Mật ong rừng, bò cạp, cua núi, tắc kè bay... là những sản vật thiên nhiên ưu đãi cho vùng Bảy Núi (An Giang)

Đây cũng là nguồn sống của nhiều người dân. Họ đổ xô săn lùng các “của độc” này để bán kiếm lời.

Mới 3 giờ sáng, anh Nguyễn Văn Cương, một thợ săn cự phách vùng Bảy Núi, đã gọi tôi dậy. Trong căn nhà ở thị trấn Nhà Bàn, huyện Tịnh Biên - An Giang, chúng tôi ngồi trò chuyện chờ đợi bên bình trà nghi ngút khói giữa khí trời buổi sớm se lạnh.

Anh Cương nhìn đồng hồ, bảo: “Mùa này phải chịu khó đi xa, sang tận những ngọn núi ở Tri Tôn - An Giang mới có mật ong rừng nên phải đi sớm”. Nửa giờ sau, chúng tôi lên đường.

Lấy mật, không hại ong

Chiếc xe máy mò mẫm trong đêm tối. Anh Cương rành đến từng con dốc, khúc cua, ổ gà. Điểm đến của chúng tôi là núi Tức Dụp ở Tri Tôn. Hơn một giờ rưỡi chạy trong màn sương buốt lạnh của núi rừng, chúng tôi đến một căn nhà dưới chân đồi và gửi xe ở đây.

Chúng tôi tiếp tục chinh phục ngọn núi cao chót vót. Vừa thoăn thoắt leo lên những phiến đá cheo leo, anh Cương vừa ngó nghiêng tứ phía quan sát. Chợt anh reo lên: “Đây rồi, bên triền núi đối diện”. Lúc này, những tia sáng ban mai dần dần hiện lên.

Theo tay chỉ của Cương, tôi cố nhìn lên những tán lá trên đầu. Trong ánh sáng nhập nhoạng buổi bình minh, mỗi lúc càng rõ hơn nhiều chú ong đổ đến tìm mật. Anh giải thích: “Tức Dụp là nơi có hoa nở sớm nhất vùng Bảy Núi nên ong tụ tập về đây làm tổ trước nhất”.

Anh Cương bảo tôi nép mình bên phiến đá chờ lũ ong lấy mật xong bay về tổ để bám theo. Với kinh nghiệm hơn 20 năm trong nghề, Cương cho biết phải luyện đôi mắt cho tinh lanh mới xác định kịp hướng ong bay. Chúng bay không nhanh lắm nhưng trong rừng núi, cây, đá lổn nhổn rất dễ mất dấu. Cương quét mắt dõi theo hướng 3-4 chú ong đang bay ngược lên triền núi trong tia nắng sớm, nơi có chùm dây leo rậm rạp và mấy tảng đá nhô ra.

 

Anh Cương với “chiến lợi phẩm” là tổ ong từng săn được trên núi Tức Dụp.

Thoắt mấy cú nhảy, anh đã sang triền đá bên kia. Rất khó khăn, tôi mới đến được chỗ Cương và hết sức thích thú khi phát hiện một tổ ong to tướng đầy mật. “Loài ong này rất hiền, ít đốt người và không có nọc độc.

Chúng làm tổ trong hốc đá, mật nằm trong từng miếng sáp xếp theo tầng như bậc thang nên được gọi là ong tầng” - anh Cương vừa giải thích vừa đốt đuốc, hun khói cho đàn ong bay đi rồi gỡ lấy tổ.

Trong buổi sáng, chúng tôi đã săn được 4 tổ ong rừng với gần 3 lít mật nguyên chất. Cương rủ tôi đến núi Cô Tô ở xã Cô Tô, huyện Tri Tôn, nơi cũng có hoa rừng nở sớm thu hút nhiều ong tụ tập làm tổ.

Vừa đi anh vừa tâm sự: “Làm nghề gì cũng cần có đạo đức mới tồn tại được lâu dài, nhất là ở chốn núi rừng. Mấy chục năm đi săn mật ong rừng, tôi tự đặt cho mình quy định chỉ lấy mật chứ không được giết hại ong, dù chỉ là con nhỏ”.

Cương cho biết mỗi năm anh săn được hơn 150 tổ ong rừng, kiếm hơn 100 lít mật. Cương cũng là người duy nhất ở vùng Bảy Núi săn được hơn hàng chục tổ ong mật to cả sải tay, mỗi tổ cho gần 10 lít mật.

Tuy nhiên, anh thổ lộ: “Nghèo quá mới theo nghề này, riết rồi thành nghề chính kiếm sống quanh năm. Tôi biết mình đã mắc nợ ong, nợ núi rừng nên không dám làm hại mà còn cố bảo vệ những tổ ong còn nhỏ hoặc ong non, không để người ta đốt phá vô tội vạ”.

Kiếm tiền dễ dàng từ bò cạp

Ngang qua các chợ biên giới ở An Giang, tôi ngỡ ngàng khi thấy bò cạp núi được bày bán la liệt. Anh Cương cho biết: “Bò cạp ở Bảy Núi  là loài có nọc cực độc nhưng từ lâu được xem như thực phẩm cao cấp vì có nhiều tác dụng như dược liệu quý hiếm. Bởi thế, quanh đây có nhiều đội quân hùng hậu chuyên săn đào bò cạp núi để bán”.

Theo anh Cương, ở Bảy Núi có Võ Văn Bảo, ngụ tại huyện Tịnh Biên, tuy còn trẻ nhưng đã là một tay thợ săn bò cạp tiếng tăm và nhiều kinh nghiệm nhất vùng.

Tôi tìm gặp Bảo và được anh rủ đi săn đào bò cạp núi. Bảo cho biết khắp vùng Bảy Núi nơi nào cũng có bò cạp sinh sống. “Lính” của Bảo có đến 4 người rất trẻ, đều nắm rõ địa bàn nào có nhiều bò cạp nhất.

“Nhiều nhất là ở núi Phú Cường, xã An Nông, huyện Tịnh Biên. Trước đây, mỗi ngày có hàng chục người đến đó săn đào bò cạp” - Bảo kể.

Đến núi Dài Năm Giếng ở Tịnh Biên, Bảo xách cái len đi lòng vòng và dừng trước một gò đất lỗ chỗ nhiều hang nhỏ độ bằng 2 ngón tay. Bảo diễn giải: “Hang bò cạp cũng dẹp giống như thân hình của chúng nên dễ phân biệt với hang của nhiều loài vật khác.

Hang sâu nhất chỉ khoảng 60 cm, thường là nơi “đại gia đình” bò cạp sinh sống. Còn hang cạn khoảng 20-30 cm thì chỉ có một đôi bạn tình bò cạp ở”.

Bò cạp ở Bảy Núi được bày bán la liệt

Nói đoạn, Bảo thoăn thoắt xắn chiếc len vào một cái hang. Bị kinh động, lũ bò cạp rút sâu vào cuối đáy hang án binh bất động. Bảo nhờ tôi tìm một nhánh cây khô để câu bò cạp ra ngoài.

Một tay thọc nhánh cây vào hang, tay còn lại Bảo cầm sẵn len để ém miệng hang đề phòng bò cạp trốn chạy. Vừa thọc cây vào, một con bò cạp chúa to bằng ngón chân cái lao ra ngoài thoát thân nhưng liền bị Bảo dùng len đè giữ lại rồi lấy nhánh cây đưa cho nó kẹp.

Thấy nhánh cây, con bò cạp chúa hung hăng giương cặp càng to khỏe kẹp thật mạnh nên dễ dàng bị Bảo bắt bỏ vào bao. Cũng bằng nhánh cây dụ cho lũ bò cạp kẹp, Bảo dễ dàng lôi lần lượt “gia đình” chúng ra khỏi hang.

“Bây giờ mới săn bò cạp thật sự nè” - Bảo thông báo và gọi thêm hai “đệ tử” cùng đi.

Mỗi người vác một chiếc leng, xách theo bao nhỏ đi sâu vào núi Dài Năm Giếng. Đến mỗi hốc đá, Bảo đều đứng lại quan sát rồi mới quyết định đào hay không. “Bò cạp thường làm hang theo các cục đá nhỏ hoặc kẹt đá”, vừa giải thích, cả 3 thợ săn vừa liên tục đào, bắt bò cạp cho vào bao.

Hơn 2 giờ săn đào, nhóm của Bảo bắt được hơn 70 con bò cạp. “Bạn hàng thu từ 1.000-2.000 đồng/con, tính ra kiếm tiền từ bò cạp cũng dễ. Tuy nhiên, vì bị săn bắt ráo riết nên bò cạp ở Bảy Núi không còn nhiều. Vì thế, không ít người đã sang tận Campuchia để tìm bò cạp”- Bảo cho biết.

Lên núi câu cua 

Hôm về núi Cấm ở xã An Hảo, huyện Tịnh Biên thăm người bạn tên Thảo, tôi được anh rủ lên núi câu cua. Thấy tôi tròn mắt ngạc nhiên, Thảo cho biết: “Ở đây có loài cua núi đặc sản không nơi nào có.

Cua núi sinh sôi nảy nở vào mùa mưa. Chưa ăn cua núi coi như chưa biết gì về núi Cấm”. Thảo vào nhà lấy một cần câu không dây cũng chẳng có lưỡi, lôi tôi lên núi. Vừa đi, Thảo vừa cột một chùm dây thun màu sắc sặc sỡ vào đầu cần câu, bảo: “Mồi câu cua đó”. 

Hai con cua núi được anh Thảo câu trên núi Cấm.

Đến một khe suối trên núi Cấm, tôi đã thấy nhiều người ngồi rải rác câu cua. Thảo cho biết cua núi rất hung dữ. Với đôi càng bông sắc nhọn, vừa thấy chùm dây thun màu là chúng kẹp ngay đưa vào miệng. “Cua núi dễ câu, dễ bắt mà thịt lại ngon nên cứ tới mùa mưa là người dân lại đổ lên đây câu.

Gần đây, du khách đến núi Cấm cũng ráo riết tìm mua cua núi khiến giá bán cũng nâng lên và ngày càng có nhiều người đi câu. Có người câu chuyên nghiệp chỉ khoảng 2 giờ đã bắt được 4-5 kg, kiếm được vài trăm ngàn đồng” - Thảo kể.

“Dính rồi, dính rồi!” -một cậu bé reo lên rồi nhanh nhảu kéo cần câu còn dính con cua đực đang kẹp càng vào chùm dây thun. Nó có màu tím rất đẹp ở dưới yếm, mai màu đen pha tím, còn cặp càng màu lửa lấm tấm đốm trắng. Kế bên, một người đàn ông cũng kéo lên được một cặp cua rõ to.

Thảo cũng không chịu kém, vừa thả cần câu xuống suối liền kéo lên một con cua đực bự chảng. Bắt con cua cho vào chiếc thau nhôm mang theo, Thảo hồ hởi: “Cua núi rất sạch vì không đóng rong rêu. Món canh cua núi là số một xứ này. Ngoài ra, cua núi cũng rất khoái khẩu khi rang me, rang muối hay đơn giản nhất là luộc”.

Chẳng bao lâu, khi chiếc thau nhôm lổn ngổn đầy những chú cua to tướng, Thảo dừng câu, rủ tôi về. Nhiều người khác cũng lác đác ra về khi tay lỉnh kỉnh thùng, bao, túi... đầy cua núi.

Tắc kè bay dần biến mất

Tắc kè bay ở Bảy Núi to gấp rưỡi con thằn lằn nhà nhưng có đôi cánh ngắn trên lưng. Nhiều người cho rằng tắc kè bay có khả năng trị được nhiều bệnh, như: hen suyễn, ho... nên chúng bị săn lùng ráo riết và đang dần biến mất ở những cánh rừng núi vùng Bảy Núi. 

Trên đường đi bộ lên núi Cấm và núi Trà Sư ở Bảy Núi, tôi được nhiều người chào mời mua tắc kè bay trị bệnh. Mỗi con sau khi được mổ bụng, phơi khô, cho vào bọc có giá bán 8.000-10.000 đồng.

Người dân trên núi Cấm cho biết tắc kè bay thường đậu trên những thân cây trên núi cách mặt đất chừng 15-20 m. Nhiều người dân địa phương đã chế ra các loại ná thun, súng chĩa để đi săn tắc kè bay về bán. Mỗi con bán giá 2.000 đồng, bao nhiêu cũng có người đến thu mua.

Việc Hà Nội được bình chọn là đô thị sạch khiến nhiều người, kể cả người địa phương khác lẫn người đang sống ở Hà Nội ngạc nhiên. Nhiều người thậm chí cho rằng, danh hiệu này được trao cho Hà Nội là không xứng đáng, phản cảm.

GS.TS Nguyễn Lân Dũng

GS.TS Nguyễn Lân Dũng: Quá phản cảm!

Việc Hà Nội được trao tặng danh hiệu đô thị sạch là quá phản cảm. Tôi đã đi nhiều thủ đô các nước, chưa thấy thủ đô nào mà người dân vứt rác ra đường - kể cả chuột chết, xe máy đi lên vỉa hè, người đi bộ đi xuống lòng đường... như ở Hà Nội.

Tôi được biết, việc bình chọn này dựa trên 12 tiêu chí, nhưng tiêu chí gì cũng phải thông qua nhận xét của người dân. Người dân phải thấy đúng là sạch thì hãy trao tặng danh hiệu là đô thị sạch.

