tuổi, người gầy nhom đen đúa với đôi bàn tay, bàn chân thô kệch lại thêm tật lãng tai sau lần hụt chết vì một quả bom nổ rất gần - chẳng còn ai thân thích ngoài một người chú họ xa. Thơm được chú đưa về thị xã nuôi nấng và bắt cô phải học văn hoá dù cô đã qua tuổi tiểu học. Dù sau Thơm cũng qua được lớp năm phổ cập và đậu tiểu học. Năm Thơm hai mươi tuổi, chú Thơm xin cho cô vào làm việc ở một cơ quan hành chánh. Cô làm tạp vụ, tiếp phẩm và vô số công việc khác. Ban ngày, lặng lẽ chăm chỉ với công việc. Tối đến, lùi lũi về căn hộ chật hẹp ở khu tập thể, Thơm nằm co quắp trên chiếc giường gỗ cứng, mắt mở thao láo nhìn lên nóc mùng, cô cố vận dụng đôi tai bệnh tật của mình để lắng nghe tiếng gió thổi bên ngoài cửa sổ. Sáng ra, chưa sáu giờ, Thơm đã dậy nấu cơm, quét sân với đôi mắt trũng sâu vốn có tròng trắng nhiều hơn tròng đen.

Sau, nghe nói có làng trẻ mồ côi Thơm xin chuyển về đó. Ở đây, công việc có bận rộn hơn nhưng những đứa trẻ hình như khiến chị vui lên. Cùng với chị có hai người phụ nữ khác cũng làm công việc nuôi trẻ. Mẹ Hai, mẹ Tươi ngoài ba mươi tuổi có gia đình và con cái. Vì công việc đòi hỏi nên thỉnh thoảng cả hai mới về thăm nhà. Họ có một mái nhà riêng và một hạnh phúc riêng. Đôi lần chị thở dài khi chị nghĩ về họ rồi nhớ đến mình. Chú chị giờ đây đã về hưu sống với vợ chồng người con trai duy nhất, hoạ hoằn một năm có hai lần chú đến thăm chị, mặc dầu từ thị xã đến đây chỉ hơn hai mươi cây số. Lặng lẽ, cô đơn, đêm đêm ngồi đơm những chiếc cúc áo đứt như người thư ký ngồi mân mê những chiếc đinh ghim mà mong cho đến giờ tan sở. Gần bốn  mươi tuổi, chị chưa bao giờ nghe được một lời tỏ tình, một câu hò hẹn, nào đâu một bài thơ đẹp, nào đâu nhữngcánh bướm ép khô trong quyển vở học trò. Và chị chưa bao giờ nhỏ được một giọt nước mắt dỗi hờn trong một lần ai lỗi hẹn. Có lần xem phim truyền hình “Hoa Phong Lan” chị cứ bồi hồi day dứt. Giá mà có ai đó tặng cho chị một giò phong lan như vậy có lẽ chị hạnh phúc lắm. Thời gian cứ qua, mỗi ngày tóc chị mỗi ít đi, xơ xác, đôi vai gầy nhô lên qua lần vải áo rẻ tiền. Tự biết mình, một người đàn bà không nhan sắc, nên chị chẳng màng soi gương, không bao giờ quan tâm đến thân thể áo quần. chị chỉ cặm cụi với công việc và tìm vui trong tiếng cười của các đứa trẻ. Rồi bỗng dưng một tối ẵm thằng bé quấy khóc trên tay chị nẩy ra ý nghĩ có một đứa con riêng của mình. Thật hạnh phúc! Đó sẽ là niềm an ủi vô biên của chị! Và chị chọn đứa trẻ mà chị yêu mến nhất. Nó được mang đến đây khi vừa mở mắt chào đời được hai ngày, bây giờ đã qua tuổi thôi nôi. Trước tình cảnh của chị, ban giám đốc bằng lòng để chị nhận nuôi đứa bé. Mọi sinh hoạt chẳng có gì thay đổi, duy có đìều nó sẽ được khai sinh mang tên Lê Minh Nhựt, mẹ là Lê Thị Thơm.

Cũng chẳng có gì khiến cho chị phải ngóng trông khắc khoải nếu như không có một người trong đoàn từ thiện thường đến thăm trẻ muốn nhận nuôi bé Nhựt. Chẳng phải chú Sáu giám đốc đã cho anh ta biết bé Nhựt không phải là trẻ mồ côi đó hay sao? Nhưng anh ta vẫn tỏ ra quyến luyến bé, quan tâm đặc biệt đến nó làm như thằng bé bụ bẩm vừa biết nói bập bẹ này có sức thu hút đặc biệt đối với anh ta. Qua cô Huế y sĩ chị cũng biết đôi điều về anh ta. Tên là Phạm Văn Quân, đã từng đi bộ đội, có một mối tình dang dỡ trong chiến tranh. Hoà bình rồi, cuộc sống ổn định, anh ta có một cửa hiệu bán tạp hoá bên chợ Ba mươi tháng tư, sống với mẹ và một cô em gái… tất cả những chuyện về Quân chị không hề quan tâm. Huế nói thì chị làm ra vẻ chú ý, đầu gật gật. Những điều Huế được biết về Quân là qua những người cùng đi với Quân nói lại chưa biết thực hư thế nào. Cho dù có thực hay hư thì chị cũng không màng đến, cả đến dáng đi khập khểnh của Quân, nếu Huế không nói thì chị cũng không biết. “Anh ta là thương binh, bị thương ở chân trái”. Điều chị lo lắng là bé Nhựt rất mến Quân. Trẻ con được ai thương yêu chiều chuộng cũng đều quyến luyến người đó. Nào đồ chơi, nào quần áo, nào quà, nào bánh… Nó thường cười nắc nẻ mỗi khi Quân nhấc bổng nó lên cao. Tiếng cười của cả hai làm vỡ toang không gian yên tĩnh của buổi trưa êm ả và muốn làm vỡ tung lồng ngực chị. Những lúc ấy Thơm từ trong cửa sổ nhìn ra rất khó chịu. Bản tính ích kỷ của người phụ nữ trổi dậy ở  trong chị, chị không muốn ai đụng vào một sở hữu của chị dù rằng  họ không làm mất mát một thứ gì. Thêm nữa đó lại là lẽ sống của đời chị. Bởi vậy chị thường tìm cách giữ rịt lấy thằng bé ở trong nhà mỗi khi thoáng thấy Quân đi vào hay đang đứng nói chuyện với ai đó cạnh cây bàng. Còn bé Nhựt vừa  nhác thấy Quân đã vứt bỏ cả đồ chơi, bỏ dỡ chén cơm đang ăn tất tả chạy ra ngoài “Ba! Ba Quân!”. Nó hét to lắm. Thật là ghét! Thơm bị lãng tai mà còn nghe nó hét inh ỏi. Mỗi lần nghe như vậy chị lại thấy tưng tức, mặc dù tất cả trẻ ở đây đều gọi Quân là “Ba Quân”. Có lần Quân đến vào lúc bé Nhựt đang ngủ trưa. Thật may! Trưa nó ngủ dậy muộn. Chị khắp khởi mừng thầm. “Nó ngủ rồi”. Chị nói ngay khi Quân vừa bước vào. “Vậy à!” Quân đưa mắt nhìn về phía thằng bé đang nằm ngủ như để yên tâm về những lời chị vừa nói. Thơm hả hê trong lòng khi thấy Quân có vẻ ngượng ngập, tay cầm một món gì đó trong chiếc hộp giấy. Chị vờ chăm chú xếp quần áo. “Nó mới ngủ thôi. Đừng đánh thức nó”. “Ờ!” “Mà nè!” Hôm trước nó ăn sôcôla của anh cho nó đau bụng cả đêm. Lần sau đừng để phần cho nó nữa, cứ chia hết cho mấy đứa kia đi”. Không ngẩng lên nhưng Thơm biết Quân đang nhìn chị khó chịu. “Tôi có bắt mất nó đâu mà chị ghét tôi quá vậy?” Quân hỏi lớn tiếng, nhưng không phải vì đang bực mình mà vì anh biết chị bị lãng tai. Anh toan đi ra cửa nhưng chưa đi vội mà đưa chiếc hộp về phía chị. “Đưa bé hộ tôi”. Chẳng biết chị có nghe hay không nhưng chị vẫn bình thản gấp chiếc áo trên tay và không buồn ngẩng lên. Quân thở ra, đặt chiếc hộp trển đầu giường rồi khập khểnh ra khỏi phòng. Tiếng chân của anh vang lên không đều và chị cũng không nghe thấy.