Hiện nay, đang có phong trào phân loại rác. Nhưng nhiều người phân loại rác trong nhà (rác hữu cơ, vô cơ), khi đem ra thùng rác ngoài đường thì tất cả lại đổ chung một chỗ. Vậy là việc phân loại này khiến người dân mất công.

Ở Việt Nam, tôi thấy, thực ra Huế, Đà Nẵng, đặc biệt là Đà Lạt là những nơi sạch hơn cả, ít nhất là sạch hơn Hà Nội. Theo tôi, ngoài việc đề ra tiêu chí và bình xét, cũng phải dựa trên cảm quan. Chứ rõ ràng một nơi không sạch lại được bình chọn là sạch thì danh hiệu ấy cũng chẳng có nghĩa lý gì. Nói Hà Nội sạch, trao danh hiệu Hà Nội là đô thị sạch là điều không đúng, không chấp nhận được.

TS Nguyễn Duy Bảo (viện trưởng Viện Y học Lao động và Vệ sinh môi trường): Sạch hay không là do ý thức

TS Nguyễn Duy Bảo

Muốn Hà Nội sạch thì phải có tổng thể nhiều giải pháp về quản lý nhà nước, cơ sở sản xuất gây ô nhiễm phải được xử lý; Những nhà máy nằm trong quyết định di dời phải được di dời.

Tức là, những nhà máy nằm trong quyết định 64 (nhà máy gây ô nhiễm) thì cần có biện pháp, chế tài kiên quyết để xử lý. Ngoài ra, cần vận động nhân dân, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân.

Khi mọi người cùng nhìn thấy việc đó là đúng thì sẽ cùng chung tay góp sức để Hà Nội sạch và đẹp hơn.

Thực ra, chúng ta đã có chế tài xử phạt hành chính với những vi phạm như: hút thuốc nơi công cộng, có hành động, hoạt động gây ô nhiễm môi trường..., nhưng việc thực hiện vẫn không nghiêm; Đề ra thì đúng nhưng chưa thực hiện được triệt để. Điều này là trách nhiệm của các cơ quan quản lý.

Hà Nội dân đông. Nhưng tôi cho rằng, việc dân quá đông không liên quan đến việc Hà Nội sạch hay không sạch, vì cái này là do ý thức. Đà Nẵng sạch hơn Hà Nội là dân có ý thức hơn chứ không phải vì ít dân hơn.

Nhưng ý thức này cũng không phải tự nhiên mà có, mà do vai trò quản lý trong việc hướng dẫn để nâng cao nhận thức. Khi đã nhận thức đúng thì người ta sẽ có hành động đúng. Hà Nội nên học hỏi các nơi khác trong việc tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân để giữ đô thị sạch.

ThS Nguyễn Liên Kết

ThS Nguyễn Liên Kết (Viện Xã hội học Việt Nam): Nên dũng cảm từ chối danh hiệu!

Tôi rất đồng tình với ý kiến của nhiều nhà khoa học và người dân về việc Hà Nội chưa xứng đáng với danh hiệu Thành phố Sạch.

Trong tình huống này, Hiệp hội Các đô thị Việt Nam nên nhìn nhận lại các tiêu chí đánh giá, xin lỗi và rút lại danh hiệu.

Bản thân Hà Nội cũng nên dũng cảm nhận ra chính mình và có hành động cao đẹp là từ chối, trả lại danh hiệu.

Nếu làm được điều này, tức là xã hội đang dần phát triển hơn, sự thật được tôn trọng, sự giả dối bị xoá bỏ.

Hà Nội hãy cố gắng vươn lên để cải thiện môi trường hơn xứng đáng với danh hiệu Thành phố sạch ở kỳ bầu chọn sau.   

Ông Trần Văn Mân (Lê Lợi, Vinh, Nghệ An): Hà Nội cần làm gương cho các phong trào

Ông Trần Văn Mân

Mỗi lần tôi ra Hà Nội thấy đang còn nhiều vấn đề môi trường. Cụ thể như đi ra đường là phải đeo khẩu trang, bịt mặt; Nhiều ao hồ, kênh mương nước bẩn, bốc mùi; Xe chở đất, cát làm rơi đầy đường...

Theo tôi, Hà Nội nên làm gương cho các thành phố khác và các phong trào khác của cả nước bằng cách dũng cảm trả lại danh hiệu.

Đồng thời, nhân đây các nhà lãnh đạo của Hà Nội nên nhìn nhận lại sự đầu tư, quản lý, phong trào làm sao hiệu quả hơn về môi trường.  

Hơn một tháng nay, dọc quốc lộ 1A, đoạn đường qua xã Lộc Thủy (Phú Lộc, Thừa Thiên – Huế) kéo dài gần 2 km, người dân đổ xô ra đường rao bán chim trời.

Tay cầm những chú chim đã bị vặt sạch lông giơ lên quảng cáo. Đoạn đường bỗng chốc trở thành chợ bày bán chim trời công khai với nhiều loại như: cò trắng, cò mỏ nhọn, chim nước, vạc…

Giá của mỗi chú chim trời đã vặt lông có trọng lượng khoảng 0,5 kg có giá từ 20 – 40.000 đồng. Những chú chim lớn còn sống giá đến 100.000 đồng/ con.

Chị Nhung, người bán chim cho biết: “Tui chỉ mua của những người dân trong vùng đi bẫy chim ngoài đồng rồi bán lại. Mùa này chim trời về nhiều lắm. Nghe người ta nói là bắt nhiều sẽ hết chim trời, nhưng năm nào chúng cũng bay về đầy đồng. Hết lứa này thì có lứa khác chứ lo gì”.

Bà Nhung cho biết có ngày bà thu nhập cả vài triệu đồng từ việc bán chim trời.

Mùa mưa từ cuối tháng 9 đến đầu tháng giêng, hàng chục loài chim đổ về các vùng dọc phá Tam Giang trú ngụ, kiếm ăn. Nhưng chúng lại bị những bàn tay con người tận diệt từng ngày.

Và với tình trạng tận diệt chim trời như hiện nay thì ngày chim trời biến mất trên các cánh đồng nơi đây sẽ không còn xa. 

“Chùm” chim trời này được bán với giá 40.000 đồng

Lê Văn Vinh, học sinh trường THCS Lộc Thủy (Phú Lộc) một buổi đi học, một buổi đi bẫy chim trời rồi ra quốc lộ bán kiếm tiền.

Số phận những con chim trời chuẩn bị hành xác...

Trong chốc lát, dưới bàn tay và lửa, từng con chim sẽ được vặt trụi lông và nướng cháy xém sau đó đem bày bán.

Xem chừng nơi được ví “đất lành chim đậu”  của Thừa Thiên - Huế, một ngày nào đó sẽ không còn chim.

GS Hoàng Tụy
Tạp chí Tia Sáng
Thứ tư, 07/10/2009

1. Giáo dục sa sút không phải vì thiếu tiền mà vì quản lý kém

Sau một mùa thi THPT và ĐH-CĐ nặng nề, căng thẳng giả tạo và lãng phí vô lối, không có ở đâu ngoài Việt Nam trong thập niên đầu thế kỷ 21, trường học chưa kịp nghỉ ngơi cho lại sức đã bước vào khai giảng năm học mới, khởi động một chu kỳ khổ dịch đầy lo âu cho cả thầy lẫn trò.

Giữa lúc đời sống trăm mối tơ vò mà trên báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng đầy rẫy những bản tin chữ to nào là học phí cao, tiền trường leo thang, tiểu học công lập có nơi thu học phí 70-80 nghìn đồng/tháng, THCS, THPT vừa đầu năm học phụ huynh phải è cổ đóng góp cả chục khoản tiền “tự nguyện” bắt buộc. Trong khi đó chương trình học đã nhiều năm bị phê phán quá tải vẫn chưa hề giảm tải, sách giáo khoa sai sót đến mức đính chính không xuể vẫn cứ phải dùng, chương trình phân ban THPT bộc lộ bất cập ngay khi mới đưa ra thực hiện nhưng vẫn sẽ giữ nguyên cho đến 2015.

GS Hoàng Tuỵ – Một nhà toán học và giáo dục lớn của Việt Nam

Khẩu hiệu “trường học thân thiện, học sinh tích cực” nghe thì hay, nhưng băn khoăn lớn là làm thế nào trong hai năm tới chấm dứt được nạn “đọc, chép” trong khi mọi thứ khác, từ chương trình, sách giáo khoa, tổ chức học tập cho đến thi cử và nhiều chuyện cốt lõi khác về tư duy giáo dục vẫn căn bản gần y nguyên như nửa thế kỷ trước. Thật xót xa khi học sinh được khuyên “học làm người trước khi học chữ” mà có nơi nhân danh chuẩn hóa giáo viên người ta buộc các thầy cô chưa đạt chuẩn phải đeo trước ngực tấm biển “giáo viên chưa đạt chuẩn” khi vào lớp. Quản lý thiếu nhân tính như thế tránh sao được những chuyện đau lòng như thầy bắt trò liếm ghế, trò tạt a-xit thầy, học sinh lớp 11-12 đâm chém nhau ngay trước cổng trường, v.v. Nói chống bệnh thành tích mà trước kia tỉ lệ tốt nghiệp phổ thông đạt trên 90%, nay sau hai năm thi cử nghiêm túc hơn, tỉ lệ đó cũng đã dần dần trở lại xấp xỉ… 90%, không biết phép lạ nào đã nâng cao chất lượng học tập nhanh chóng như vậy.

Giáo dục phổ thông đã thế, giáo dục đại học, cao đẳng còn nhiều chuyện ly kỳ hơn: khắp nước, kể cả đại học quốc gia, tràn lan và bát nháo “đào tạo liên kết”, môn học một học kỳ chỉ cần 3-4 ngày xong hết cả học và thi, nên ai cũng học được, trường trung cấp cũng đào tạo thạc sĩ là chuyện hi hữu trên thế giới. Hóa ra ta hiểu đại chúng hóa, thị trường hóa đại học là thế. Chẳng lạ gì chỉ trong vài năm đã xuất hiện hàng mấy trăm đại học mới. Lạ nhất là đề án tiến sĩ hóa, thạc sĩ hóa 100% cán bộ công chức của thủ đô để “đột phá tư duy lãnh đạo” (may mà kế hoạch này đã tạm rút lại sau khi bị phản đối kịch liệt). Cái não trạng sính bằng cấp và thói hư học thâm căn cố đế bị lợi dụng triệt để, biến kinh doanh chữ nghĩa thành một nghề phát đạt chưa từng thấy: trường công chiêu sinh “ngoài ngân sách” một số lượng lớn sinh viên với học phí gấp mấy lần bình thường, rồi nay mai theo xu hướng đó sẽ tiến lên cổ phần hóa theo chiến lược đổi mới đại học của Bộ GD&ĐT; trường tư được tự do chạy theo lợi nhuận, bất kể chất lượng nào chỉ cần trưng biển “đại học quốc tế …” tha hồ đặt ra những khoản thu kỳ dị bóc lột người học. Gần 4 trăm đại học chỉ mới thỏa mãn được chưa đến 20% yêu cầu, trong lúc đó trường nghề tuy rất ít vẫn sống ngắc ngoải vì ai cũng chỉ muốn làm thầy, hoặc làm công bộc của dân, không ai thích làm thợ. Có nơi như ở Dung Quất nhà máy cần rất nhiều thợ hàn, mở lớp đào tạo được một khóa 160 người đã đóng cửa, dù đời sống người dân địa phương vẫn rất lam lũ do không có nghề sau khi nhường đất xây dựng khu công nghiệp.

Các quan chức giáo dục bảo những hiện tượng không hay chỉ là riêng lẻ, và để cho công bằng phải nhắc đến biết bao gương tốt hằng ngày vẫn âm thầm diễn ra. Đúng thế thật, song tiếc thay điều đó chỉ càng nói lên khoảng cách lớn giữa tiềm năng với thực tế – một khoảng cách không thể chấp nhận được mà nguyên nhân, như Chính phủ đã chỉ rõ gần đây, là do quản lý bất cập.

2. Cần cải cách có hệ thống, chứ không phải đổi mới vụn vặt

Nói cho đúng, thực trạng giáo dục như thế nào đã rõ như ban ngày, chẳng qua chúng ta mê ngủ nên chưa thấy, hoặc có thấy nhưng vì những ràng buộc, áp lực nào đó nên cứ phải bịt mắt, giả mê để tự dối mình, dối người khác và yên vị.

Giờ là lúc cần trung thực nhìn thẳng vào sự thật. Đó là lương tâm, là trách nhiệm chẳng những đối với xã hội hiện tại mà còn đối với lịch sử, đối với nhiều thế hệ mai sau.

Xin cảnh báo: tình hình giáo dục hiện nay cũng tương tự như tình hình kinh tế xã hội của đất nước giữa những năm 80 thế kỷ trước. Thử tưởng tượng lúc đó nếu chúng ta cứ một mực nhắm mắt trước thực tế đời sống bi đát của người dân mà không đổi mới thì đất nước có tồn tại được đến ngày nay không? Rõ ràng chỉ nhờ nhìn thẳng vào khủng hoảng kinh tế xã hội chúng ta mới thấy được giải pháp, mới có đầy đủ quyết tâm thoát ra bế tắc, cứu đất nước khỏi sự sụp đổ.