Lại một buổi chiều, mọi sinh hoạt đang dần đi vào buổi tối, tất cả trẻ đều đã tập trung vào nhà sau bữa ăn chiều vậy mà Quân còn bế bé Nhựt ngồi trên thành xi măng ở gốc cây bàng. Những người cùng đi với Quân chờ anh không được đã đi về trước. Đã vậy, đến lúc anh lên xe bảo nó vào nhà để anh đi về nó cứ lắc đầu “Hổng chịu! Hổng chịu!” và khóc đòi theo. Thơm bồn chồn từ nãy giờ, không nén được chị ra ẵm phắt nó vào còn phát vào mông nó mấy cái ngay trước mặt Quân. Anh nhìn theo cả hai một lúc lâu với vẻ mặt buồn bã. Đợi hai mẹ con khuất hẳn trong nhà, anh mới nổ máy xe chạy đi. Nghe tiếng xe nổ bé Nhựt càng khóc dữ dội hơn, nó dỗi không thèm nhìn chị mà úp mặt xuống gối đến khi ngủ thiếp đi. Đêm hôm đó chị mấy lần đến giường thăm chừng như thể sợ nó có thể bất ngờ biến mất,  như sợ có ngọn gió lạ ùa vào phòng cuốn nó đi. “Tôi có bắt mất nó đâu mà chị ghét tôi quá vậy”. Câu nói của Quân như là tiếng chuông gõ vào đầu Thơm từng hồi, từng hồi khiến chị vô cùng hoang mang lo sợ. Liệu có một lúc nào đó Quân sẽ thực hiện lời nói ấy không? Và bé Nhựt, tự nó sẽ bỏ chị mà về với Quân. Chị không có thời gian dành riêng cho nó, ăn thì ngồi xếp hàng như các trẻ khác, ngủ cùng đồng loạt trên giường như nhau. Với chị chỉ có sự khắc khe và hình phạt còn Quân luôn mở rộng vòng tay đón với bao vuốt ve trìu mến, cả đến những sự nuông chiều có khi quá đáng. Chị cứ ngồi  bó gối trên giường thằng bé cho đến sáng. Phải biết giành giật lấy những gì mình đang có. Chị quyết tâm nghĩ như vậy nên sáng hôm sau chị lên văn phòng gặp chú sáu giám đốc. “Cái gì? Nghỉ việc à?” Chú sáu muốn nhảy chồm lên trên ghế khi nghe nguyện vọng của chị. “Rồi hai mẹ con sẽ sống ra sao? Đâu cần phải trốn tránh như vậy…”. “Cháu phải đi chú à…”. “Chặc! Thôi để chú nói với Quân đừng đến đây nữa để cho cháu yên tâm. Chú hứa như vậy. Nhớ! Không được lén lút bỏ đi đâu. Nghe chưa?”.

Quân không đến thật! Một ngày, hai ngày, rồi ba ngày… chị thở phào nhẹ nhõm như người vừa cất được gánh nặng khỏi vai. Chị không còn lúc nào cũng để mắt đến thằng bé nữa. Có lẽ vì vậy nên chị không thấy nó buồn và ngơ ngác. Một tuần, hai tuần, rồi ba tuần… một đoàn xe gắn máy chạy vào sân chưa kịp dừng lại bé Nhựt đã chạy ra ngoài hét to: “Ba Quân! Ba Quân!” Thơm ôm một chồng quần áo trẻ em. Vừa bước vào nhà trẻ, trông qua cửa sổ chị thấy nó xẻn lẻn đứng nhìn những gương mặt lạ hoắc vừa mới đến. Một người cúi xuống bế nó lên nựng nụi. Nó buồn thiu sụp mắt nhìn xuống đất. Thơm quay mặt đi che giấu nỗi xót xa và cũng như chị trốn tránh không muốn nhìn nhận lòng cảm thấy trống vắng. Như Huy Cận  “Vậy đó tự nhiên mà họ lớn”. Cái “tự nhiên” sao mà thật “tự nhiên”. Đã hơn nửa đời người lẽ nào vẫn còn “tự nhiên” đến vậy. Lần đầu tiên trong đời chị cảm nhận một nỗi nhớ da diết dày vò tâm tư chị. Một sự tiếc nuối tưởng chừng như khiến chị ngạt thở. Thằng bé mỗi ngày càng bơ phờ thấy rõ, biếng ăn, lười chơi, đêm ngủ hay giật mình. Chị chợt nhận ra mình đã quá ích kỷ. Có lẽ không nên giành giựt những gì không thể giành giựt được. Về với Quân tương lai nó sẽ tốt đẹp hơn. Quân sẽ cho nó một mái nhà riêng và những gì nó mong muốn. Thơm muốn ứa nước mắt khi nghĩ đến lúc chị phải mất nó. Nhưng chị không thể vì chị mà không nghĩ đến tương lai của nó. Chị thầm mong Quân trở lại, lần này thôi, chị sẽ nói: “Tôi thua anh rồi!” và để Quân mang thằng bé đi càng xa càng tốt. Chị sẽ khóc, sẽ đau khổ lắm nhưng rồi chị sẽ quên, sẽ lại sống như những ngày tẻ nhạt trước đó. Không có bé Nhựt và không có cả Quân. Hôm trước, thằng bé ôm con gấu nhồi bông ngồi ở bậc thềm thì chú Sáu đến, thấy chú nó hỏi: “Ba! Ba Quân đâu?” Chú cười xoa đầu nó: “Bỏ rồi! Bỏ Nhựt rồi!” Rồi chú nhìn Thơm đang đứng cạnh đó. “Con có mẹ Thơm rồi”. Vẻ đắc ý của chú khiến Thơm phải nhìn xuống đất. Chị chỉ muốn nói với chú “Cháu đã sai rồi chú ạ!”

Hai mươi chín ngày rồi Quân vắng bóng. Mẹ Hai và mẹ Tư nói như vậy còn Huế y sĩ thì nói ba mươi ngày. Thơm thì cho là ba mươi mốt ngày. Chị tin là mình chính xác nhất. Từ buổi chiều Quân mặc chiếc áo sơ mi màu xanh dương và chiếc quần xam xám đứng vịn con ngựa gỗ cho thằng bé Nhựt cưỡi với vẽ mặt nặng trĩu. Chị biết, hôm đó chú Sáu đã nói những gì chú đã hứa với chị. Chú đâu biết là giờ đây chị cảm thấy thiêu thiếu một cái gì đó. Hình như là tiếng cười của Quân và thằng bé, hình như chiếc bóng của Quân ngã dài trên mặt sân, hình như… mọi cái điều hình như thoắt ẩn thoắt hiện ở trong chị, ở nơi người đàn bà không nhan sắc đã đi quá xa tuổi dậy thì. Chị bỗng dưng khắc khoải từng ngày, mong chờ từng phút mà hy vọng thì như ánh hoàng hôn sắp tắt ở cuối ngày.
Thơm vén mấy sợi tóc loà xoà trên má, nghe tiếng trẻ nhốn nháo chị biết chúng sắp sửa từ nhà ăn đi lên. Thơm định rời cửa sổ thì bỗng nhiên chị trông thấy Quân xuất hiện trên khoảng sân đã râm mát. Chị nhìn đăm đăm không chớp mắt như sợ chỉ cần chớp mắt một cái thì dáng người vừa xuất hiện kia sẽ biến mất như ảo ảnh. Trên sân Quân đang hối hả đi vào, về phía nhà trẻ, một tay xách vali, tay kia xách mấy túi nilon nằng trĩu. Anh có vẽ bơ phờ như vừa qua một chặng đường dài. Sau phút lặng người, Thơm như sực tỉnh quay đi toan tìm thằng bé thì nó đã cùng bọn trẻ chạy vào phòng. “Nhựt! Lại đây! Ba Quân! Ba Quân!” Chị gọi nó và chỉ tay ra cửa. Thằng bé ngẩn người ra nhìn chị một chút rồi chợt hiểu, nó ù chạy ra khỏi phòng. Bọn trẻ chạy theo nó nhưng đến cửa thì cả bọn dừng lại trố mắt nhìn nó đang lao vào vòng tay của Quân. “Ba! Ba!” Các thứ trên tay Quân bị vứt xuống sân. Anh nhấc bổng nó lên miết cằm vào mặt vào cổ nó. “Ôi! Nhớ quá! Nhớ quá!” Thằng bé cười nắc nẻ. “Bỏ! Bỏ rồi!” “Bỏ à! Ai bỏ? Bỏ ai?” “Ba! Bỏ! Bỏ Nhựt!” Quân bật cười. “Không bao giờ! Không bao giờ ba Quân bỏ Nhựt”. Thơm đứng bất động bên cửa sổ với đôi mắt vô hồn. Cuối cùng thì ánh sáng le lói cuối ngày cũng tắt. Cuối cùng thì Quân cũng trở lại. Chị sắp mất tất cả rồi. Có ai như chị, đợi chờ để bàn giao lẽ sống của đời mình. Có cái gì đó dâng lên ngực chị đầy ứ, tức uất. Chị bỏ đi như chạy trốn ra phía sau nhà, đứng tựa vào bồn chứa nước, úp mặt vào hai bàn tay chị khóc nức nở. Khóc thật to như ngày nào người ta cho chị hay bom rơi ngay nhà của chị mà mẹ chị còn ở trong đó, như lúc người ta đưa cho chị chiếc nón tai bèo và chiếc khăn rằn của ba chị. Những giọt nước mắt đã từ lâu lắm rồi không thoát ra khỏi đôi mắt khô khốc của Thơm giờ như nguồn nước có muốn ngăn cũng không được. “Mẹ Thơm!” Tiếng gọi của thằng bé lôi khuôn mặt đầy nước mắt của chị ra khỏi đôi bàn tay, Quân đang bế nó trên tay đứng trước mặt chị. Thơm nhìn cả hai như qua một tấm kính phủ hơi sương. “Xin lỗi!”. Quân có vẽ bối rối. “Tôi thăm thằng bé một lát… tôi biết chị phiền. Xin chị thông cảm! Tôi đi thành phố vừa về đến đây thì ghé lại. Tôi… có quà cho hai mẹ con”. Quân đặt bé Nhựt xuống đất để nó chạy đến với thơm. Chị bế nó lên, úp mặt vào vai nó thổn thức. “Anh mang nó theo đi. Nó nhớ anh lắm… Nó rất cần anh…” Rồi chị sụt sùi khóc. Những tiếng nấc bị nén lại trong lồng ngực khiến đôi vai chị run lên. Tai chị lùng bùng nhưng chị vẫn nghe được tiếng Quân rõ ràng, chậm rãi. “Đi xa lâu ngày tôi cứ nôn nóng, linh cảm có người đang chờ đợi tôi. Không phải là bé Nhựt! Vì thằng bé, tôi biết nó nhớ tôi lắm, nó rất cần tôi. Và nó cũng rất cần chị”. Quân bước tới một chút như sợ Thơm không nghe được lời anh. “Tôi cũng rất cần chị, nhưng… tôi không biết chị có cần tôi hay không?”

Thơm không trả lời, người người như nhẹ hẫng lâng lâng và chị như thấy trước mặt một giò phong lan thơm ngát.

Đôi chân mày lệchHọ không biết đã bỏ đoàn người bao xa rồi chỉ thấy còn lại hai người với rừng thông xanh ngắt. Mưa bụi bay bay, trời lành lạnh. Bích kéo cao cổ áo khẻ rùng mình. “Lạnh hả?” Thế hỏi, mắt nhìn chị đắm đuối. “Không! Có anh, em không thấy lạnh”. Bích trả lời nhẹ, không kém phần nồng nàn. Má đỏ hồng, nong nóng. Ngực phập phồng theo tiếng đập rộng ràng của trái tim “Em có đôi mắt đẹp, đen và buồn. Em có biết là có những đôi mắt sẽ ám ảnh ta đến hết một đời không? Một đời trăn trở và đau đớn.” Thế là như vậy đó. Thơ ở trong anh và anh ở trong thơ. Bích rất thích thơ anh, ngưỡng mộ anh. Từ lúc nào chị cũng không biết, có thể là từ lúc còn đi học, còn là thiếu nữ với mái tóc dài quá vai thơ thẩn đi trong sân trường. Bất ngờ gặp anh trong trại sáng tác này Bích bỗng thấy mình trở lại thời con gái, mơ mộng và yêu đương. Chợt nhận ra giữa Thế và chị có một sự đồng cảm sâu sắc. Nhưng Bích đã là một phụ nữ có gia đình và một con gái lên năm tuổi. Có lẽ nào một đời sẽ trăn trở và đau đớn như Thế nói?
“Mẹ ơi!” Tiếng gọi trong trẻo cắt đứt dòng suy nghĩ của Bích. Chị trở mình lên tiếng. “Bé Yến chưa ngủ hả?” Con bé đẩy cửa phòng nhào lên giường. “Con ngủ với mẹ!” “Gì nữa đây ?” “ Con ngủ với mẹ chừng nào ba về thì con lại ngủ một mình”. Bích cười quàng tay ôm lấy con. “Được rồi! Không kể chuyện cổ tích nghen!” Bé Yến giẫy nẫy lên “Không chịu! Mẹ phải kể chuyện ông chằng”. “Không sợ hả ?” “Không sợ!” “Ông chằng sẽ ăn thịt bé Yến.” Con bé ôm chầm lấy Bích. “Có mẹ là cô tiên sẽ giết ông chằng” Bích vỗ nhẹ lên lưng con. “Thôi! Được rồi! Mẹ sẽ kể chuyện, con ngủ sớm để sáng mai còn đến trường. Ngày xửa ngày xưa...”  Bé Yến nằm im lắng nghe rồi từ từ ngủ thiếp đi. Vẻ mặt sáng rở vô tư. Bích ngắm con giây lát. Bé Yến rất giống ba. Từ đôi mắt đến đôi môi, sóng mũi thẳng, gương mặt xương xương. Bởi Bích đã từng gởi hết tâm hồn mình cho Quảng. Tưởng rằng mình đã chính chắn khi lựa chọn ý trung nhân. Quảng là người ham mê với công việc, khô như cá khô quá nắng, không màng đến vợ là người thích viết văn, yêu thơ. Bích cảm thấy anh không hiểu chị và ngày càng xa cách nhau hơn.
Từ khi đi trại sáng tác về chị không bình yên, lòng chị đang có sóng. Những cơn sóng nhỏ âm ỉ chực chờ được bùng lên nổi dậy. Hai tuần ít ỏi đã làm thay đổi cuộc đời chị. Cứ khắc khoải đau đáu về một nơi xa tít sắp có mùa thu trải thảm lá vàng và mùa đông thì mặc áo màu trắng. Thỉnh thoảng Thế lại thả vào điện thoại Bích vài câu thơ đốt cháy thêm bếp than trong lòng chị. Một lời chúc buổi sớm mai thật đẹp cũng đủ làm Bích vui nhiều ngày sau đó. Nhưng rồi chị lại ủ ê bởi nỗi nhớ và sự khát khao gặp Thế dày vò khôn nguôi. Cuối cùng thì Quảng cũng nhận thấy. Anh nhìn chị chằm chằm dò xét trong bữa điểm tâm. “Em lạ làm sao? Như người mất hồn.” “Em mệt!” Bích trả lời gọn lõn, cảm thấy bực bội. “Công việc ở công ty nhiều à? Tối còn ngồi viết làm gì. Suy nghĩ cho thêm đau đầu.” Bích mai mỉa. “Anh quan tâm đến em sao?” “Em nói gì lạ vậy? Anh đầu tắt mặt tối chẳng phải vì em và vì con đó sao?” “Anh chỉ vì hám danh vụ lợi, chỉ biết có tiền bạc chớ nghĩ gì đến em và con”. Bích nói như tát nước vào mặt Quảng khiến anh sửng sốt. “Anh kiếm nhiều tiền cũng để lo cho gia đình mình. Em không thích như vậy sao? Hay em muốn mỗi ngày phải chạy gạo hai bữa.” Tim Bích thắt lại, nhói lên đến tận óc. Người gì mà mở miệng ra chỉ biết có buôn bán, chỉ biết tiền bạc. Không như Thế, tâm hồn đầy thơ, chất chứa muôn ngàn cái đẹp. Vẻ đẹp của thiên nhiên, của tâm hồn, của con người... Nếu như mà người ta có thể làm lại từ đầu, quay lại trang quá khứ của những ngày còn thiếu nữ, để còn tự do đến với Thế. Có những chiều tan sở, trời thật đẹp, mây trắng lửng lờ trôi chầm chậm, gió mát rượi khiến lòng Bích lâng lâng. Chị gọi điện thoại cho Quảng. “Anh đưa em và con đi chơi rồi ăn tối bên ngoài đi. Lâu rồi chúng mình không có đưa con đi chơi”. “Trời! Anh bận lắm, đang tiếp khách. Em đưa con đi chơi đi!” Bích buồn thiu, bần thần giây lát rồi nhắn tin cho Thế. “Khi nào có thể anh sẽ gọi điện cho em. Nhớ nhiều!” Thế nhắn tin lại. Thỉnh thoảng nói chuyện qua điện thoại với nhau. Bích nói không hết chuyện. Bao giờ chị cũng là người tiếc nuối.
Bích nhổm người lên vói tay lấy chiếc điện thoại định gọi cho Thế nhưng chần chừ mãi rồi thôi. Lúc nãy anh nói là tối sẽ gọi lại cho chị. Bích có cho Thế biết là Quảng vắng nhà. Không phải là lần đầu, Quảng thường xuyên đi công tác, đi tham quan. Năm năm sống với nhau Bích nhận thấy Quảng rất hời hợt. Không quan tâm đến vợ, không cần biết chị cần gì, thích gì. Có đêm về hơn một giờ sáng, người đầy mùi rượu, úp mặt vào Bích thở phì phò, tìm kiếm trên chị như một thói quen. Không cần biết cảm nhận của chị lúc này. Bích nằm như khúc gỗ đôi mắt rưng rưng. Những giọt nước mắt tràn ra khoé, lăn dài, thấm vào môi như vị mặn một nụ hôn đã tàn. Nào đâu “Con đường em về ban trưa, ngọc lan chín rụng trong vườn, tiếng dương cầm trôi lặng lẽ, đưa ta đến cuối đường.” Bài hát cả hai cùng ưa thích ngày mới quen nhau, lâu rồi chưa được ngồi cùng nhau nghe lại. Nào đâu những ngày mưa mùa tháng bảy, anh đèo chị trên chiếc xe đạp, nghe tiếng nước rào rào dưới bánh xe. Ôm chặt vòng bụng anh, chị không hề thấy lạnh, lại có cảm giác thật yên bình. Một buổi trưa ở công ty, nhìn qua cửa sổ thấy mưa bay nhè nhẹ, đường phố phủ một màu xanh tươi mát, những ngọn gió bấc chớm xuân khiến lòng Bích nao nao. Chị hớn hở điện cho Quảng. “Anh ơi! Trời đẹp lắm! Chúng mình ra ngoài một lát đi!” “Trời ơi! Em điên rồi hả? Anh đang họp có gì tối về nhà nói”. Bích tiu nghỉu, rủ xuống như cây bàng cuối thu, một mình đi ra ngoài nhắn tin cho Thế.