Sự sa sút của giáo dục có nguyên nhân khách quan: do đất nước nghèo, đầu tư không đủ, do trình độ non yếu của thầy cô giáo, do ý thức người dân lạc hậu, do phụ huynh cũng là “đồng tác giả” của nhiều sai lầm yếu kém của giáo dục, v.v. Đương nhiên tất cả những nguyên nhân này đều đúng. Song muốn lay chuyển tình hình phải thừa nhận nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân của mọi nguyên nhân, đó là lãnh đạo, quản lý bất cập, bất cập cả tâm lẫn tầm và từ trên xuống dưới.

Thật đáng tiếc ngành giáo dục chưa học được bao nhiêu bài học đắt giá đó. Hai mươi năm qua, hết đời bộ trưởng này đến đời bộ trưởng khác vẫn tiếp tục ca cái điệp khúc “thành tựu giáo dục là vĩ đại, bên cạnh đó còn nhiều bất cập”. Căn nhà giáo dục đã cũ nát thảm hại nhưng cứ loay hoay nay cơi nới chỗ này, mai sửa chữa chỗ kia, rốt cuộc thành ra căn nhà dị dạng chẳng ai muốn ở. Gia đình nào có khả năng đều tìm cách gửi con em ra nước ngoài để chạy trốn giáo dục trong nước. Chẳng thế mà có người nói vui nhưng thật cay đắng: nên có luật cấm quan chức cấp cao gửi con em du học nước ngoài thì may ra giáo dục mới có cơ hội được chấn hưng.

Điều rất lạ là các nghị quyết của Đại hội Đảng và các Hội nghị TƯ 3, 7, 9 đều đòi hỏi phải tiến hành cải cách giáo dục như một yêu cầu bức thiết của xã hội, nhưng những vị nhận trách nhiệm trực tiếp thì lại chẳng hề quan tâm thực hiện các nghị quyết ấy, thậm chí còn nói ngược lại. Chiến lược giáo dục dự thảo đến lần thứ 15 vẫn chỉ thấy lặp lại những quan niệm, tư duy cũ rích, tuy ngôn từ và số liệu có thay đổi cho hợp thời trang (như từ “đổi mới” xuất hiện với tần số kỷ lục). Bên cạnh đó, có những mục tiêu nghe thật hoành tráng, nào là từ nay đến 2020 (tức trong 11 năm tới) đào tạo 20.000 tiến sĩ, xây dựng 4 trường đại học đẳng cấp quốc tế, 1 trường vào tốp 200 thế giới, v.v… Song người dân vẫn phân vân: 3 năm qua ta đã làm được gì mà có thể đặt kỳ vọng cao như thế cho 11 năm tới? hay là ta đang mơ mộng thiếu thực tế, thiếu trách nhiệm, và căn bệnh thành tích từ ngoài da đã đi vào xương tủy?

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng nhiều lần đỏi hỏi phải thực hiện những biến đổi có tính cách mạng để chấn hưng giáo dục. Trong một bài viết đăng trên báo “Tiền Phong” số 25 ngày 18-6-2006, cố GS Lê Văn Giạng, một cựu lãnh đạo có uy tín của ngành đại học, cũng đã phát biểu: “Đã đến lúc phải chuẩn bị tiến hành một cuộc cải cách giáo dục thực sự nghiêm túc và thực sự khoa học để ra khỏi tình hình khủng hoảng triền miên của giáo dục 20 năm vừa rồi, để bước vào thời kỳ chấn hưng giáo dục như Nghị quyết của Đại hội Đảng X vừa yêu cầu”. Đó là chưa kể nhiều kiến nghị tương tự của nhiều bậc thức giả trong nước và Việt kiều, đặc biệt bản điều trần của 24 trí thức năm 2004 và bản kiến nghị đầu năm 2009 của Viện Nghiên cứu Phát triển IDS (nay đã giải thể). Thiết nghĩ chỉ những ai quá vô tâm với đất nước mới có thể yên lòng trước tình hình giáo dục hiện nay.

Những “đổi mới” trong các đề án công tác của ngành giáo dục, giỏi lắm cũng chỉ cho ta một nền giáo dục tốt theo chuẩn mực… nửa thế kỷ 20, chứ không thể biến nó thành một nền giáo dục hiện đại ở thế kỷ 21. Cứ xem bản chiến lược giáo dục 2009-2020 thì rõ: ví thử chiến lược này được thực hiện đầy đủ (điều khó thể), thì đến 2020 Việt Nam cũng chỉ có một nền giáo dục kiểu 1950, lạc hậu, còn xa mới hòa nhập được vào nền văn minh thời đại.

Có ý kiến biện bạch rằng hàng loạt cải tiến, đổi mới lớn nhỏ mà ngành giáo dục đang thực hiện cũng là cải cách. Phải công nhận hai chữ “đổi mới” nhan nhản trong hầu hết các đề án công tác của ngành giáo dục, nào là đổi mới nội dung, phương pháp và quy trình đào tạo, đổi mới cơ chế quản lý, đổi mới cơ chế tài chính, đổi mới phương thức triển khai hoạt động khoa học công nghệ, v.v. Chỉ có điều đổi mới thế nào thì chẳng ai giải thích nổi, chẳng ai biết rõ, cho nên cứ đổi mới tùy hứng, tùy tiện, tùy nghi, theo kiểu đầu Ngô mình Sở. Vả chăng cần thấy rằng cái cày chìa vôi dù có cải tiến giỏi đến đâu vẫn không thể biến thành cái máy cày hiện đại được; căn nhà tập thể thời bao cấp dù sửa chữa tân tạo hết mức vẫn không thể thành một chung cư tiện nghi hiện đại.

3. Giáo dục không phải là phòng thí nghiệm

Từ lâu ngành giáo dục đã có thói quen xem học sinh như những con chuột bạch để làm thí nghiệm thoải mái, mà điển hình là mười mấy năm liền thí nghiệm các chương trình phân ban trung học phổ thông. Thí nghiệm đi thí nghiệm lại không biết bao nhiêu lần, tốn kém bạc tỉ và không tính được hết thiệt hại cho các thế hệ học sinh nạn nhân thí nghiệm. Rất khó hiểu tại sao lợi ích của học sinh bị xem thường đến vậy.

Thử nghĩ có hãng hàng không nào dám mạo hiểm đưa máy bay mới ra chỉ để thí điểm xem chở khách có an toàn không? Vậy tại sao Bộ GD&ĐT có quyền thực hiện thí điểm các chương trình phân ban cho hàng nghìn, thậm chí hàng vạn học sinh trong cả hơn chục năm trời ? Mỗi lần thí điểm đều kết luận chưa thành công, kết quả chưa tốt, thế mà người ta vẫn vô tư tiếp tục thí điểm.

Những “đổi mới” trong các đề án công tác của ngành giáo dục, giỏi lắm cũng chỉ cho ta một nền giáo dục tốt theo chuẩn mực… nửa thế kỷ 20, chứ không thể biến nó thành một nền giáo dục hiện đại ở thế kỷ 21. Cứ xem bản chiến lược giáo dục 2009-2020 thì rõ: ví thử chiến lược này được thực hiện đầy đủ (điều khó thể), thì đến 2020 Việt Nam cũng chỉ có một nền giáo dục kiểu 1950, lạc hậu, còn xa mới hòa nhập được vào nền văn minh thời đại.

Tại sao sau ba mươi năm mà các quy chế đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ, hay công nhận, bổ nhiệm GS, PGS của ta vẫn còn nhiều điểm ấu trĩ so với ngay cả một số nước trong khu vực ? Tại sao nhiều quy định sai lầm đến buồn cười trong các quy chế ấy vẫn tồn tại dai dẳng thời gian dài trước đây và có nhiều cái tồn tại mãi đến tận hôm nay? Có người bảo rằng ta không thể máy móc sao chép cách làm của nước ngoài cho nên phải sáng tác cách làm riêng phù hợp với điều kiện của ta. Nghe rất có lý, nhưng phải xét hậu quả thực tế là với cách quản lý ấy ta đã đào tạo ra hàng ngàn tiến sĩ giấy và xây dựng được một đội ngũ PGS, GS với trình độ, chất lượng ra sao ai cũng biết. Ngay gần đây tôi được biết chúng ta có cả những cơ sở đào tạo tiến sĩ về quản lý giáo dục. Cái tin ấy thật sự làm tôi ngỡ ngàng: rồi đây số tiến sĩ ấy đương nhiên sẽ đóng góp vào con số 20.000 tiến sĩ ta dự định đào tạo trong 11 năm tới.

Quan điểm coi thường lợi ích của xã hội thể hiện trong nhiều chủ trương giáo dục mà nếu mô tả là “ngoan cố” có lẽ cũng không sai lắm. Về hàng loạt vấn đề quan trọng như quy chế công nhận, bổ nhiệm GS, PGS, quy chế tổ chức Hội đồng Giáo dục Quốc gia, chuyện biên soạn, xuất bản và phát hành sách giáo khoa, chuyện thi cử, đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ, v.v… đã có biết bao đề xuất hợp lý bị bỏ ngoài tai, phải chờ đợi đến cả chục năm trời hay hơn mới được nghiên cứu để tiếp thu. Dù là bậc trí lự cao siêu, thì những người lãnh đạo ngành GD&ĐT cũng không thể luôn luôn sáng suốt. Huống chi, nhìn vào bảng chi tiêu của ngành giáo dục thấy quá nhiều khoản chi lớn để “nâng cấp năng lực quản lý”, cử cán bộ đi tham quan, học tập kinh nghiệm ở các nước, chứng tỏ điều ngược lại có lẽ đúng hơn.

Như đã nói trên, nguyên nhân sa sút của giáo dục là quản lý yếu kém, song cần nói cụ thể hơn là quản lý yếu kém như thế nào.

Trong chiến tranh chống Pháp rồi chống Mỹ, giữa muôn vàn khó khăn, giáo dục nói chung và đại học nói riêng vẫn phát triển tốt là nhờ có được những vị tư lệnh hiểu biết sâu sắc giáo dục, có tầm nhìn xa, có uy tín cao trong ngành về cả đức độ và tài năng. Sau này chúng ta thường xuyên gặp khó khăn cũng chính là vì tâm và tầm của cơ quan quản lý giáo dục. Nếu xem giáo dục là quốc sách hàng đầu thì phải hết sức coi trọng nhiệm vụ lãnh đạo giáo dục. Người được giao phó nhiệm vụ này chẳng những phải hiểu biết sâu sắc giáo dục hiện đại mà còn phải có điều kiện tập trung toàn tâm toàn ý cho nhiệm vụ ấy. Không thể giao nhiệm vụ quan trọng trong quản lý giáo dục cho những người chưa biết việc, chưa thạo việc.

Trong giáo dục, khoa học có những vấn đề mà tranh luận cả ngày cũng không kết luận nổi, nếu vốn hiểu biết và vốn văn hóa phổ quát quá khác nhau. Cho nên cần, rất cần chờ đợi và lắng nghe nhau, song trước hết phải được thẳng thắn trao đổi ý kiến.

Nguồn: Tạp chí Tia Sáng

---

Ðăng bài của GS Hoàng Tụy: Tia Sáng bị dập tắt

 

28.10.2009

‘Bất cập cả tâm lẫn tầm, từ trên xuống dưới’

Hà Giang/Người Việt

Một bài phân tích về tình hình giáo dục Việt Nam của Giáo Sư Hoàng Tụy trên tạp chí Tia Sáng Online cách đây vài hôm được dư luận cho là nguyên nhân khiến diễn đàn Tia Sáng bị đình bản.

Tin này được các diễn đàn điện tử và bloggers phổ biến rộng rãi, cùng với nội dung bài viết “Giáo Dục: Xin cho tôi nói thẳng,” của Giáo Sư Hoàng Tụy, và cả lời bình của độc giả tạp chí Tia Sáng Online.

Chủ nhân của blog có tên “Bút Lông” viết trên blog của mình, “Thủ phạm làm Tia Sáng Online đình bản” là bài “Giáo dục: Xin cho tôi nói thẳng” của GS Hoàng Tụy. Bài viết này được các tác giả Báo Cáo Harvard về đại học Việt Nam trích dẫn và đưa vào phần phụ lục. Nguyên văn bài của GS Hoàng Tụy khi đăng trên Tia Sáng cũng đã bị cắt bớt một số câu.

Giáo Sư Hoàng Tụy là một nhà toán học nổi tiếng Việt Nam và thế giới, năm nay đã ngoài tám mươi, được giới trí thức quý mến với những bài tham luận về quốc kế dân sinh và giáo dục.

Trong bài viết bị cho là lý do khiến “Tia Sáng bị dập tắt,” Giáo Sư Hoàng Tụy đưa ra một số nhận định về tình trạng sa sút của nền giáo dục Việt Nam, với ba kết luận là: Giáo dục sa sút không phải vì thiếu tiền, mà vì quản lý kém; cần cải cách có hệ thống, chứ không phải đổi mới vụn vặt; và giáo dục không phải là phòng thí nghiệm.

Về nguyên nhân của nền giáo dục sa sút, ông viết rằng có nhiều nguyên nhân khách quan, như đất nước nghèo, đầu tư không đủ, trình độ non yếu của thầy cô giáo, ý thức người dân lạc hậu. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, muốn lay chuyển tình hình, “phải thừa nhận nguyên nhân của mọi nguyên nhân,” là “lãnh đạo, quản lý bất cập, bất cập cả tâm lẫn tầm và từ trên xuống dưới.”

Tin báoTia Sáng Online bị đình bản đã làm dư luận xôn xao!