Sáng nay trước khi Quảng đi hai người lại to tiếng với nhau. “Em lại bắt đầu, cũng chuyện ngày đó mới quen nhau. Sao em cứ mãi như trẻ con không chịu trưởng thành. Tại sao chúng mình phải như những ngày mới cưới. Chúng mình đã có con và phải lo cho tương lai của nó.” “Đâu có nghĩa là phải bỏ quên nhau!” Quảng cau có trước cái nhìn xiêng của Bích “Sao lại là bỏ quên? Đâu thể nào ở bên nhau suốt ngày rồi nhìn trăng nhìn sao mà sống được. Em tỉnh lại đi! Cái tuổi mộng mơ đã qua đi rồi sao em vẫn còn mơ mộng”. Bích ngồi trước bàn trang điểm, chị hơi chồm tới trước để nhìn mình trong gương rõ hơn. Mãi nói chuyện, chị tô hai đường chân mày không đồng đều, bên đậm bên lợt. Bích cầm chiếc gương nhỏ tô lại. Chiếc gương này ít khi dùng đến nên đầy bụi. Một gương mặt đầy những chấm li ti. Thật hãi hùng! Là mình đó sao? Bích thảng thốt nghĩ thầm. Ngay lúc ấy bé Yến chạy ùa vào phòng, nắm cánh tay mẹ lắc. “Đi đi mẹ! Lâu quá vậy! Trễ giờ rồi!” Nó đã sửa soạn xong, đợi mẹ đưa đến trường. Chiếc gương tuột khỏi tay Bích rơi xuống nền nhà vỡ tan. Quảng xách hành lý đến cửa phòng, quay lại nhìn. Thấy bé Yến sợ hãi lấm lét nhìn mẹ, anh bảo: “Không sao! Bể rồi thì thôi! Bé Yến ở nhà ngoan, ba đi về mua quà!” Sau phút lặng người Bích ngồi xuống nhặt những mảnh gương vỡ. “Con ra ngoài đợi mẹ, ở trong này không khéo lại đứt chân”. Chị thấy gương mặt mình bị chia làm nhiều mảnh trên từng mảnh gương vỡ.
Kéo mền đắp cho bé Yến xong Bích trở dậy đến ngồi trước bàn trang điểm chải tóc. Nhìn mình trong gương Bích chợt mỉm cười. Thế nhắn sẽ gọi điện chứ có gặp nhau đâu mà trang điểm. Tuy vậy, chị vẫn thoa nhẹ lên môi một lớp son mỏng, kẻ lại đôi chân mày cong vòng nguyệt. “Anh ước gì được là Đường Minh Hoàng”. Có lần nghe Thế nói, Bích đã nhìn anh bằng cái đuôi con mắt. “Để vẽ chân mày cho Dương Quý Phi chứ gì?” Thật đơn giản dễ dàng mà chẳng bao giờ nghe Quảng nói. Không lẽ dưới con mắt của Quảng, chị không thể là một nàng Dương Thái Chân kiều diễm hay sao? Còn dễ dàng hơn, ngắn gọn hơn. “Em đẹp quá!” “Rất đẹp!” Trong một thời gian ngẵn Thế có thể lập lại nhiều lần. Còn Quảng năm năm trời, Bích nhớ anh chỉ khen một lần hôm đám cưới.
Tiếng đàn phát ra từ chiếc điện thoại di động không cho Bích suy nghĩ nữa. Chị vội vàng bỏ bút chì xuống hớn hở nghe máy. “Đang làm gì?” Tim Bích đâp rộn lên khi nghe giọng nói ấm áp của Thế. “Đang chờ anh!” ‘Thật à? Chưa ngủ hả? Nửa đêm rồi đó!” “Không ngủ được!, nhớ” “Anh cũng vậy! Giá mà anh đang ở miền Tây để đến với em”. Giọng của Thế hơi kéo dài. “Anh say rồi hả?” Bích giận dỗi. “Uống rượu thì có nhưng say thì không. Anh đang đứng ngoài sân nhà một người bạn để nói chuyện với em đây”. “Đêm nay không về nhà à?” “Chuyện thường ngày!” “Bích chợt đổi giọng tha thiết. “Chúng mình gặp nhau đi, Thế!” “Có tiếng Thế cười “Anh lấy lý do gì để đi?” “Vì em!” “Vì em?” Thế nhắc lại cùng với một tiếng cười. “Anh có thể nói như thế với vợ anh sao?” Tim Bích nhói lên, không buốt lên tận óc như mỗi lần gây sự với Quảng mà ngoáy sâu, thật sâu ở đó làm đau đớn khôn cùng. “Đừng có mà nheo! Em có một chỗ đứng riêng trong lòng anh”. “Em không thể sống như vầy mãi được, em cần có anh!” Không nghe Thế nói gì, chỉ có tiếng thở dồn dập. “Em không cần gì hết, em chỉ cần có anh thôi, chúng mình sống với nhau đi, em sẽ mang bé Yến đi theo”. “Em rắc rối quá!” Giọng Thế lè nhè như đã uống quá nhiều rượu. “Hay để bé Yến lại cho ba nó cũng được. Em sẽ chết dần chết mòn mất thôi”. “Anh không thể!”. Bích tái mặt muốn bật  khóc. “Anh không thể!” Chị nghẹn ngào lập lại lời Thế. “Phải!” “Anh đã từng nói muốn có em mà?” “Nhưng không phải vì vậy anh sẽ bỏ gia đình mình. Anh chưa bao giờ nghĩ đến chuyện đó”. “Anh… Đồ tồi!”. “Anh xin lỗi!” “ Sau những gì xảy ra giữa anh và em thì anh nói xin lỗi là hết rồi sao?” “Thôi mà anh cũng vẫn liên tục với em, sẽ gữi cho em thật nhiều hoa sữa vào trong giấc mơ…” Toàn là những lời hoa mỹ đẩy đưa, dối trá. Những lời lẽ đã từng khiến Bích rung động đảo điên. Bích cúp máy, không muốn nghe Thế nói nữa. Trong cơn say anh đã bộc lộ rõ chân tướng. Chị thẩn thờ nhìn vào gương. Một gương mặt bơ phờ ngơ ngác. Đôi chân mày lại bên đậm bên lợt. Một chiếc chân mày chị chưa kịp tô thì có điện thoại của Thế. Như một diễn viên hài với một vai diễn quá tệ. Thật thảm hại! Vì một trò đùa chị đã muốn rời bỏ tổ ấm của mình.
Tiếng chuông điện thoại đột ngột vang lên khiến Bích giật mình. Thế không biết số điện thoại cố định, còn Quảng thì đi xa không khi nào chịu gọi điện thoại về nhà. Đừng có ai nói là Quảng gặp chuyện gì. Phập phồng lo sợ, chị ngập ngừng nhấc ống nghe lên. “Anh đánh thức em rồi phải không?” Bích thở phào nhẹ nhỏm, mừng đến phát khóc khi nghe được giọng nói quen thuộc của Quảng với chữ  “r” được phát âm thật rõ ràng. “Em chưa ngủ!” “Anh xin lỗi! Sáng nay anh đã quá lời…” “Không phải! Lỗi tại em…” “Anh đã mua cho em một chiếc gương nhỏ thật xinh xắn, chắc chắn em sẽ hài lòng”. Sự xúc động khiến Bích không thể nói được lời nào. Chị nghe giọng Quảng vô cùng phấn chấn. “Anh đã tìm mua được mấy tập thơ hay lắm để tặng em”. Bích giật nảy người như đạp phải than nóng. “Không cần đâu anh!” “Anh nghĩ là em thích mà!” “Thích… nhưng có lẽ em  không có thời gian để đọc”. “Dầu sao anh cũng mua rồi, khi nào đọc cũng được, chiều mai anh về đến sẽ đưa em và con đi ăn tối bên ngoài”. “Em sẽ nấu mấy món anh thích chờ anh về. Gia đình mình ăn tối trong nhà sẽ ấm cúng hơn”. “Cũng được, tuỳ em! Hôn con hộ anh nghe! Chúc ngủ ngon!”
Bích nhìn vào gương tô lại đôi chân mày cho đồng đều trước khi chùi xuống giường, dụi mặt vào tóc con thổn thức. Những giọt nước mắt ân hận pha lẫn hạnh phúc. Bé Yến cựa mình ú ớ rồi tiếp tục ngủ say sưa.

Đêm ngắn

Đêm tĩnh lặng vô cùng, gió nhè nhẹ lùa từ bên ngoài cửa sổ. Nằm cuộn người trong chăn nhưng tôi vẫn không sao ngủ được. Thoang thoảng có mùi hương hoa cúc trong phòng. Mấy chậu hoa cúc trắng tôi đã từng chăm chút khi tôi còn ở nhà. Bên cạnh Tần ngủ say sưa, trên mặt còn hai hàng nước mắt. Căn phòng này ngày trước là của hai chị em tôi, bây giờ tôi về làm khách.
Má mất đột ngột nên tôi phải về. Lòng đau như cắt nhưng phải nén những cơn vật vã. Ân hận thật nhiều vì những ngày cuối cùng của má, tôi không được ở gần. Tôi đã ra đi vì muốn vượt qua số phận ở một vùng quê một nắng hai sương. Ở đó má tôi còng lưng trên những cánh đồng lúa chín, đôi bàn chân nứt nẻ vì lội bùn dơ, đôi bàn tay chai sạn vì vất vả. Má đã từng động viên tôi ở lại thành phố làm việc sau khi tốt nghiệp đại học, sẽ có một cuộc sống khác hơn. Bây giờ má mất rồi, ngồi nhà nhỏ chỉ còn lại một mình Tần. Con bé đang học lớp mười hai. Lòng tôi chùng xuống lo âu, nó sẽ rất cô đơn khi sau trước chỉ có một mình. Hồi sáng bên mộ má, Chương đã an ủi khi thấy tôi cứ băn khoăn ray rứt. Anh nói từ từ rồi Tần sẽ quen. Tôi chỉ biết cười gượng gạo. Có nghĩa là nó sẽ tập quen dần với cô độc, làm quen với cuộc sống lẻ loi. Tự chăm sóc bản thân, mọi thứ sinh hoạt… vì không còn má nữa và không có chị cạnh bên. Tôi thật đáng trách, có mỗi đứa em nhưng không thể chăm sóc được. Mỗi người đều có ước vọng và tương lai. Tôi bắt buộc phải đi tiếp trên con đường đang đi, còn phải phấn đấu và ganh đua cho tương lai chính mình. Và vì vậy, tôi tập dần với sự xa cách Chương. Mấy năm rồi, những ngày tôi về nhà đều như là ngày hội. Chúng tôi ở bên cạnh nhau, cùng nghe lại tiếng kẽo kẹt của bụi tre già, cùng rượt bắt những con châu chấu ngoài đồng rồi về nhà cùng ăn tối với má và Tần. Mắm kho ăn cùng rau đắng, thật mặn mà hương vị quê hương. Khô cá sặt nước thơm lừng, ăn cơm rất ngon. Thật vui! Thật hạnh phúc! Chẳng biết có phải là hạnh phúc hay không khi ngày mai mặt đã đầy nước mắt chia tay. Và chúng tôi cứ chờ cứ đợi nhau, hết ngày này sang ngày khác, hết năm này sang năm khác. Có anh tôi cũng yên tâm phần nào về Tần. Nhà anh ở cách nhà tôi không xa. Chơi với nhau từ nhỏ, anh thường đi bắt dế cho tôi, hái cho tôi những trái bần chín. Lớn lên, tôi nhận ra đã có tình cảm với anh từ lúc nào không biết. Anh thường lo ngại, đó chẳng qua là một thứ tình cảm phát sinh quá bình thường khi gần gũi lâu ngày. Và anh sợ có một ngày tôi không về nữa vì đã gặp ai đó ở thành phố. “Chẳng lẽ không có lòng thuỷ chung hay sao?” Tôi nói. Anh buồn buồn. “Chỉ có trong tiểu thuyết”. Hơn hai năm rồi, từ ngày anh ngỏ lời với tôi, tôi vẫn đang viết tiếp quyển tiểu thuyết còn dang dở.
 Con Tần cựa mình rồi mở mắt ra nói giọng ngái ngủ “Chị không ngủ được à?”. Tôi vuốt nhẹ lên má nó, đôi gò má mịn màng đầy đặn. “Ừ!”. Nó đập nhẹ lên lưng bàn tay tôi thì thầm. “Đừng lo cho em! Em sẽ sống tốt thôi”. Tôi lại ậm ừ trong lúc Tần huyên thuyên kể về má, về thầy cô, về bạn bè. Người chết thì đã chết rồi, người sống thì vẫn phải sống. Chị em tôi tiếp tục sống. Người đi thì sẽ phải đi và người ở lại cũng đành ở lại. Phải chọn cho mình cách sống để hướng tới tương lai. Em tôi đã trưởng thành mà tôi cứ tưởng còn bé mãi. Lúc trước tôi và Chương đi chơi còn đòi đi theo, vào rạp chiếu phim thì ngồi giữa, dành con dế to Chương bắt cho tôi luôn cả những trái bần chín. Nó đã lớn dần lên trong những ngày tôi xa nhà. Có lần nó đã hỏi tôi sao chúng tôi không kết hôn rồi anh Chương cùng lên thành phố. Tôi cho nó biết Chương không chịu bỏ quê đi và vì gia đình anh cũng đơn chiếc. Anh còn là con một. “Còn chị bao giờ thì về nhà luôn?”. Tôi không trả lời được bởi tôi còn chưa biết. Tôi sẽ trở về nhưng chưa biết đến bao giờ. “Mỗi tháng chị sẽ gởi tiền về cho em. Đám giỗ má chị sẽ về. Cố gắng học nghen! Má vẫn mong em trở thành cô giáo”. Tần ôm lấy tôi, thút thít khóc. Tôi lại nghe hương hoa cúc thoang thoảng, càng về khuya mùi hương nồng nàn hơn.
Được một lúc, chợt nhớ ra một chuyện, tôi trở dậy bước đến bên bàn tìm con cào cào bằng lá dừa đã mang về hồi sáng. Chương vừa ngồi nói chuyện vừa thắt rồi anh đưa cho tôi, nói nửa đùa nửa thật “Anh thấy người ta hay thắt cào cào bằng lá dừa tặng nhau. Anh tặng em để lúc nào em cũng nhớ quê”. Lúc ấy lòng tôi bồi hồi xúc động nhưng vờ  lườm. “Bày đặt!” Bây giờ thấy con cào cào tim tôi lại đập rộn ràng. Tôi bỏ con cào cào vào vali quần áo đã chuẩn bị sẵn ngày mai lên đường. Con cào cào này sẽ đi vào quyển tiểu thuyết của tôi. “Chị à!” Tần đã ngồi dậy, ánh mắt theo dõi tôi từ lúc nào. “Chị đem theo làm gì, cho em đi”. Tôi ngần ngại một lúc. Tôi sẵn sàng cho nó bất cứ thứ gì không lẽ lại tiếc con cào cào bằng lá dừa này. Và bởi vì tôi thấy mình có lỗi với nó nên tôi bằng lòng. “Ừ! Cũng được!” Nó có biết đâu con cào cào này là món quà vô cùng quý giá đối với tôi. Tôi lấy con cào cào ra đặt trở lại trên bàn. Ngoài kia, trời đã tang tảng sáng. Đêm thật ngắn!
Chị em tôi trãi qua rất nhiều đêm ngắn. Mỗi một lần tôi về đêm càng ngắn hơn, nói không hết chuyện. Lâu dần, con Tần không dụi đầu vào tôi khóc nữa, không còn hỏi tôi bao giờ chị về nhà luôn, vui vẻ, tự tin. Cho dù mới chân ướt chân ráo ra đời dạy cấp hai ở trường trung học trong thị trấn, trông nó rất chửng chạc và vô cùng xinh xắn trong những bộ áo dài mượt mà. Cũng vẫn chăn nuôi như lúc má tôi còn sống và hoa cúc bao giờ cũng nở đẹp trong sân. Tôi đã bước qua tuổi ba mươi.
Đám giỗ má, tôi lại về. Loay hoay cũng qua ba ngày, hết đêm nay lại trở lên thành phố, trở về với những công việc bận rộn lo toan hằng ngày. Đôi khi quá mệt mỏi về áp lực công việc tôi muốn bỏ hết, quên hết để về quê cùng Chương chạy đuổi bắt châu chấu ngoài đồng, cùng con Tần sắn quần đi bắt cua về nấu bún. Nhưng tôi không thể. Bửa trưa qua quít với hộp cơm mua vội vàng khiến tôi càng nhớ mắm kho của  má với những cọng rau đắng xanh rờn. Rồi tôi khắc khoải trong căn phòng hẹp với một tương lai, một cuộc sống còn nhiều khó khăn phía trước.
Đêm tối dần, đưa một ngày qua mau. Chương còn lẩn quẩn  ngoài sân bên mấy chậu cúc trắng. Từ lâu, tôi đã nhận ra một điều gì đó như là lạnh nhạt thờ ơ trong các email anh gởi tôi, trong những lần nói chuyện qua điện thoại với anh. Từ ngày đó, chưa một lần nào anh nhắc đến con cào cào bằng lá dừa anh tặng tôi bên mộ má và cũng chẳng thắt thêm con cào cào nào nữa. Tôi cũng không biết Tần đã vứt con cào cào ở xó xỉnh nào rồi sao khi đã chơi chán chê. Chương đem mấy nhánh cúc cắm vào bình đặt trên bàn. Tránh ánh mắt tôi, anh đi vào nhà sau và đi về lúc nào tôi cũng không biết. Không từ giã tôi. Những đoá hoa cúc trắng như vô hồn trơ trơ giữa gian phòng rộng. Những đóa hoa do chính tay Chương cắm vào mà sao thấy nhạt nhẽo chẳng có mùi hương. Con Tần còn bận rộn dọn dẹp ở nhà sau, bên chuồng lợn. “Chị đi nghỉ đây!”. Tôi nói vọng vào và đi vào phòng. Căn phòng này ngày trước là của chị em tôi, bây giờ để dành cho khách. Tôi về làm khách trong chính căn phòng của mình. Con Tần ngủ trong phòng của má tôi. Tôi một mình đắp chiếc chăn mỏng nằm mở mắt nhìn lên trần nhà. Gió thổi vào nhè nhẹ qua cánh cửa sổ khép hờ. Không nghe được mùi hương nồng nàn của hoa cúc, thấy nhơ nhớ, buồn buồn. Mấy chậu cúc có lẽ đã tàn rồi theo tháng năm. Đã tàn rồi! Những ngày tôi về không còn là ngày hội nữa. Cuộc đời tôi không còn những ngày hội.