Tiếp xúc với phóng viên Người Việt, một nhà giáo dục trong nước, không muốn nêu tên, nhận định, “Tia Sáng là diễn đàn của trí thức Việt Nam đấy. Bị đóng cửa chỉ vì một bài viết, thì ‘đất nước này mạt vận rồi!’”

Một blogger khác viết rằng, Giáo Sư Hoàng Tụy viết rất nhiều về giáo dục Việt Nam, trong đó có một bài đăng trên Tia Sáng từ lâu rồi, có nội dung đại khái là những người đi học thời Pháp, bảo rằng Pháp đào tạo chỉ để phục vụ chế độ thực dân, mà sau họ trở thành những trí thức lớn có nhân cách và yêu nước, chống Pháp, còn những người do Liên Xô đào tạo thì lại kém cỏi đủ mặt mà dường như thiếu thốn về nhân cách. Bài viết đó cũng bị xem là “đụng chạm” nặng, khiến nhiều người tức giận, “có lẽ trong đó có cả Nguyễn Thiện Nhân!”

Trong một email gửi cho bạn bè về việc báo Tia Sáng Online bị đình bản sau khi đăng bài của mình, Giáo Sư Hoàng Tụy tâm sự rằng, ông “quá mệt mỏi rồi,” vì, tuy cao tuổi và sức khỏe yếu kém, ngoài việc chuyên môn, ông đã dành ra phần lớn thời gian và tâm trí lo nghĩ về giáo dục nước nhà, mà “xem ra chỉ làm cho nhiều người tốt bị liên lụy.”

Nguồn: Người Việt

---

Tia Sáng bị dập tắt

 

Bùi Tín

30.10.2009

“Tia Sáng online” là một mạng thông tin quốc nội được giới trí thức trong nước cũng như ngoài nước tìm đọc khá nhiều.

Đó là tiếng nói chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đã 8 năm nay, mạng Tia Sáng có những nét riêng rất đáng chú ý, đó là khuyến khích đối thoại, trao đổi, tranh luận và phản biện, có thể vì ban biên tập mạng này hiểu rằng khoa học phát triển là nhờ trao đổi, tranh luận để luôn tiếp cận chân lý, đính chính những sai lầm thiếu sót.

Trên mạng Tia Sáng những tên tuổi được chú ý là: Nguyễn Trung (với bài Thời cơ vàng hay thảm hoạ đen), Vũ Minh Khương (bài Phát triển vững chắc hay phát triển hủ lậu), Nguyễn Quang A, Phạm Chi Lan (về xuất nhập khẩu), Nguyên Ngọc (về văn hoá Tây nguyên), Chu Hảo, Phạm Duy Hiển (về khoa học vật lý)… Đặc biệt là một số bài của giáo sư toán Hoàng Tuỵ về cải cách giáo dục, với quan điểm rõ ràng là không thể cải cách lặt vặt, bộ phận, như cải tiến chương trình, sách giáo khoa, cách thi cử…mà phải thay đổi tận gốc về mục tiêu giáo dục, quan điểm và triết lý giáo dục, phải thay đổi hẳn hệ thống giáo dục, muốn vậy phải làm một cuộc cách mạng giáo dục từ trên xuống dưới bởi những người lãnh đạo quốc gia, và những người lãnh đạo này phải có tâm và có tầm, nghĩa là phải có tâm huyết và trí tuệ.

Mới đây giáo sư Hoàng Tuỵ lại viết một bài nữa về giáo dục, nghĩ rằng những ý kiến của ông, của nhà văn Nguyên Ngọc và nhiều nhà giáo dục tâm huyết khác vẫn không được lắng nghe, nền giáo dục vẫn trì trệ sẽ tác động nguy hiểm đến tiền đồ, tương lai về mọi mặt của dân tộc, cần báo động đỏ, đó là bài “Xin cho tôi nói thẳng” in trên Tia Sáng on line ngày 7-10-2009.

Bài này chạm nọc của lãnh đạo. Và ắt phải làm cho tứ trụ triều đình (là tổng bí thư, chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch quốc hội) và cả bộ chính trị – 14 nhân vật giữ quyền lực tối cao – nổi cáu.

Ông nói đến tệ chạy theo thành tích đã thành cố tật, đỗ hết phổ thông vẫn cứ trên 90% hoài hoài. Ông nói đến phẩm chất đạo đức học đường, cô giáo bắt học trò lè lưỡi liếm ghế, học trò tạt a-xít vào mặt thầy, hiệu trường bắt nữ sinh làm gái điếm…Nhưng cay đắng nhất là ông ngay thật nhận xét sao nền giáo dục của thực dân Pháp lại đào tạo được cả một lớp trí thức Việt vừa có tâm vừa có tầm (mà ai cũng biết như Tạ Quang Bửu, Nguyễn Văn Huyên, Trần Đại Nghĩa, Vũ Trọng Khánh, Trần Duy Hưng…) mà sang thời cộng sản, bao nhiêu trí thức sang Nga và sang Tàu học về, mà sao không tạo được trí thức đúng nghĩa, có tâm và có tầm?

Câu nói thẳng ấy bị trả giá, nói thẳng ra là bị trả thù. Đúng lẽ, nó phải được biết ơn.

Mạng Tia Sáng online đã buộc phải đình bản không thời hạn, từ hôm kia 27-10. Tia Sáng phát sáng được dăm bảy năm đã buộc phải tắt ngấm, không lời tạm biệt.

Sau vụ bức tử hoành tráng Viện IDS – Viện Nghiên cứu Phát triển của 16 trí thức tự do, nay đến lượt mạng Tia Sáng online của Bộ Khoa học và Công nghệ bị bức tử!

Ai cũng biết toàn nhóm IDS cũng là những cộng tác viên thân cận nhất, có chất lượng nhất của mạng Tia Sáng.

Còn lại là mạng Bauxite Vietnam.Info, do 3 trí thức chủ trương, được gần 4 ngàn trí thức yểm trợ, đang ở trong tầm ngắm của Bộ Chính trị và của công cụ chuyên chính là Tổng cục II đầy quyền lực và mưu chước.

Cuộc săn lùng trí thức và cuộc chống săn lùng tự vệ của trí thức sẽ là một đề tài thời sự luôn nóng hổi từ nay đến đại hội XI đảng CS vào đầu năm 2011. Đang và sẽ là một cuộc đọ sức ngấm ngầm và công khai, gay go và quyết liệt, để xem cuối cùng phía nào có tâm và có tầm hơn phía nào.

Một bên là giới quyền lực cộng sản tối cao và một bên là giới trí thức tự do của dân tộc. Nhân dân và công luận thế giới là trọng tài.

Vận mệnh dân tộc đang được quyết định trong cuộc đấu tranh quyết liệt này.

Nguồn: VOA

---

Vì sao báo Tia Sáng online bị đóng cửa?

 

Khánh An, phóng viên đài RFA

30.10.2009

Mấy ngày qua, sự kiện tờ báo Tia Sáng Online bị xóa bỏ tên miền sau khi đăng bài viết “Giáo dục, xin cho tôi nói thẳng” của Giáo sư Hòang Tụy đã làm dấy lên mối trăn trở và u uất cho những người quan tâm đến nền giáo dục Việt Nam.

Bài viết của GS Hoàng Tuỵ

Giáo sư Hòang Tụy là một trong những cây đại thụ hàng đầu trong lĩnh vực tóan học, cũng là một nhà giáo rất tâm huyết với việc cải cách giáo dục Việt Nam.

Trong bài viết trên, giáo sư Hòang Tụy đề cập đến ba điều: Giáo dục sa sút không phải vì thiếu tiền mà vì quản lý kém, cần cải cách có hệ thống chứ không phải đổi mới vụn vặt và Giáo dục không phải là phòng thí nghiệm. Nhiều người cho rằng chính cách nói quá thẳng của ông đã là nguyên nhân chính làm cho tờ báo bị xóa bỏ tên miền.

Khánh An có cuộc trò chuyện với ông về vấn đề này.

Khánh An: Thưa GS. Hòang Tụy, mặc dù đang trong tình trạng sức khỏe không tốt nhưng ông cũng đã dành thời gian cho buổi phỏng vấn ngày hôm nay. Khánh An xin cảm ơn ông về điều này. Thưa Giáo Sư, chắc hẳn là ông đã biết tin tờ Tia Sáng Online bị xóa bỏ tên miền vì đã đăng bài viết của Giáo Sư, phải không ạ?

GS. Hoàng Tụy : Có chứ. Thì đúng là tờ báo bị đình bản, bị thu hồi cái tên miền, bị đình bản, lý do là vì nó đăng cái bài đấy của tôi. Nhưng mà lý do đấy thì người ta không nói chính thức, người ta nói là sau cái bài đấy thì có những bình luận của một người nào đấy họ xen vào đấy rồi họ bình luận thêm, còn tờ báo thì không được biết. Nhưng mà thôi, những cái chuyện đấy thì không phải là khó hiểu đâu.

Khánh An: Vâng. Thưa Giáo Sư, cá nhân ông đánh giá như thế nào về chuyện này?

GS. Hoàng Tụy : Có lẽ phần lớn anh em đọc, xưa nay đọc những bài – theo dõi những bài của tôi thì đều rõ cả. Dĩ nhiên là tôi không thể hài lòng được một cái chuyện như thế, nhưng tôi cũng cũng không có cách nào mà thay đổi được. Có một số anh em nhiều người đã viết thư hỏi tôi thì tôi cũng đã có trả lời trên Mạng rồi, thành ra tôi cũng không muốn nói nhiều thêm nữa, nghĩa là thêm một cái chuyện gì buồn nữa cho đất nước trong lúc này. Chỉ có thế thôi!

Giáo dục quốc gia?

Khánh An : Thưa Giáo Sư, sau khi bài báo của ông đã đăng lên thì có rất nhiều phản hồi từ phía người dân cả trong lẫn ngòai nước. Hầu hết đều ủng hộ quan điểm của Giáo Sư, đặc biệt là giới khoa học, giới sinh viên học sinh và những người làm công tác giáo dục. Với những phản ứng tích cực như vậy thì Giáo Sư có thấy có nhiều hy vọng cho việc cải thiện tình trạng giáo dục VN không?

GS. Hoàng Tụy : Trước hết tôi xin cảm ơn, rất cảm ơn tất cả bạn bè gần xa đã ủng hộ tôi trong cái việc tranh đấu cho một nền giáo dục tiến bộ, còn sắp tới thì tôi cũng khó nói bởi vì cái đó tuỳ thuộc rất nhiều yếu tố và hiện nay thì tôi chưa biết là tình hình nó thật như thế nào.

Tôi chỉ có trả lời với anh em tức là tôi cảm thấy mệt mỏi quá rồi thành ra thì thôi nhường cái công việc đấy cho các bạn có tâm huyết và chia sẻ với tôi cái niềm tin rằng hiện nay đối với nước ta có lẽ không có cái vấn đề nào hệ trọng hơn là giáo dục.

Khánh An: Thưa Giáo Sư, trong tình cảnh có thể xem là “chưa đẩy lui được bóng tối” trong giáo dục, thì ông suy nghĩ như thế nào về việc người dân Việt Nam có thể có những đóng góp thiết thự để mà “thắp lên một que diêm” làm thay đổi tình hình giáo dục nước nhà hiện nay ?

GS. Hoàng Tụy: Tôi thấy là muốn lay chuyển cái tình hình này thì chỉ những người như chúng tôi nói là không đủ. Các bạn trẻ, các bạn sinh viên, các bạn học sinh phải lên tiếng nhiều nữa, bởi vì chính các bạn là chịu ảnh hưởng của cái nền giáo dục này, và tương lai của các bạn tuỳ thuộc nhiều vào cái chất lượng của nền giáo dục này, cho nên các bạn phải lên tiếng, các bạn phải nói.

Còn chúng tôi dẫu sao cũng là những người gần đất xa trời rồi và tiếng nói nó cũng chỉ có tác dụng chừng nào thôi. Thành  ra là cái tương lai giáo dục của chúng ta sẽ như thế nào, tôi có thể nói là ở trong tay các bạn thanh niên

Khánh An: Vâng, xin cảm ơn Giáo sư Hòang Tụy. Xin ghi nhận nơi đây lòng biết ơn đối với những đóng góp và tâm huyết của ông dành cho nền giáo dục Việt Nam.

Nguồn: RFA

---

Giáo sư Hoàng Tụy: Giáo dục không thể đổi mới vụn vặt

 

08.10.2009

Căn nhà GD đã cũ nát…nhưng cứ loay hoay nay cơi nới chỗ này, mai sửa chữa chỗ kia, rốt cuộc thành ra căn nhà “dị dạng” chẳng ai muốn ở. Gia đình nào có khả năng đều tìm cách gửi con em ra nước ngoài để “chạy trốn” GD trong nước – GS Hoàng Tụy

Trước tâm lý bức xúc của xã hội về giáo dục và đào tạo hàng chục năm gần đây, các quan chức GD thường bảo những hiện tượng không hay chỉ là riêng lẻ, và để cho công bằng phải nhắc đến biết bao gương tốt hằng ngày vẫn âm thầm diễn ra. Đúng thế thật, song tiếc thay điều đó chỉ càng nói lên khoảng cách lớn giữa tiềm năng với thực tế – một khoảng cách không thể chấp nhận được mà nguyên nhân, như Chính phủ đã chỉ rõ gần đây, là do quản lý bất cập.