Khi Tần đẩy cửa phòng vào nằm cạnh tôi thì cũng đã hơn nửa đêm. Có lẽ nằm mãi không ngủ được nó lại sang với tôi. Những gì muốn nói chắc cũng đã nói hết rồi trong mấy ngày qua. Nó bỏ một chân qua người tôi, giọng mè nheo “Chị em mình nói chuyện tới sáng nghen!” Tôi vuốt tóc nó, dịu dàng. “Chị tưởng em không còn gì để nói chứ” “Ừ! Sao lại không còn? Còn nhiều, rất nhiều nữa đó. Nhưng chị đừng có ngủ trong lúc em nói nghen!” Tôi cười. “Ừ! Không ngủ!” Vậy là, như những lần trước, nó huyên thuyên nói về trường lớp,về bài giảng, về học trò, có lần bị học trò trêu phát khóc… cũng vẫn cứ cái giọng trong trẻo mè nheo nhưng tôi nghe như có cái gì gượng ép, giả vờ hồn nhiên ở tiếng cười trong trẻo cố làm ra vẻ vô tư. “Nhờ vậy em trưởng thành hơn”. Tôi tát nhẹ lên má nó, thấy mình già quá đỗi, khô cằn hơn số tuổi của mình. “Chị nè!” Tần vụt gọi khẻ ngập ngừng, rút chiếc chân đang đặt trên người tôi lại nằm ngay ngắn. “Chị à!” nó lại gọi khe khẻ, ngượng ngùng. “Muốn xin gì phải không?” Tôi bẹo má nó, âu yếm. Đôi mắt to, đen láy, chớp lia, nó nói như hụt hơi. “Em sẽ kết hôn”. Có mấy từ như vậy mà hình như Tần đã thu hết can đảm để nói. Như vừa vứt xuống một vật nặng trên vai, nó thở phào. Hình nó đã lần lựa đắn đo quá lâu rồi, bây giờ nhất định phải nói. Cũng có thể những lần trước tôi về, nó muốn nói nhưng không nói được. Nét mặt nó như sạm lại, sượng ngắt. “Lấy chồng à? Có gì đâu mắc cở, nhưng có sớm quá không?” “Em đã tự lo cho mình được”. Thật nực cười, vừa mới ra đời đã muốn lập gia đình. Nó không muốn sống già như mình. “Ai vậy? Ở đâu?” Con Tần không trả lời. Hình như lần này nó không đủ can đảm để nói, gắng hết sức rồi. Nó đã hụt hơi. “Là ai?” Im lặng! Một sự im lặng đến ngạt thở. Sự im lặng không bình thường khiến tôi nổi gai khắp mình, có hàng ngàn mũi kim đang chích vào da thịt khiến tôi không thể nằm yên. Người tôi bỗng dưng lạnh buốt. Tôi tốc mền ngồi dậy, hai tay ôm lấy gối, đưa lưng về phía Tần. Quả bóng được bơm căng ở trong nó đã xì hơi bẹp dúm. Tần vụt ngồi dậy ôm lấy tôi. “Em có lỗi! Nhưng mà…!” Nó khóc, bỏ dở câu nói nửa chừng. Giọng nghẹn ngào trong tiếng nấc. Đầu áp vào lưng tôi, hơi nóng lan sang, người tôi dần dần ấm lại. Máu dồn lên mặt nóng ran. Máu đang chảy trong người tôi cũng là máu đang chảy trong người nó. Tôi ngồi thẩn thờ, có cái cảm giác giống như lúc nó hỏi xin tôi con cào cào bằng lá dừa, ngoài kia trời đã tang tảng sáng. Đêm ngắn vô cùng.

Hoa Lục Bình

Nắng trưa trải vàng lên cánh đồng xanh mướt, gió lướt qua mặt Vui mát rượi. Cảm giác quê hương sao thật yên lành như câu hát “Quê hương là chùm khế ngọt cho tôi trèo hái mỗi ngày”. Đi mới có vài tháng mà đã nhớ nhà quá đỗi như thể đã xa hàng thế kỷ. Hôm đám cưới con Tằm, Vui không về được, gặp nó thế nào cũng biết tay. Tằm thường hăm dọa như vậy lắm và mỗi lần nó nói Vui đều cười nắc nẻ “Hù hả?” Con Tằm thi rớt không vào đại học được, chẳng biết có phải vì vậy mà nó có chồng hay còn lý do nào khác. Mới tí tuổi đầu mà đã sống chung chỉ để dành ăn dành chơi. Vui cười một mình khi nghĩ về Tằm, đứa bạn thân nhất của Vui “theo chồng bỏ cuộc chơi”. Bên bờ kênh, dưới bóng dừa một người đàn ông đang lúi húi cắt lục bình xếp vào trong chiếc thúng tre. Trên bè lục bình có vài cái bông tim tím thật xinh nhưng hình như người đàn ông không màng tới. Vui thả những bước chân dài trên đường đất nóng ran, dừng chân lại bên người đàn ông. “Chú Sền!” Vui gọi. Người đàn ông ngoái cổ ra sau một cách chậm chạp “Vui hả! Mới về hả?” “Dạ! Cháu mới về tới đây. Chú ơi! Chú hái cho cháu mấy cái bông lục bình kia đi!” “Ờ ờ! Con gái đứa nào cũng thích bông lục bình”. Chú với hái mấy cái bông rồi đứng dậy khập khểnh đến bên Vui. Vui hớn hở cầm mấy cái bông tắm tắc. “Đẹp quá! Đẹp ghê đi! Cháu cảm ơn! Chú khỏe không chú?” “Như voi, cháu thấy rồi đó. Chú vừa đào xong một cái ao nuôi cá mới, chỉ một mình chú” “Chú giỏi thiệt!” “Chừng nào cháu trở lên trường?” “Chiều mai chú à! Đi xe đêm để kịp sáng đi học”. Chú Sền thở ra. “Đi đường vất vả quá mà ở nhà không được bao lâu”. “ Nhưng không về thì nhớ lắm. Thôi! Cháu về thăm ngoại với má đây. Gặp lại chú sau nghen!” Vui cười ròn xách túi và mấy cái bông chạy đi. Gió thổi chiếc nón ngược ra sau rơi xuống đất. Khi quay lại nhặt nón lên Vui thấy chú Sền vẫn còn đứng tần ngần trông theo.
Chú Sền tuy xấu xí nhưng tốt bụng và rất thích trẻ con, ngày còn nhỏ Vui cùng mấy đứa khác thường theo chú đi bẻ bông điên điển, những cây bông vàng mọc hai bên đường đi. Còn đến nhà chú hái chùm ruột, leo khế, chơi mèo bắt chuột trong sân. Trời mưa thì theo chú đi soi ếch bắt nhái. Đôi khi đi học về gặp chú, chú cho quà. Bọn trẻ, trong đó có Vui xem chú như ông già Noel của một xứ sở đầy tuyết trắng. Tuổi thơ nào cũng đẹp nhưng qua mau như miếng kem ngọt lịm tan nhanh. Lớn lên Vui dần dần xa chú vì bận học hành và không còn thú vui con nít nữa. Ở đây chỉ có một mình Vui đi đại học, thầy cô nào cũng nói Vui thông minh, học rất giỏi. Bởi vậy dù đã có gia đình riêng tư cậu Hai vẫn quyết tâm lo cho Vui vào đại học. Nói là ra riêng chứ cậu chỉ cất nhà sát bên để tiện săn sóc ngoại và má.
“Ngoại ơi! Má ơi! Con về nè!” không thấy ai ở nhà trước Vui đi tuốt ra nhà sau. “Chưa thấy người đã nghe tiếng rồi”. Bà ngoại đang đứng bên bếp, mái đầu bạc gần hết, miệng cười hiền từ hằn sâu những nếp nhăn trên má. “Ơ ngoại! Ngoại nói như vậy con ế chồng luôn. Má! Con về rồi nè!” Người đàn bà đang ngồi nhặt rau trên bộ ván nhìn vui cười ngây ngô.  “Về rồi hả? Lát nữa ăn cơm”. “Biết con về ngoại chuẩn bị thức ăn cho con đây. Cá của cậu mợ hai đưa sang còn mấy con lươn của chú Sền đưa hồi sáng. Thỉnh thoảng cứ đưa cái này cái kia hoài mà trả tiền chú không lấy”. Bà loay hoay bên bếp trong tiếng dầu xôi xèo xèo, mùi thức ăn thơm phức. Vui đặt các thứ lên bàn rồi đến bên má. “Má! Má nhớ con không?” Vẻ mặt ngờ nghệch, má cười, đầu lúc lắc. Vui nắm cánh tay má lắc mạnh. “Má làm bộ nè! Má nhớ nè! Con là con của má mà má không nhớ con sao?” “Hông! Hông nhớ!”  Má cúi xuống vờ lặt rau, người lắc lư như một con lật đật. “Má không nhớ con, con đi nữa.” “Nhớ mà, nhớ nhiều… ăn cơm, ăn cơm rồi đi”. Má lật đặt nắm lấy tay Vui. Những sợi tóc bay lòa xòa trên má. Tóc má còn xanh đen, rối bù được buộc ra sau gáy bằng một sợi dây thun. Đôi mắt rưng rưng, Vui cười, cổ nghèn nghẹn. “Con biết mà!”.