Cần cải cách có hệ thống, chứ không phải đổi mới vụn vặt

Thực trạng GD như thế nào đã rõ như ban ngày, chẳng qua chúng ta mê ngủ nên chưa thấy, hoặc có thấy nhưng vì những ràng buộc, áp lực nào đó nên cứ phải bịt mắt, giả mê để tự dối mình, dối người khác và yên vị. Giờ là lúc cần trung thực nhìn thẳng vào sự thật. Đó là lương tâm, là trách nhiệm chẳng những đối với xã hội hiện tại mà còn đối với lịch sử, đối với nhiều thế hệ mai sau.

Xin cảnh báo: Tình hình GD hiện nay tương tự như tình hình kinh tế xã hội của đất nước giữa những năm 80 thế kỷ trước. Thử tưởng tượng lúc đó nếu chúng ta cứ một mực nhắm mắt trước thực tế đời sống bi đát của người dân mà không đổi mới thì đất nước có tồn tại được đến ngày nay không? Rõ ràng chỉ nhờ nhìn thẳng vào khủng hoảng kinh tế xã hội chúng ta mới thấy được giải pháp, mới có đầy đủ quyết tâm thoát ra bế tắc, cứu đất nước khỏi sự sụp đổ.

Thật đáng tiếc ngành GD chưa học được bao nhiêu bài học đắt giá đó. 20 năm qua, hết đời bộ trưởng này đến đời bộ trưởng khác vẫn tiếp tục ca cái điệp khúc “thành tựu GD là vĩ đại, bên cạnh đó còn nhiều bất cập”. Căn nhà GD đã cũ nát thảm hại nhưng cứ loay hoay nay cơi nới chỗ này, mai sửa chữa chỗ kia, rốt cuộc thành ra căn nhà dị dạng chẳng ai muốn ở. Gia đình nào có khả năng đều tìm cách gửi con em ra nước ngoài để chạy trốn GD trong nước. Chẳng thế mà có người nói vui nhưng thật cay đắng: Nên có luật cấm quan chức cấp cao gửi con em du học nước ngoài thì may ra GD mới có cơ hội được chấn hưng.

Điều rất lạ là các nghị quyết của Đại hội Đảng và các Hội nghị TƯ 3, 7, 9 đều đòi hỏi phải tiến hành cải cách GD như một yêu cầu bức thiết của xã hội, nhưng những vị nhận trách nhiệm trực tiếp thì lại chẳng hề quan tâm thực hiện các nghị quyết ấy, thậm chí còn nói ngược lại.

Chiến lược GD dự thảo đến lần thứ 15 vẫn chỉ thấy lặp lại những quan niệm, tư duy cũ rích, tuy ngôn từ và số liệu có thay đổi cho hợp thời trang (như từ “đổi mới” xuất hiện với tần số kỷ lục). Bên cạnh đó, có những mục tiêu nghe thật hoành tráng, nào là từ nay đến 2020 (tức trong 11 năm tới) đào tạo 20.000 tiến sĩ, xây dựng 4 trường đại học đẳng cấp quốc tế, 1 trường vào tốp 200 thế giới…

Song người dân vẫn phân vân: 3 năm qua ta đã làm được gì mà có thể đặt kỳ vọng cao như thế cho 11 năm tới? Hay là ta đang mơ mộng thiếu thực tế, thiếu trách nhiệm, và căn bệnh thành tích từ ngoài da đã đi vào xương tủy?

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng nhiều lần đòi hỏi phải thực hiện những biến đổi có tính cách mạng để chấn hưng GD. Trong một bài viết đăng trên báo Tiền Phong số 25 ngày 18-6-2006, cố GS Lê Văn Giạng, một cựu lãnh đạo có uy tín của ngành đại học, cũng đã phát biểu: “Đã đến lúc phải chuẩn bị tiến hành một cuộc CCGD thực sự nghiêm túc và thực sự khoa học để ra khỏi tình hình khủng hoảng triền miên của GD 20 năm vừa rồi, để bước vào thời kỳ chấn hưng GD như Nghị quyết của Đại hội Đảng X vừa yêu cầu”.

Thiết nghĩ chỉ những ai quá vô tâm với đất nước mới có thể yên lòng trước tình hình GD hiện nay.

Những “đổi mới” trong các đề án công tác của ngành GD, giỏi lắm cũng chỉ cho ta một nền GD tốt theo chuẩn mực… nửa thế kỷ 20, chứ không thể biến nó thành một nền GD hiện đại ở thế kỷ 21. Cứ xem bản chiến lược GD 2009-2020 thì rõ: Ví thử chiến lược này được thực hiện đầy đủ (điều khó thể), thì đến 2020 Việt Nam cũng chỉ có một nền GD kiểu 1950, lạc hậu, còn xa mới hòa nhập được vào nền văn minh thời đại.

Có ý kiến biện bạch rằng hàng loạt cải tiến, đổi mới lớn nhỏ mà ngành GD đang thực hiện cũng là cải cách. Phải công nhận hai chữ “đổi mới” nhan nhản trong hầu hết các đề án công tác của ngành, nào là đổi mới nội dung, phương pháp và quy trình đào tạo, đổi mới cơ chế quản lý, đổi mới cơ chế tài chính, đổi mới phương thức triển khai hoạt động khoa học công nghệ, v.v.

Chỉ có điều đổi mới thế nào thì chẳng ai giải thích nổi, chẳng ai biết rõ, cho nên cứ đổi mới tùy hứng, tùy tiện, tùy nghi, theo kiểu đầu Ngô mình Sở. Vả chăng cần thấy rằng cái cày chìa vôi dù có cải tiến giỏi đến đâu vẫn không thể biến thành cái máy cày hiện đại được; căn nhà tập thể thời bao cấp dù sửa chữa tân tạo hết mức vẫn không thể thành một chung cư tiện nghi hiện đại.

GD không phải là phòng thí nghiệm

Từ lâu ngành GD đã có thói quen xem học sinh như những con chuột bạch để làm thí nghiệm thoải mái, mà điển hình là mười mấy năm liền thí nghiệm các chương trình phân ban trung học phổ thông. Thí nghiệm đi thí nghiệm lại không biết bao nhiêu lần, tốn kém bạc tỉ và không tính được hết thiệt hại cho các thế hệ học sinh nạn nhân thí nghiệm. Rất khó hiểu tại sao lợi ích của học sinh bị xem thường đến vậy.

Thử nghĩ có hãng hàng không nào dám mạo hiểm đưa máy bay mới ra chỉ để thí điểm xem chở khách có an toàn không? Vậy tại sao Bộ GD và ĐT có quyền thực hiện thí điểm các chương trình phân ban cho hàng nghìn, thậm chí hàng vạn học sinh trong cả hơn chục năm trời ? Mỗi lần thí điểm đều kết luận chưa thành công, kết quả chưa tốt, thế mà người ta vẫn vô tư tiếp tục thí điểm.

Tại sao sau ba mươi năm mà các quy chế đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ, hay công nhận, bổ nhiệm GS, PGS của ta vẫn còn nhiều điểm ấu trĩ so với ngay cả một số nước trong khu vực? Tại sao nhiều quy định sai lầm đến buồn cười trong các quy chế ấy vẫn tồn tại dai dẳng thời gian dài trước đây và có nhiều cái tồn tại mãi đến tận hôm nay?

Có người bảo rằng ta không thể máy móc sao chép cách làm của nước ngoài cho nên phải sáng tác cách làm riêng phù hợp với điều kiện của ta. Nghe rất có lý, nhưng phải xét hậu quả thực tế là với cách quản lý ấy ta đã đào tạo ra hàng ngàn tiến sĩ giấy và xây dựng được một đội ngũ PGS, GS với trình độ, chất lượng ra sao ai cũng biết. Ngay gần đây tôi được biết chúng ta có cả những cơ sở đào tạo tiến sĩ về quản lý GD. Cái tin ấy thật sự làm tôi ngỡ ngàng: rồi đây số tiến sĩ ấy đương nhiên sẽ đóng góp vào con số 20.000 tiến sĩ ta dự định đào tạo trong 11 năm tới.

Quan điểm coi thường lợi ích của xã hội thể hiện trong nhiều chủ trương GD mà nếu mô tả là “ngoan cố” có lẽ cũng không sai lắm. Về hàng loạt vấn đề quan trọng như quy chế công nhận, bổ nhiệm GS, PGS, quy chế tổ chức Hội đồng GD Quốc gia, chuyện biên soạn, xuất bản và phát hành sách giáo khoa, chuyện thi cử, đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ, v.v. đã có biết bao đề xuất hợp lý bị bỏ ngoài tai, phải chờ đợi đến cả chục năm trời hay hơn mới được nghiên cứu để tiếp thu.

Dù là bậc trí lự cao siêu, thì những người lãnh đạo ngành GD và ĐT cũng không thể luôn luôn sáng suốt. Huống chi, nhìn vào bảng chi tiêu của ngành GD thấy quá nhiều khoản chi lớn để “nâng cấp năng lực quản lý”, cử cán bộ đi tham quan, học tập kinh nghiệm ở các nước, chứng tỏ điều ngược lại có lẽ đúng hơn.

Như đã nói trên, nguyên nhân sa sút của GD là quản lý yếu kém, song cần nói cụ thể hơn là quản lý yếu kém như thế nào.

Trong chiến tranh chống Pháp rồi chống Mỹ, giữa muôn vàn khó khăn, GD nói chung và đại học nói riêng vẫn phát triển tốt là nhờ có được những vị tư lệnh hiểu biết sâu sắc GD, có tầm nhìn xa, có uy tín cao trong ngành về cả đức độ và tài năng. Sau này chúng ta thường xuyên gặp khó khăn cũng chính là vì tâm và tầm của cơ quan quản lý GD.

Nếu xem GD là quốc sách hàng đầu thì phải hết sức coi trọng nhiệm vụ lãnh đạo GD. Người được giao phó nhiệm vụ này chẳng những phải hiểu biết sâu sắc GD hiện đại mà còn phải có điều kiện tập trung toàn tâm toàn ý cho nhiệm vụ ấy. Không thể giao nhiệm vụ quan trọng trong quản lý GD cho những người chưa biết việc, chưa thạo việc.

Trong GD, khoa học có những vấn đề mà tranh luận cả ngày cũng không kết luận nổi, nếu vốn hiểu biết và vốn văn hóa phổ quát quá khác nhau. Cho nên cần, rất cần chờ đợi và lắng nghe nhau, song trước hết phải được thẳng thắn trao đổi ý kiến.

GS Hoàng Tụy

Bản nhạc Weeding March nổi lên đầy kêu gọi, cô dâu chú rể long trọng bước vào. Tiếng chàng MC vang vang: “Chị Hương lấy được anh Hùng, bõ công trang điểm má hồng răng đen”. Cô dâu Quỳnh Hương đang cười vội vàng ngậm chặt miệng lại, mặt đỏ dần dưới lớp phấn trắng vì hàm răng cô quả thực… không được trắng lắm!

Chọc vui quá đà Tôi đi dự đám cưới đứa cháu ruột ở Nho Quan, Ninh Bình. Đám cưới phải nói là to nhất nhì làng, thuê được MC hoạt náo và có kinh nghiệm. Nhưng đến phần vào buổi lễ, quan viên hai họ, đặc biệt là bố mẹ chú rể phải đỏ mặt tía tai vì xấu hổ. Bởi trong khi nhà trai, nhà gái đang chúc tụng nhau những điều tốt đẹp thì trên sân khấu MC bắt đầu: “Trăm năm trăm nẳm trăm nằm, đêm nay chắc chắn hai cằm chạm nhau... Rồi thì cằm chạm nhau và... cái đó cũng chạm nhau. Bên này là giường đôi uyên ương trẻ, phòng bên kia là giường đôi uyên ương già. Đôi uyên ương già cũng sẽ không ngủ được vì cái chạm nhau đó làm họ rộn ràng, xao xuyến...”. Đã thế, anh chàng MC này còn đế thêm câu: “Tôi nói thế có đúng không ạ, nếu được thì xin quan viên hai họ một tràng pháo tay. Xin cảm ơn, xin cảm ơn!”. Câu lạc bộ bạn yêu thơ Dân Việt Nam vốn yêu thơ, điều đó càng được khẳng định ở các lễ cưới. Các MC có tài “xuất khẩu thành thơ”, đặc biệt là thơ… không vần! Anh Việt Cường, Kim Mã, vừa kể vừa cười: “Hôm thứ Bảy mình vừa đi đám cưới thằng bạn thời sinh viên bên Gia Lâm. Thằng bạn mình cao 1m55, trông loẻo khà loẻo khoẻo mà MC cứ ngân nga: “Đẹp trai đến nỗi không ai đẹp bằng”. Không kìm được anh lại cười ha hả, rồi nói tiếp: “Lúc sau hết chịu nổi, mình phải chạy ra đằng sau sân khấu kéo “nhà thơ” xuống!”. Gala cười Ở một nhà hàng lớn quận Thanh Xuân, các phòng cưới san sát nhau. Buổi trưa, trước giờ ăn tiệc, sân rộng chật cứng khách, mọi người nháo nhác ngó nghiêng tìm đúng đám “chính chủ” của mình. Các MC “A lô, một, hai, ba bốn, alô, a lô…” thử micro đủ kiểu. Đến lúc vào tiệc, MC giới thiệu phòng bên này, MC phòng bên cạnh cũng cao giọng giới thiệu với nội dung tương tự, như thể cố tình nhại nhau. “Khán giả” ở dưới râm ran cười như được xem tấu hài miễn phí. “Và bây giờ, xin quý vị một tràng pháo tay đón mừng bố mẹ chú rể”; “Và bây giờ, xin quý vị một tràng pháo tay để bà nội cô dâu phát biểu đôi lời”; “Và bây giờ, xin quý vị một tràng pháo tay cho bài hát Tình thắm duyên quê”. Trời ạ, xin gì mà xin lắm thế? Nhầm địa chỉ Mùa cưới, mùa hạnh phúc của các cặp uyên ương, mùa làm ăn của nhà hàng, khách sạn, mùa “kiếm ăn” của những “vị khách không thiếp mời”… Tổ chức càng hoành tráng, đông quan lắm khách bao nhiêu thì chuyện bi hài càng xảy đến nhiều bấy nhiêu. Khách sạn BS, nhà khách TB… ngày nào cũng tiếp nhận gần 10 đám cưới. Hầu như giờ nào ở đây cũng có liền lúc vài đám cưới ở tất cả các tầng, nhất là trong những “ngày lành tháng tốt”. Ở dưới cổng, khách đã hỏi han rất kỹ, đã nói rõ là đến dự đám cưới của Thu Trang và Anh Minh rồi. Tầng 4, lên đến nơi, rất đông người, ung dung ngồi ăn, bắt chuyện rôm rả: “Ôi dào, trước lạ sau quen cả ấy mà”. Ăn uống xong xuôi, khách chờ mãi cô dâu chú rể đến để chúc mừng hạnh phúc kèm thông điệp: “Chú là trợ lý của bố cháu Trang đấy”. Rồi đôi uyên ương cũng xuất hiện, mọi người nâng ly chúc mừng, không khí tràn ngập tiếng cười, ai cũng như đang sống bằng “hơi men” trong ngày vui của chính mình vậy. “Trang đã lấy chồng rồi, nhanh thật, mà chú không thể nhận ra cháu nữa đấy, lớn lên xinh đẹp quá, ra dáng một cô vợ hiền, dâu thảo lắm rồi”. Vẫn hăng hái trong hơi men, khách quay sang cụng ly chú rể: “Chúc mừng Minh nhé, anh bạn trẻ, anh thật may mắn, lấy vợ vừa xinh đẹp vừa dịu dàng thì phải đối xử cho tốt đấy!”. “Xin lỗi chú, bọn cháu là Oanh - Tùng, chú là…?”. “Đây là tầng mấy? Tầng 3 à? Thôi chết, nhầm!”. Những vị khách “không thiếp mời” Mùa cưới, không chỉ là mùa làm ăn của nhà hàng khách sạn, còn là mùa “kiếm ăn” của những vị khách không mời. Quang, một “người quen” của tất cả các đám cưới lạ. Vũ khí của Quang là bộ vest rất lịch sự, lại quen biết với vài nhân viên nhà khách nên bao giờ Quang cũng “nằm lòng” lịch cưới của các cặp uyên ương. Khách vào đến cửa, đang lúng túng chọn chỗ, tìm người quen, bao giờ Quang cũng nhanh nhẹn ra bắt tay, sắp xếp chỗ ngồi rồi cũng tìm cho mình một bàn để “góp vui”. Trong túi Quang lúc nào cũng chuẩn bị vài cái thiếp, một ít phong bì… làm vật ngụy trang. “Chiến” xong, theo đúng kịch bản, Quang sẽ cáo phép đi tiếp khách, chúc các bác ngon miệng rồi “chuồn” thẳng tới đám khác. Cao thủ hơn Quang, Đạt không chỉ đến “dự đám” để kiếm ăn mà còn “kiếm tiền”. Cũng ăn mặc đẹp, cũng bảnh bao, Đạt tự nhiên như người nhà. Bên đàng trai thấy Đạt thì ngỡ “khách nhà gái”, nhà gái tưởng Đạt là “người đàng trai”. Vậy là cứ thế bắt tay, nói chuyện, hỏi han và chúc tụng. “Trong nghề” lâu năm nên Đạt rất tinh tường, chỉ cần liếc qua là biết những ai đang lúng túng không biết đưa phong bì cho ai khi cô dâu chú rể còn mải tiếp khách. Thay mặt các cháu, Đạt nhận “quà”, cảm ơn và không quên tiễn khách ra tận cửa, sau đó cũng tìm cách cáo lui “hồn nhiên” như khi xuất hiện. Mọi người cứ vui vẻ, bắt tay, trò chuyện, mấy trăm con người nên ai cũng ngờ ngợ, hình như thế, mà hình như không phải thế. Nắm được điểm này, Đạt “làm ăn” rất phát. Mùa cưới, mùa của hạnh phúc nhưng bạn đừng vì thế mà lơ là cảnh giác. Hãy chuẩn bị thật khoa học, lên danh sách rõ ràng số thực khách, phân công cụ thể người nhà phụ trách khoản đón, tiếp khách, đưa khách tới bàn tiệc.

Lòng trắc ẩn của người phụ nữ từng chịu nhiều bất hạnh đã mách bảo chị phải giúp đỡ cô gái đang lỡ đường chỉ vừa gặp mặt. Chị đâu ngờ rằng, người phụ nữ đang gặp cảnh nhỡ đường chị mời về nhà ấy chính là một hiện thân của thần chết.

Và đêm hôm đó, chị đã đánh vật với thần chết trong hàng giờ liền, chịu bao đau đớn bởi nhiều vết dao đâm để giành lại sự sống về phía mình. Ngày định mệnh ấy là ngày 28 tháng 9 năm 2009. Lúc đó khoảng 19 giờ 15 phút tối, vừa hết ca trực máy trộn vữa làm đường liên thôn, chị Vũ Thị Hợp, một quả phụ 46 tuổi, Hội trưởng Hội Phụ nữ thôn Thân, thị trấn Đồi Ngô (huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang) đạp vội xe về nhà để chuẩn bị bữa cơm tối muộn. Khi vừa đạp xe đến ngã tư thôn, cách nhà chỉ 2,3 trăm mét thì một cô gái lạ đứng ở rìa đường lao ra kéo đuôi xe chị Hợp lại để hỏi “hướng ra đường cái lớn đi lối nào”. Trong lúc vừa mệt lại vừa đói, chị Hợp vẫn xuống xe, tận tình chỉ hướng ra đường cái lớn chỉ cách chỗ cô gái đứng hỏi đường có vài chục mét. Nói rồi, chị Hợp lại lên xe định đạp đi thì bất ngờ, cô gái cũng nhảy tót lên đuôi xe nhờ chị chở đi một đoạn. Đến đường cái lớn, cũng là chỗ phải rẽ vào ngõ để về nhà, chị Hợp dừng xe cho cô gái lạ xuống thì cô gái bắt đầu khóc thút thít kể chuyện ban chiều đi chơi cùng bạn trai, đến tối bị bạn bỏ rơi trong khi túi chỉ có đúng 14 nghìn đồng, không đủ tiền bắt xe về nhà ở tận huyện Sơn Động, cách đó vài chục cây số. Theo lời kể của cô gái thì cô tên là Nguyễn Thị Thu, quê ở huyện Sơn Động, sinh năm 1988, chưa có chồng. Thương cô gái trẻ, chưa có chồng có thể gặp bao nguy hiểm nếu cứ lang thang trong đêm tối nên chị Hợp đã đồng ý đưa cô gái về nhà cho ngủ nhờ qua đêm. Chị Hợp có ba đứa con, một đi bộ đội xa nhà, một con gái đang đi lao động nước ngoài và một làm nhân viên bảo vệ nhà máy gạch, thường phải đi trực đêm, trong khi chồng chị đã mất từ lâu nên nhà rất vắng. Lúc đưa cô gái về nhà, anh con út tên Nguyễn Văn Định, 21 tuổi mới chỉ cắm được nồi cơm rồi bỏ sang nhà hàng xóm chơi. Vì vậy, sau khi đã sắp xếp để cho cô gái lạ ngủ ngay trên chiếc giường của mình, dù đồng hồ đã chỉ gần 8 giờ tối, lại rất mệt nhưng chị Hợp vẫn đi rán trứng, rán bánh đa nem để thiết đãi người khách lạ. Thế nhưng khi mâm cơm thịnh soạn được bưng lên nhà thì cô gái bắt đầu kêu nhức đầu, không thể ra ăn tối và lại khóc rưng rức. Thương cô gái chỉ bằng tuổi con gái mình đang đau đớn, chị Hợp đi pha cốc nước chanh đường cho Thu uống lại sức. Sau khi hai mẹ con ăn xong bữa tối, anh Định, con trai chị Hợp rời khỏi nhà, đến Nhà máy Gạch Cầu Sen cách nhà không xa trực bảo vệ đêm nên nhà chỉ còn lại chị Hợp và người khách lạ. Mặc dù rất muốn trò chuyện với người khách lạ, bởi từ khi dẫn cô gái về nhà, chị Hợp mới chỉ biết tên tuổi, còn mặt mũi cô gái thế nào thì tối quá, chị Hợp cũng chưa nhìn rõ, Thế nhưng mỗi lúc muốn trò chuyện, Thu lại ôm mặt khóc nhăn nhó ở trong bóng tối. Khoảng 9 giờ tối, đang ngồi ở nhà một mình với bao suy nghĩ giằng xé thì cô em gái cùng chồng sống ở thôn bên đi xe máy đến chơi. Chị Hợp ngồi kể với cô em về người khách lạ bất hạnh lúc này đã ngủ say, đang ngáy khò khò ở giường bên cạnh với tâm trạng rất đồng cảm. Trong lúc nghe chị gái kể chuyện, em gái chị Hợp đến bên giường để xem người khách lạ, nhưng tối quá, không nhìn rõ mặt, chỉ thấy bịch đồ của Thu để ở đầu giường. Tò mò quá, cô em chị Hợp mới cầm ra bàn mở kiểm tra thì trong túi chỉ có 3 cuốn truyện tranh Doremon, một khúc dây chun dài như sải tay và hai đoạn sắt dài bằng gang tay. Nhìn thấy mớ tư trang không có gì quý giá, chị Hợp càng thương người khách lạ. Chị bảo, lúc nhìn thấy hai khúc sắt nhỏ, chị đã cảm động đến chảy nước mắt vì nghĩ rằng: Vì không có tiền nên con bé phải nhặt cả sắt vụn để bán đồng nát. Sau này, khi đã thoát khỏi hoạn nạn, nghe cán bộ điều tra nói rằng, đoạn dây chun có thể được đối tượng dùng để thít cổ nạn nhân, trong khi hai thanh sắt có thể là vật đối tượng ghè vào mồm để nạn nhân không thể kêu la thì chị Hợp mới thấy rợn hết cả chân tay. Thế nhưng, đó là chuyện sau này, khi mọi chuyện đã rõ ràng. Còn lúc này, chân tướng của kẻ giết người vẫn chưa bại lộ nên khi xem túi tư trang của Thu, chị Hợp và cô em gái đã thật sự xúc động. Chị Hợp kể, hồi còn nhỏ, chị vẫn được chứng kiến bố mẹ và cả anh trai vẫn thường xuyên giúp nhiều người sa cơ lỡ vận. Thậm chí nhiều lúc ông bà còn mời cả ăn xin về nhà nghỉ, cho ăn uống và cho tiền mà không hề áy náy, suy nghĩ hay lo sợ gì. Bản thân chị cũng đã giúp nhiều người khó khăn nhưng đây là lần đầu tiên chị đưa người khó khăn về nhà. Chính vì thế, khi chị và cô em gái “khám đồ” của khách, chị đã rất day dứt vì những mối nghi ngờ không đáng có của mình. Khám phá túi tư trang của Nguyễn Thị Thu không có gì đáng giá, chị Hợp càng yên tâm với vị khách mình cho nghỉ trọ. Vì vậy, sau khi em gái và chồng về nhà, chị Hợp khóa cửa cẩn thận, tắt hết điện chỉ trừ cái đèn ngủ mà không báo gì với những hàng xóm quanh nhà cũng như chính quyền về cô gái lạ mình đang cho nghỉ nhờ. Và, vì ban ngày làm việc quá sức nên đêm đến, chỉ vừa đặt lưng lên giường, chị Hợp đã ngủ say như bị đánh thuốc mê. Đến khoảng 2 giờ sáng hôm sau (tức ngày 29 tháng 9), trong cơn ngủ say, chị Hợp trở mình thì đã choàng tỉnh bởi tay chị đã chạm vào một cơ thể lạ. Lúc mở mắt nhìn thì hóa ra là cô gái hồi tối xin ngủ nhờ, mắt vẫn mở đầy tỉnh táo và bên cạnh là túi tư trang. Thấy chủ nhà tỉnh giấc và đang ngơ ngác, Thu giải thích: Vì chó cắn dữ quá, sợ nên không ngủ được. Hơn nữa, vì đang trong kỳ của phụ nữ nên muốn sang để xin chị một chút giấy vệ sinh. Nói rồi, Thu lại khóc. Nghe cô gái nói vậy, chị Hợp ngồi dạy đi lấy giấy vệ sinh. Lúc đưa cho Thu giấy vệ sinh, trong cơn ngái ngủ, chị Hợp vẫn vỗ về bảo Thu cứ yên tâm. Ngày mai lên đường, chị sẽ cho 100 nghìn đồng để bắt tàu xe về quê với gia đình. Mọi việc xong xuôi, chị Hợp lại lăn ra giường ngủ. Trong khi chị Hợp đang ngủ say thì Thu vẫn thức. Đồng hồ lúc này đã chỉ 2 giờ 30 phút. Dưới ánh đèn neol sáng nhợt nhạt, Nguyễn Thị Thu tiến về chiếc bàn ở gian giữa tìm được một con dao gọt hoa quả. Khi đã tìm được dao, Thu quay trở lại giường lấy vỏ chăn rồi tiến về phía giường chị Hợp đang nằm. Và chỉ đến lúc này, cô gái yếu đuối và mau nước mắt buổi tối mới hiện nguyên hình trở thành con ác thú. Nhanh như chớp, Thu vén màn, rồi trùm chiếc vỏ chăn lên đầu chủ nhà ghì chặt, trong khi tay cầm dao thì liên tiếp đâm vào chỗ hiểm của chủ nhà.