Má có mang, chiếc bụng lớn dần lên đội áo. Chuyện thiệt động trời! Cậu Hai nghiến răng rít lên. “ Biết thằng nào, tao giết”. Rồi thật tự nhiên má sinh Vui bình thường như bao người đàn bà khác. Nhưng má không hề biết mình làm mẹ và không biết chăm sóc con. Có lần cả nhà đi vắng má đã đem Vui ra tắm mưa khi Vui chưa đầy năm. May là bà đã về kịp lúc. Sau lần đó không bao giờ ngoại để Vui ở nhà một mình với má. Vui lớn lên, ngoại hay kể cho Vui nghe bằng một giọng đều đều, không buồn phiền hay than trách.
“Con mua sợi dây buộc tóc này tặng má nè! Để con chải tóc cho má nghen!” Má ngồi yên cho Vui chải tóc. Đôi bàn tay đặt trên đùi, những đầu ngón tay thâm đen vì nhựa rau động đậy. Công việc má có thể làm được là bẻ rau muống, lục bình, lặt rau, thỉnh thoảng cũng có cho heo ăn tiếp tay với bà. Chiếc áo vải hoa nhăn nheo bạc màu. Ngoại già rồi, cậu mợ Hai bận rộn, Vui đi rồi không ai chăm sóc má. Vui cố nuốt nước mắt, vài năm thôi Vui sẽ về săn sóc má đến hết đời. Vui tự an ủi. Bất chợt má nhìn thấy mấy cái bông lục bình đặt trên bàn. “Bông!” Má kêu như thảng thốt. “Bông lục bình! Đẹp không? Má!” “Đẹp! Đẹp!” Má mấp máy môi, đôi chân mày nhăn lại giật giật. “Má thích không tặng má nè!” “Tặng hả? Tặng hả?” Má nhìn mấy cái bông như thể nhớ ra điều gì. “Héo! Héo hết rồi!” Má chợt thút thít khóc. Có một buổi chiều, con chim non rơi xuống hiên nhà kêu chíu chít, nó cố đập cánh nhưng bay không nổi. Nó cứ đứng ở đấy và kêu. Một  lát sau cả bầy chim sẻ sà xuống bay quần quần quanh nó kêu rộn ràng. Cảnh tượng ngộ nghĩnh thu hút sự chú ý của má. Má mê mải nhìn quên cả trời tối. Rồi bầy chim cũng bay đi mất. Vui vào nhà học bài quên luôn con chim non trước hiên nhà. Mấy ngày sau má chợt nói với Vui. “Con chim bay được rồi” Lúc ấy Vui nhận ra má cũng có ngăn ký ức, có điều khi ẩn khi hiện, lúc tỏ lúc mờ như bị một lớp sương mù che phủ. “Héo rồi con sẽ hái bông khác thật nhiều, thật nhiều tặng má”. Có ai tặng bông lục bình cho má không? “ Má nín khóc, mặt ngơ ngác rồi cười. “Có! Có” “Có thằng điên tặng bông cho má mày”. Bà phá lên cười nhưng vì ngoại quay lưng lại nên không thấy má bước xuống đi thậm thọt, chân thấp chân cao. Vui lặng người đi, có một luồng hơi lạnh chạy dọc sống lưng lạnh buốt.
Nhiều lần Vui định đi trở xuống nhà chú Sền để từ giã chú nhưng lại thôi. Bỗng dưng không muốn gặp chú nữa. Giá mà má tỉnh táo dù chỉ giây lát thôi để nói với Vui rõ ràng mọi chuyện, cho vui hết hoang mang. Chiều xuống thật thấp, gió vẫn nhởn nhơ trên đầu, những đám mây màu trắng đã ngã sang màu xám xịt. Một buổi chiều bình thường như mọi buổi chiều khác nhưng lòng Vui không bình yên. Có những cơn sóng nhè nhẹ khuấy động mặt hồ làm gợn lên bao ray rứt băn khoăn. Những bước chân không dài không thoải mái. Vui đi, chân hầu như không muốn bước, lòng nặng trĩu. Bất chợt, Vui trông thấy chú Sền đang đứng dưới gốc dừa nơi chú cắt lục bình, tay xách một túi nilon đen nằng nặng. “Hôm qua cháu nói chiều nay đi nên chú chuẩn bị một ít khô cá sặc và nếp thơm để đem lên trường. Khô này hôm trước tác đìa chú phơi đó”. Trước sự ân cần săn sóc của chú Vui chỉ im lặng, đôi mắt long lanh. Vui chợt nhận ra suốt quãng đời thơ ấu của Vui lúc nào cũng có chú Sền bên cạnh. “Sao vậy? Bị ngoại mắng rồi hả?” Chú cười ha hả như mọi khi rồi ấn quai túi vào tay Vui. “Nè! Cầm đi! Mang lên trường ăn dần. Ráng học giỏi thì ngoại không mắng”. Năm ngón tay Vui buông thõng, chiếc túi rơi xuống vang lên một tiếng khô khốc. Chú như giật mình mở đôi mắt to đầy tròng trắng ra nhìn Vui. Chiếc trán dồ láng lẩy mồ hôi. Chú đứng hai tay xuôi theo người, chiếc đầu to như kéo ghị chú xuống và chiếc chân thọt khiến chú trông thật thảm hại. Chú không cười nữa mà trở nên lúng túng. “Có chuyện gì vậy? Vui! Cho chú biết đi”. Thật dễ hiểu, vậy mà trong suốt bao nhiêu năm Vui không nhìn thấy. Trong Vui như có một cái gì đang cuồn cuộn, sắp sửa vỡ tung. Oán trách hay vui mừng? Đau khổ hay hạnh phúc? Tất cả hòa lẫn vào nhau tạo nên những dòng nước mắt. Thấy Vui khóc chú càng trở nên bối rối. “Có chuyện gì vậy? Nói đi cháu!” “Sao chú không nói chứ? Sao không nói?” Vui khóc nức nở khiến chú càng luống cuống. “Nói... nói gì chứ?” “ Không nói cháu sẽ đi luôn, không bao giờ về nữa”. “ Đừng! Đừng!”. Chú cuống quít. “ Ờ thì... lâu lắm rồi… lâu rồi chú có hái dùm mấy cái bông lục bình cho một người... nhưng má cháu không bao giờ nhận ra chú”.
Vui xách túi chạy đi, vừa chạy vừa khóc. Khóc được thì trong người sẽ nhẹ nhõm hơn. Được một quãng chợt nhớ chú Sền không thể đuổi theo được Vui đứng lại. Chú vẫn đứng lặng lẽ trông theo Vui, tưởng chừng như đang khóc. Dáng đứng thật khác biệt gợi trong Vui biết bao thương cảm. Dù có đi chân trời góc bể nào Vui cũng không bao giờ quên được. Vui đưa tay lên má lau nước mắt. “Lần sau con về sẽ biết tay”. Vừa đi Vui vừa nghĩ thầm

Dây tóc tiênVừa qua khúc quanh Mây chợt trông thấy Hưng đứng trong sân nhà bên mấy chậu kiểng, Bộ quân phục màu xanh nổi bật trên nền hoa cúc vàng. Không biết đã từ bao lâu rồi, Mây đã không gặp anh. Một năm hay nhiều hơn vậy nữa, có lẽ cũng đã trông thấy Mây nên anh đứng lại chờ. “ Mây! Vừa về đến hả?” Anh hỏi, mắt nhìn các thứ lỉnh kỉnh trên tay Mây. Anh đen và khỏe mạnh, nụ cười thật tươi. Mây nhận xét nhanh khi trả lời: “Em vừa về đến đây. Anh về bao giờ?” “ Anh về mấy ngày rồi, mai anh phải đi. Nè! Có mua gì cho anh không? Thấy nhiều quà quá?”. “Có biết anh về đâu mà mua quà. Thôi để lần sau vậy!” Mây cười mở hết miệng, bày chiếc răng khểnh tận khóe. Trò chuyện vài câu Mây đi về nhà, cách nhà Hưng khoảng một trăm mét, qua một ngôi nhà có hàng rào dây tóc tiên. Ngôi nhà này hồi nhỏ đi qua là chạy vì vẻ hoang vắng, âm u. Mây khệ nệ với các thứ trên tay bước chậm, không biết là Hưng bước ra ngoài cổng rào đứng tần ngần trông theo.
“ Sinh viên thành phố về rồi mọi người ơi!” Anh Sáng kêu lên trước khi mọi người nhìn thấy Mây. Xa nhà mới có nửa năm thôi mà. Nếu sau này lấy chồng xa xứ đi biền biệt luôn thì sao đây? “Quà của má, của ba, của cô Ba nè, cái này của anh Hai…” “Mua nhiều thứ như vậy tiền đâu con xài?” Nghe má chậc lưỡi Mây nghiêng đầu xòe bàn tay ra. “ Thì con về xin tiền má nè!” Sáng cầm gói lấy gói quà quay người đi “Chẳng khác ngày càng nhỏ bao nhiêu. Đêm nào ngủ chắc cũng nhớ má khóc.” “Anh này!” Mây đập lên lưng anh túi bụi. Ba cười hiền hòa. “Thôi rửa mặt rồi ăn cơm. Chắc đói rồi! Má con làm toàn những món con thích để đón con”. “Hoan hô má!” Mây nắm hai vai má nhảy lên. Bất chợt Mây trông thấy cô Ba đứng im lặng nhìn Mây dịu dàng. Tuổi xuân đã qua nhưng ở cô vẫn còn phảng phất vẻ đẹp thanh tú. Đôi mắt đen buồn vời vợi, bất chợt trông thấy ai cũng nao lòng. “Con nhớ cô lắm”. Mây nắm lấy bàn tay cô lắc nhẹ. Cô cười vỗ nhè nhẹ lên lưng bàn tay Mây. “Chăm học là cô vui rồi”.
Buổi sáng thật trong lành, mây trắng đầy trời, gió lồng lộng, tiếng chim kêu ríu rít khiến lòng Mây thật vui. Cũng có thể vì Mây đã thoát ra được cuộc sống thị thành tất bật, oi bức nên Mây cảm thấy thật thảnh thơi. Ở đây, Mây đã lớn lên từng ngày, những bụi tre bên đường, những cánh đồng lúa chín, con kênh êm ả mang những mảng lục bình phiêu bạt. Đi xa nhưng Mây vẫn mong một ngày trở về làm việc ở thị trấn như anh Sáng. Cả đến hàng rào dây tóc tiên đầy sợ hải luôn ám ảnh Mây trong suốt tuôi thơ, Mây vẫn muốn nhìn thấy. Ngày còn nhỏ, một tối đòi theo anh Sáng và anh Hưng đi xem ca nhạc. Khi về đường tối đen, cố tình trêu trọc Mây nên đến hàng rào dây tóc tiên hai anh bỏ chạy thật nhanh khiến Mây kinh hãi khóc thét lên. Lạ làm sao Mây không chạy được, đôi chân nhũn ra sụp xuống, May sao anh Hưng quay trở lại đón Mây. Lần đó anh Sáng bị ba bắt nằm dài quất mười roi. Còn Mây thề sẽ không bao giờ theo anh nữa. Nhưng theo năm tháng lớn dần lời thề đã như miếng kem ngọt lịm tan trong miệng, Mây lại lẻo đẻo theo anh Sáng và anh Hưng ra ruộng thả diều. “Này! Hưng hỏi thăm em đó!” Sáng từ trong nhà đi ra vươn  vai làm vài động tác thể dục. “ Hôm qua em có gặp anh ấy”. “Hồi tối tụi anh nhậu với nhau một trận quá trời.” “Hèn gì! Đêm qua anh về trễ lại say”. “ Hưng về đơn vị rồi. Sáng nay đã đi sớm.” Hưng và Sáng là bạn học của nhau. Tốt nghiệp phổ thông Hưng vào quân đội, Sáng học kinh doanh. Mỗi người đều có ước mơ để theo đuổi. “Mà sao lần này về Hưng lại hỏi thăm em?” Bất ngờ trước câu hỏi của Sáng, Mây tròn xoe mắt. “Em biết đâu à” rồi Mây cười. “Hỏi thăm thì có gì lạ?” Làm như không nghe Mây nói gì, Sáng nhìn chầm chầm Mây. “Anh nói nè! Nếu đứng trước mặt Hưng, có cười em không nên rộng miệng, xấu lắm”. “ Kệ em!”
Thật là lạ! Số điện thoại khiến Mây ngập ngừng khi nghe máy. “ Mây hả? Anh Hưng đây! Đừng thắc mắc khi anh biết số điện thoại của em. Sáng là bạn thân thiết mà. Thật bất ngờ khi gặp em hôm trước. Em đã lớn và rất xinh đẹp, không còn là đứa bé con chạy lẻo đẻo theo anh và thằng Sáng nữa… lẽ nào em đã quên anh khi anh luôn tồn tại trong suốt quãng đời thơ ấu của em. Về ngôi nhà vắng vẻ có hàng rào dây tóc tiên…” Khi Mây học cấp hai anh Hưng có kể cho Mây nghe về ngôi nhà đó. Người chủ từ nước ngoài về với một căn bệnh hiểm nghèo, chờ ngày được chết ở quê hương. Ngôi nhà này là của ông bà để lại. Vợ con ông không về và cũng không ai thấy về thăm. Có mấy đứa cháu giúp việc nhà, chăm sóc vườn cây. Sau này ông không để cây cối um tùm nữa, đốn tỉa bớt nên thấy vườn cây thoáng mát hơn, ngôi nhà bớt vẻ âm u. Trước cổng có đặt hai bóng đèn tròn to, sáng trưng. Nhưng cho dù không có đèn Mây cũng không còn sợ hãi nữa vì Mây đã là người lớn. Khi Mây để điện thoại xuống thì thấy những chiếc đầu trong mùng thò ra mở to mắt thao láo nhìn Mây. Mây kéo mền trùm kín đầu trước khi cả bọn ùa sang tốc mùng đè Mây giật lấy điện thoại. Chẳng có gì được gọi là riêng tư trong căn phòng của lục đại công chúa này. Nhưng anh Hưng đâu có phải là bí mật của Mây mà cần phải giấu. “Có cao như anh Sáng không?” “Tao thích bộ đội!” “Cho tao làm em gái với!” Cuối cùng Mây không biết đứa nào thích cao, đứa nào thích bộ đội, đứa nào muốn làm em gái trong cái âm thanh hỗn độn như chợ chiều đó.
Tan học, Mây còn trong sân trường thì có điện thoại của anh Hưng. Hình như đó cũng là điều Mây chờ đợi. Không biết từ bao giờ và khi nào, anh Hưng hiện diện trong Mây không với hình ảnh một người anh thường dắt Mây ra đồng bắt cua, làm diều cho Mây thả… Anh thường xuyên gọi điện thoại cho Mây nói về nơi anh đang sống. Những chiều biên giới đầy gió lộng anh thấy mây. Mây đầy trời đuổi theo từng bước anh đi, anh nghĩ đó là Mây. Những ngày mưa không có mây anh buồn tê dại. “Ra khỏi cổng trường bên trái, dưới gốc me, em sẽ thấy anh!” Trời! Sao không báo trước chứ? Anh Hưng hay nói đùa sẽ đến trường Mây trên cây chổi của mụ phù thủy. Anh nói sẽ gặp anh trong giấc mơ. “Mây! “Còn đang đứng tần ngần nghe gọi Mây giật mình. Năm đứa bạn đang tò mò nhìn Mây chờ đợi nhưng bây giờ anh Hưng đã là bí mật của Mây rồi nên Mây quyết liệt xua tay. “Chiều nay xin cho tao được tự do”.
Và Mây thấy anh Hưng đứng lóng ngóng bên cây me vẻ chờ đợi. Vẫn bộ quân phục màu xanh nổi lên trong màu khói lam chiều. Tim Mây đập  rộn lên theo từng bước chân đi. “Có nghĩa gì đâu một buổi chiều. Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt. Bằng mây nhè nhẹ gió hiu hiu.” Mây chợt nhớ mang máng mấy câu thơ của nhà thơ nào đó trong nỗi xuyến xao. Trong cái nắng còn có cái gì đó, trong mây còn có    ai đó và trong gió hình như có một người. “Tặng em!” Anh Hưng cười đưa ra một mớ dây tóc tiên xanh bọc trong giấy bóng đỏ. Cô Ba rất thích dây tóc tiên nên xin về trồng nhưng dây không sống được. Có lẽ đất không thích hợp mặc dù từ đó sang đây chỉ cách vài mươi mét. Người chủ rào dây tóc tiên thỉnh thoảng có sang chơi, ông không giam mình trong nhà nữa. Ông lui tới nhà tình thương, làm nhiều việc từ thiện khác. Có một mối tình nở muộn nhưng không sống được đã tàn héo như dây tóc tiên cô Ba trồng. Thiếu gì hoa trồng hàng rào như hoa hoàng anh, hoa giấy… nhưng cô Ba không chịu trồng. Bao nhiêu năm qua hàng rào nhà Mây vẫn trống trơn. Thấy Mây đứng lặng im anh Hưng hỏi. “Sợ hả?” “Không có! Nhưng sao lại tặng em dây tóc tiên?” “Để trói buộc và vì với anh và em dây tóc tiên có nhiều kỉ niệm” Mây nhận món quà, đầu hơi cuối thấp tránh ánh mắt nồng nàn của anh Hưng. “Anh Sáng có biết anh lên thăm em không?” “Có! Sáng nói, từ bây giờ mày không được kêu tao bằng mày nữa.” Mây bật cười và ngẩng lên. Nhưng ngay lập tức Mây nhớ lời anh Sáng nói nên nụ cười mở ra chưa hết đã bị giữ lại nửa chừng.  Anh Hưng nhìn có vẻ là lạ nhưng không quan tâm chỉ nắm vội bàn tay Mây. “Em phải đưa anh đi khắp thành phố đó!” Một tay của Mây anh Hưng nắm, còn tay kia Mây nắm mớ dây tóc tiên thật chặt. Cả hai hòa vào dòng người tấp nập nhộn nhịp của thành phố với một buổi tối đang bắt đầu.