Cùi chỏ sang ngang "răng" ly biệt. Đầu gối lên ngôi, vĩnh biệt "hàm".
Thất tình tự tử đu dây điện. Điện giật tê tê, chết từ từ

Nếu em là bịch thuốc phiện Anh sẽ là thằng nghiện đầu tiên
Nếu em là trại thương điên Anh sẽ là thằng điên mãi mãi

Nam mô tiếng sét ái tình , a di đà phật đọc kinh giải sầu ,
Hởi người trong mộng tôi đâu, Bao năm chờ đợi cái đầu trọc trơn

Lấy anh nào đây? Em muốn lấy anh khí tượng thủy văn…… nhưng người đâu... toàn tính chuyện mây mưa. Em muốn lấy anh đầu bếp……. nhưng anh ấy……… hay đòi nếm trước. Em muốn lấy anh thuế vụ …..nhưng anh ấy ………hay đòi xuống đòi lên. Em không chê anh bán vé số nghèo hèn…….. nhưng sợ anh ………hay cào hay bóc. Em muốn làm vợ anh uốn tóc …….nhưng ngán bị …….đè cổ đè đầu. Em tính chọn kho bạc làm dâu ……..nhưng sợ anh hay……….. săm soi thiệt giả…. ==> Vậy em lấy anh IT đê, ảnh chỉ biết sờ, ngắm ….và cắm USB <=== Ứ lấy anh IT đâu :"> Thô lắm :"

Việt Nam dân chủ cộng hoà
Đàn ông thì ít, đàn bà thì đông
Khi nào cách mạng thành công
Cụ Hồ cho phép mỗi ông 10 bà
Sau khi độc lập cộng hòa
Ðàn ông vẫn cứ 1 bà là sao ?

Một bé trai 3 tuổi nắm tay một bé gái 3 tuổi và nói: “Anh yêu em”.
Bé gái trả lời: “Anh có thể lo cho tương lai của chúng ta không?”
Bé trai nói: “Đương nhiên rùi, chúng ta đâu phải là đứa con nít một hai tuổi nữa đâu!”

Anh chồng đi công tác từ nước ngoài về. Vợ săn đón làm cơm trưa cho chồng. Khi ngồi ăn anh chồng nói: - Ở nước ngoài ấy à, trong tiệm ăn đĩa đồ ăn nào cũng viền vàng cả. Nhỏ nhặt thế thôi nhưng thật dễ chịu. Ăn xong đi rửa tay chồng lại bảo: - Ở bên họ chiếc khăn mặt nào cũng thêu một phụ nữ khỏa thân. Nhỏ nhặt thế thôi nhưng thật dễ chịu. Người vợ cũng nói thủng thẳng: - Còn ở nhà cái ông hàng xóm, chỉ dài hơn 6cm. Nhỏ nhặt thế thôi mà cũng thật dễ chịu!

Kỳ 1: Vụ án tày đình

Tượng nàng Tô Thị ở quần thể di tích – thắng cảnh Tam Thanh, thành phố biên ải Lạng Sơn là một trong những chủ đề cho nhiều ca khúc, bài thơ, cảm xúc sáng tác của người Việt Nam qua bao thế hệ, trong đó có trường ca Hòn Vọng Phu bất hủ.

“Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh”

Núi Tô Thị hay còn gọi là núi Vọng Phu thuộc phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn.

Kẻ tội đồ

17g chiều ngày cuối tuần 27.7.1991, trong khi mọi người dân sống dưới chân núi đang chuẩn bị bữa cơm chiều thì một cơn mưa tầm tả, một cơn mưa mà ông Đồng Văn Hàm, một cư dân ở ngay phía dưới chân núi Tô Thị, bảo là mưa như “trút hết cả nước từ trời xuống” rồi một tiếng nổ rất lớn chấn động quanh vùng. Và chuyện “động trời” đã xảy ra: nàng Tô Thị đã đổ sụp hoàn toàn!

Tin lan nhanh khắp cả nước, chính quyền địa phương, công an nhanh chóng vào cuộc, dư luận báo chí lập tức lên tiếng phẫn nộ đòi tìm ra bằng được thủ phạm phá đổ tượng nàng Tô Thị.

Ba ngày sau, công an đã nhanh chóng tìm ra “thủ phạm”. Đó là ông Đoàn Văn Quyết, một người hành nghề bán quán trước cổng trường Việt Thắng. Công an vào tận nhà đọc lệnh bắt, lúc đó ông Quyết đang nấu cơm chiều, vợ ông đang ốm rất nặng. Đứa con gái đầu lòng mới gần ba tuổi của ông thấy người lạ vào khám xét nhà rất đông nên khóc thét… Ông Quyết khi ấy rất bất ngờ vì lệnh bắt này, nhưng cũng cố bình tĩnh xin các anh công an cho thu xếp đưa vợ đi viện, đưa con đi gởi và sẽ ra trình diện sau.

Tượng nàng Tô Thị nguyên bản (ảnh chụp năm 1990, một năm trước khi tượng bị sụp đổ)

Nhưng do cho đây là “vụ án” lớn nên công an đã kiên quyết bắt khẩn cấp và đưa ông Quyết ra công an thị xã Lạng Sơn, lập tức tống ông vào nhà tạm giam. Sau đó người ta còng tay ông dẫn giải về núi Tô Thị cho nhiều phóng viên, nhà báo quay phim, chụp ảnh. Và rất nhanh chóng tên tuổi của “kẻ tội đồ” được tung lên hầu hết các báo, đài trung ương và địa phương với những lời kết tội hùng hồn. Bỗng chốc, ông như là một kẻ “sát nhân” đã “giết chết” nàng Tô Thị khi báo chí đưa tin bằng những cái tít “Đã bắt được kẻ nung vôi nàng Tô Thị”, “Phá đá, nung vôi nàng Tô Thị…”. Dư luận bùng lên cả một làn sóng phẫn nộ đòi kết tội thật nặng kẻ đã cả gan đặt mìn giật cho đổ nàng Tô Thị đưa vào lò nung vôi…

Nỗi đau người lính

Bà Phương, vợ ông Quyết khi ấy đã vào nhập viện sau khi nhờ người gởi đứa con gái về tận Bắc Ninh. Sau đó bà Phương trốn viện lên công an thị xã nằm vật ra đòi thả chồng bà khỏi chốn địa ngục giam cầm…

Dư luận báo chí ngày ấy cực kỳ phẫn nộ, nhưng ít ai biết nhân thân “kẻ tội đồ” Đoàn Văn Quyết là ai? Ông Quyết tên thật là Đoàn Văn Thường, sinh năm 1956 tại Thị Cầu, Bắc Ninh, tình nguyện nhập ngũ tháng 1.1975 và có mặt trong lực lượng bộ binh chiến đấu tiền phương của sư đoàn 320 quân đoàn 3 tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng miền Nam, có mặt trong cánh quân tiền phương tiến chiếm bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn ngày 30.4.1975.

Năm 1977 tham gia bảo vệ biên giới Tây Nam và tháng 1.1979 tham gia quân tình nguyện Việt Nam trong chiến dịch giải phóng thủ đô Phnôm Pênh của nước bạn Campuchia và bị thương rất nặng trong cuộc chiến này. Tháng 7.1979 đơn vị ông Quyết lại được điều động ra chiến đấu trong cuộc chiến tranh vệ quốc biên giới phía Bắc. Do bị thương rất nặng nên năm 1981, thượng sĩ Đoàn Văn Quyết được phục viên với tấm giấy chứng nhận thương binh nặng, loại 4/4. Năm 1985 lấy vợ là một cô công nhân nhà máy sợi Hà Nội, năm 1989 hai vợ chồng xin nghỉ chế độ, về quê vợ ở phường Tam Thanh, dưới chân núi Tô Thị để mưu sinh…

Tháng 10.2009, mười tám năm sau “vụ án tày đình”, chúng tôi tìm đến Lạng Sơn, nàng Tô Thị vẫn đứng đó, nhưng là tượng phục dựng ngay sau khi xảy ra “vụ án nung vôi” năm xưa, người nàng giờ trông như một cái xác cắt rời từng mảng chỉ được chắp vá lại một cách vụng về, loang lỗ. Dưới chân núi Tô Thị có một cái quán bán nước nhỏ do một người đàn ông tóc điểm bạc với vẻ mặt đầy nhẫn nhịn, cam chịu, đứng trông hàng. Khi được hỏi về câu chuyện “vụ án nung vôi nàng Tô Thị” năm xưa, người đàn ông không ngần ngại giới thiệu với chúng tôi: “Vâng, tôi chính là Quyết, kẻ tội đồ của vụ án nàng Tô Thị năm xưa đây…”.

Ông Quyết kể, sau cái ngày vợ ông trốn viện chạy lên công an thị xã kêu cứu chồng, hai ngày sau ông được đưa ra khỏi phòng giam và công an cho ông làm tạp dịch trong khuôn viên công an thị xã. Có lần một công an viên cho ông biết: “Tội ông rất nặng, có tờ báo còn đề nghị kết án tử hình ông vì tội dám nổ mìn nung vôi một trong những di tích hàng đầu đất nước kìa!”. Thế nhưng trong thực tế thì không hề có cuộc lấy cung nào cho dù ông một mực kêu oan. Sau hơn một tháng bị giam, ông Quyết được trả tự do mà không hề có một tờ giấy tạm tha hay lời buộc tội nào!

Tượng nàng Tô Thị sau khi được phục chế

Ông Quyết kêu oan khắp nơi, nhưng chẳng ai quan tâm. Sau vụ án oan, ông vất vả lê la đi làm thuê làm mướn khắp nơi. Và như một định mệnh, ông cũng thôi không bán quán hàng ăn cho học sinh ở trước cổng trường Việt Thắng nữa, mà tìm đến ngay nơi nàng Tô Thị sụp đổ dưới chân núi để mở bán hàng nước.

Mở quán bán nước mưu sinh dưới chân núi Tô Thị, ông Quyết đã nghe không biết bao nhiêu lời lên án, miệt thị, nguyền rủa của những du khách. Có người kể tội ông, có người còn đi xa hơn, chửi quàng cả dân Lạng Sơn. Thậm chí có người thì khẳng định như đinh đóng cột rằng kẻ nung vôi nàng Tô Thị đã bị kết án tử hình, người thì nói bị tù chung thân. Không giận dữ, phẫn nộ, ông chỉ mời những người khách chén trà, rồi ôn tồn bảo: “Cái thằng mà bà con bảo là bị tù chung thân hay tử hình, chính là tôi đây…”. Rồi ông từ tốn giải thích mọi chuyện cho những vị khách phương xa…

Ông Quyết không phải là kẻ nung vôi nàng Tô Thị, vậy thì ai là người đã làm nên chuyện tày đình kia ?...

Kỳ cuối: Câu chuyện của một “thầy địa lý”

Những ngày này đang là mùa vắng khách vãng cảnh nàng Tô Thị, suốt cả buổi chiều không một bóng người lên núi. Ngồi phe phẩy chiếc quạt mo trong cái quán cóc vắng như chùa Bà Đanh của mình, ông Quyết trầm ngâm: “Tôi ngồi đây như một định mệnh gắn chặt với nàng Tô Thị. Ban đầu tôi cắn răng im lặng. Vụ án này ồn ào cả nước, nên mười người lên thăm nàng Tô Thị thì hết chín người buông lời trách cứ, lên án. Tính cách người lính đã từng vào sinh ra tử như tôi khá nóng nảy, muốn phản ứng mạnh. Nhưng dần dần tôi trở nên trầm tĩnh, cố tìm cách kể câu chuyện oan khuất của mình, và đa phần du khách nghe xong đều chia sẻ với hoàn cảnh của tôi. Nhưng bia miệng có vạn, mà miệng tôi chỉ có một nên có mấy ai hiểu cho mình?”.

Tự minh oan dưới chân nàng Tô Thị

Lý do công an bắt ông để trấn an dư luận, có lẽ “chứng cứ” duy nhất có được vì những năm tháng đó không riêng gì ông, gia đình nào cũng đói kém, cứ rảnh việc là ông cũng cùng cư dân lối xóm đi quanh chân núi đục đá mang bán cho các lò nung vôi.

Ông Quyết kể: “Những năm chiến tranh biên giới xảy ra, tôi đã chứng kiến pháo Trung Quốc từ bên kia biên giới bắn sang núi Tô Thị, nay vẫn còn nhiều vết đạn. Khi ấy tôi đã rất căm giận quân xâm lược vì cố tình bắn phá một di tích tuyệt đẹp của quê hương, không lẽ tôi lại đi làm cái việc phá đá nung vôi nàng Tô Thị?”.

Ở khối 7, phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn, nhiều người dân vẫn còn nhớ vụ án “nàng Tô Thị bị nung vôi” và nỗi oan của ông Quyết. Ông Đồng Văn Hàm, người dân tộc Tày, nguyên cán bộ khu gang thép Thái Nguyên, ngụ tại nhà số 31 ngay dưới chân núi Tô Thị, cho biết: “Thỉnh thoảng đá cũng rơi từ trên núi xuống, có lúc rơi cả tảng lớn sập cả chuồng heo nhà tôi mà. Cả xóm ai cũng bất ngờ khi chú Quyết bị kết tội nổ mìn làm đổ tượng nàng Tô Thị mang đi nung vôi. Bà con ai cũng tin chú ấy vô tội bởi chú ấy là người hiền lành, sống chan hoà với lối xóm và rất có ý thức bảo vệ di tích thắng cảnh nơi này. Đó là một nỗi oan mà chú ấy đã gánh chịu trong 18 năm qua”.

Ông Quyết có ngờ đâu, trong đoàn người viếng nàng Tô Thị sau khi phục chế, có một người từ Sài Gòn xa xôi năm nào cũng tìm đến và âm thầm minh oan cho ông…

Thầy địa lý đi tìm thủ phạm

Ngay sau khi tượng nàng Tô Thị sụp đổ, khi ông Quyết còn nằm trong tù, có một thầy giáo trẻ tìm đến khảo sát nguyên nhân sự cố. Đó là Trương Hoàng Phương, giảng viên khoa địa lý trường đại học sư phạm TP.HCM. Khi ấy anh Phương đang học thạc sĩ chuyên ngành địa lý tại Hà Nội, ý định lên Lạng Sơn ban đầu cũng vì bức xúc qua thông tin của báo chí “người ta đã nổ mìn phá đá nung vôi nàng Tô Thị”.

Hòn Gà Chọi – vịnh Hạ Long có nguy cơ đổ sụp bất cứ lúc nào do hiện tượng karst gặm nhấm trong tự nhiên như tượng nàng Tô Thị năm xưa

Ban đầu, cùng với dư luận chung, Trương Hoàng Phương cũng đã viết báo lên án ông Quyết, nhưng qua khảo sát, anh Phương thấy rằng, tượng nằm chơi vơi ngoài mép núi, vết trượt của tượng là một vết cắt 45 độ, không thấy có dấu vết của sự phá hoại. Và từ ngày đó bắt đầu hành trình âm thầm minh oan cho một con người mà ông “thầy địa lý” này còn chưa hề biết mặt.

Năm 1998, lần đầu tiên ông “thầy địa lý” Trương Hoàng Phương gặp được ông Đoàn Văn Quyết dưới chân núi Tô Thị. Biết được tấm lòng của thầy giáo Phương, ông Quyết rất xúc động. Và cũng kể từ đó, quán nước nhỏ xíu của ông Quyết đã trở thành nơi thầy Phương tổ chức các buổi thuyết trình địa lý cho sinh viên và cả du khách, đặc biệt là nguyên nhân làm sụp đổ bức tượng, và đây cũng là cơ hội để ông Quyết giãi bày nỗi oan của mình.

Theo thạc sĩ Trương Hoàng Phương, đá vôi tại Lạng Sơn hình thành cách nay từ 245 – 362,5 triệu năm, là một loại đá vôi rất tinh khiết với thành phần CaCO3 thuần nhất. Đá bị hoà tan mạnh do tác dụng của dòng nước tạo ra các dạng của địa hình karst từ đá tai mèo đến giếng, máng, thung, cánh đồng karst và hệ thống hang động theo phương nằm ngang. Khối đá vôi tại Lạng Sơn bị quá trình karst phá huỷ mãnh liệt tạo địa hình cánh đồng karst. Chúng ta dễ dàng thấy được điều này qua hình ảnh các khối đá vôi đơn độc nằm ngay trên lớp đá phi karst (như khối núi Vọng Phu) và hệ thống sông suối khá phát triển tại đây (như sông Kỳ Cùng, suối Ngọc Tuyền trong hang Nhị Thanh).

Tượng nàng Tô Thị được hình thành do sự hoà tan không đều của các lớp đá vôi. Các lớp đá này có độ nghiêng 450, bao gồm bốn lớp: lớp hông, lớp vai – bụng, lớp cổ và lớp đầu. Lớp hông tựa vào vách núi tạo một lõm chứa nước nhỏ, nguồn nước này di chuyển và mở rộng khe nứt nghiêng đến 450 giữa lớp hông và vách núi. Sự hoà tan để lại một lớp đất đỏ mỏng (terra rosa) vẫn còn thấy rõ trên mặt trượt sau khi biến cố bức tượng tự sụp đổ xảy ra. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến nàng Tô Thị trượt từ sườn núi cao xuống. Còn trận mưa lớn chiều ngày 27.7.1991 chỉ là nguyên nhân trực tiếp.

Hiện tượng karst chính là nguyên nhân đẩy tượng nàng Tô Thị trượt xuống vách núi, mà theo ghi nhận của thạc sĩ Trương Hoàng Phương đó cũng chính là nguyên nhân xô ngã bức tượng người cha trong hòn Phụ Tử tại Kiên Giang rạng sáng ngày 9.8.2006 xuống biển. Hiện tượng karst đang gặm dần chân của các núi vôi trong nhiều di tích thắng cảnh ở Việt Nam, trong đó có hòn Gà Chọi trên vịnh Hạ Long. Có thể trong một ngày không xa, chỉ sau một cơn mưa chiều, biểu tượng không chính thức của du lịch Việt Nam chỉ còn một chú gà trơ trọi trên vịnh Hạ Long nếu chúng ta không có giải pháp bảo vệ, gia cố, trùng tu một cách khoa học.

Cám cảnh ông Quyết, thạc sĩ Phương bộc bạch: “Ngày xưa tôi cũng bức xúc, cũng viết báo lên án kẻ nổ mìn phá đá, nung vôi nàng Tô Thị, nhưng cuối cùng không phải vậy, tôi rất ân hận và quyết phải làm điều gì đó để minh oan cho ông. Cho đến bây giờ ngay trên mạng internet vẫn còn những thông tin đó, chưa hề có một lời minh oan cho ông Quyết. Báo chí cũng nên tạo ra sự công bằng với con người trước dư luận, cho dù đó chỉ là một phận người nhỏ bé nào đó trên cuộc đời này…”.

Khi Đặng Văn Hênh tiến đến cánh rừng thả bò, anh nhìn rõ con trăn có lớp da vằn vện nhiều màu như vải gấm hoa quấn chặt lấy con bò nhỏ, nặng hơn tạ.
 

Con bò hơn 1 tuổi đó giãy giụa rất mạnh cố vùng thoát khỏi “chiếc dây thừng” khổng lồ đang thít mạnh, bóp nghẹt nó. Những con bò lớn sợ hãi chạy ra xa, rống vang cả cánh rừng.

Con trăn khổng lồ kia đã cuộn chặt con bò, kéo ra vách đá, rồi bất thần cả hai lăn xuống thung lũng như một quả bóng.

Những người nhiều tuổi, từng sống bằng nghề săn bắn, gặp trăn mắc võng nhiều trong rừng kể rằng, loài trăn này thường quấn con vật lớn, rồi thả từ vách đá lăn xuống thung lũng để con mồi chết thẳng cẳng. Trong khi chúng xương thịt dai như cao su, nên có rơi từ đỉnh núi xuống thung lũng sâu hàng trăm mét cũng chả hề hấn gì.

Sau khi phân công mỗi người một việc, tất cả cùng xông lên chiến đấu với “quái thú”. Xạ thủ Toản và Tân dùng súng kíp bắn thẳng vào đầu con trăn khổng lồ liên tục mấy phát. Bị trúng đạn, con trăn vẫn vùng vẫy dữ dội.

Nó tìm cách nhả con mồi để tấn công kẻ thù hoặc chạy thoát, song không thể nhả ngay được. Biết điểm yếu đó, Toản và Tuấn liên tục nạp đạn và bắn. Hênh, ông Lềnh và Tuấn cầm dao xông vào, cứ nhằm con trăn mà chém.

Những con dao đi rừng luyện bằng thép sắc ngọt, chém gỗ như chém chuối, song chém vào mình con trăn chẳng ăn thua gì, dao cứ bật ra như chém vào lốp ôtô.

Sau chừng 10 phút  con trăn đang bị mắc mồi đã thua cuộc, nằm giãy giụa quằn quại một lúc rồi chết.

Toản quấn đuôi con trăn vào gốc cây, Tân và Tuấn bạnh hàm nó ra, Hênh và ông Lềnh mỗi người một chân bò, ráng sức mãi mới kéo được con bò ra khỏi miệng cứng như thép của con trăn khổng lồ.

Con bò được buộc 4 chân lại, xiên cây vầu, rồi họ thay nhau khiêng về bản. Con trăn được 3 người khiêng. Người vác phần đầu, người vác phần giữa và người vác phần đuôi. Vừa đi vừa nghỉ đến nhập nhoạng tối thì về đến bản.

Bữa đó, cả bản kéo đến xem con “quái thú”. Ai cũng hả hê và sung sướng vì đã giết được nó. Từ nhiều năm nay, người dao ở bản Đồng Than vẫn được nghe những câu chuyện hư thực, rùng rợn về loài trăn mắc võng này.
 

Theo lời những thợ ăn ở bản Đồng Than, loài trăn này thường săn mồi bằng cách treo mình bất động trên cây như một cái võng, vì thế, người ta mới gọi chúng là trăn mắc võng. Khi con mồi đi qua, nó đột ngột thả người xuống và quấn chết con mồi. Cũng có khi nó quăng đuôi quấn con mồi rồi kéo tuột lên cây.

Câu chuyện về loài “quái thú” ẩn nấp trong rừng, đột ngột tấn công trâu bò, lợn gà, thậm chí cả con người, khiến đồng bào Dao ở Bến Thân vừa sợ vừa căm ghét chúng.

Khi con “quái thú” đầu tiên bị tiêu diệt, đồng bào Bến Thân kéo đến mổ con bò bị trăn nuốt liên hoan, đánh chén say sưa suốt đêm.

Sau khi giết chết con “quái thú”, Hênh tự dưng trở thành người nhút nhát, đêm không dám ra vườn, ngày không dám lên nương. Hênh sợ nhỡ gặp trăn, nó nuốt sống Hênh. Đến con bò hơn tạ nó còn nuốt được, huống chi con người nặng có mấy chục cân.

Sự sợ hãi của Hênh được đồng bào nơi đây lý giải rằng, Hênh đã bị con trăn bắt mất vía. Thế là, ông Lềnh phải mổ gà, mổ lợn để nhờ thầy cúng gọi vía Hênh về. Dù thầy cúng bảo vía Hênh đã trở về cơ thể, song Hênh vẫn chưa dám vào rừng.

1.Người đẹp thì làm ta chú ý, còn người làm dáng thì... chú ý đến ta.
2. Vợ ngày xưa thường "nâng khăn sửa túi" cho chồng. Vợ ngày nay thười "ngửi khăn lục túi" của chồng.
3. "Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ" nhưng nếu bạn cười với một cô gái trước mặt vợ mình thì nụ cười ấy lại là thuốc... đỏ.
4. Người cho ta tiền là thầy ta, người cho ta mượn tiền là bạn bè ta, người lúc nào cũng muốn lấy tiền của ta ấy là vợ ta!
5. Có tiền mua tiên cũng được, nhưng đừng mua một "tiên nữ", vì như thế bạn sẽ không còn tiền.
6. Theo luật Hôn nhân gia đình thì đàn ông (con trai) ít ra cũng được tự do 20 năm (trước khi cưới vợ).
7. Nhậu nhiều thì vợ buồn, nhậu ít thì bạn bè buồn, còn không nhậu thì... mình buồn.
8. Hôn nhân là nghệ thuật sống chung hai người mà vẫn hạnh phúc như khi sống một mình.
9. Người ta thường dùng lửa để thử vàng, dùng vàng thử đàn bà, dùng đàn bà thử đàn ông và dùng đàn ông đi lấy lửa.
10. Người đàn ông đầu tiên so sánh phụ nữ với một đóa hồng là một thi sĩ, còn người thứ hai so sánh như thế là một người thiếu ... kinh nghiệm.
11. Được tăng lương cũng giống như uống ly rượu, nó nâng tinh thần ta lên nhưng chỉ trong chốc lát thôi.
12. Nếp nhăn... là cái mà chỉ người khác có. Còn bạn chỉ có những "đường cá tính" mà thôi.
13. Lương tâm - đó là cái buộc ta phải kể với vợ tất cả mọi chuyện trước khi có ai đó mách
14. Hãy luôn nhớ rằng bạn là người độc đáo, cũng như... những người khác.
15. Thời trang phụ nữ giống như hàng rào kẽm gai - bảo vệ dinh cơ nhưng không giới hạn tầm nhìn.
16. Nếu người chồng im lặng trong gia đình, nghĩa là vợ anh ta có tài năng của một nhạc trưởng.
17. Hôn nhân cũng giống như số pi (?) trong toán học: tự nhiên, phi lý và rất quan trọng.
18. Nếu một phụ nữ không chịu lấy chồng, người ta bảo cô ta có tính độc.